मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026 च्या AI बातम्या आणि ठळक बातम्या

AI आणि गोपनीयतेबद्दलच्या चिंता बहुधा या प्रश्नावर केंद्रित असतात की प्रशिक्षणात वापरलेला वैयक्तिक डेटा नंतर हुशार प्रश्न विचारून बाहेर काढता येऊ शकतो का. नोंदी अनामिक करणे हा एक सामान्य उपाय आहे, पण तो पूर्ण संरक्षण देईलच असे नाही.

मेटा फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅप यांची मालक कंपनी आहे. AI कंपन्यांना त्यांची मॉडेल्स प्रशिक्षित करण्यासाठी ऑनलाइन मजकुराची प्रचंड गरज असते. कोणाला तो डेटा गोळा करण्याची परवानगी असावी, यावरील वाद हा AI, कॉपीराइट आणि प्रकाशकांच्या उत्पन्नाबाबत जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या व्यापक चर्चेचा भाग आहे.

संदर्भ: कंपन्या मोठ्या प्रकल्पांसाठी निधी उभारण्यासाठी अनेकदा बॉण्डद्वारे कर्ज घेतात, आणि AI डेटा सेंटर व चिप्स हे आज सर्वात महागड्या खर्चांपैकी आहेत. ऐच्छिक buyout म्हणजे पैसे देऊन नोकरी सोडण्याची ऑफर; मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये खर्च कमी करण्याचे हे सामान्य पाऊल आहे.

संदर्भ: Anthropic हे Claude चॅटबॉट बनवते आणि OpenAI व Google यांच्याशी स्पर्धा करणाऱ्या सर्वात मोठ्या AI लॅबपैकी एक आहे. IPO म्हणजे शेअर्स जनतेला विकणे, आणि अशा कागदपत्रांमधून आधी खासगी असलेले आकडे उघड होतात.

संदर्भ: Google Labs ही कंपनीची नवीन कल्पना तपासण्याची जागा आहे, आणि अनेक प्रयोग सगळ्यांपर्यंत कधीच पोहोचत नाहीत. वैयक्तिकृत AI, म्हणजे एका वापरकर्त्यासाठी त्याचे आउटपुट जुळवून देणारे AI, हा मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये वाढणारा ट्रेंड आहे.

संदर्भ: CIBIL स्कोअर हा 300 ते 900 दरम्यानचा तीन अंकी क्रमांक असतो. कर्ज किंवा कार्ड मंजूर करण्यापूर्वी भारतातील कर्जदाते तो तपासतात. एखादी व्यक्ती कर्ज किती विश्वासार्हपणे परत करते, हे ठरवण्यासाठी बँका त्याचा उपयोग करतात.

संदर्भ: OpenAI ChatGPT बनवते आणि सर्वात मोठ्या AI कंपन्यांपैकी एक आहे. जगभरातील सरकारे AI संरक्षण आणि सुरक्षेत कसे बसवायचे याचा विचार करत आहेत. अमेरिकेचे लष्करी सचिव हे लष्कराचे नागरी प्रमुख असतात, त्यामुळे या नियुक्तीमुळे कंपनी लष्करी नियोजनाच्या जवळ येते.

संदर्भ: Apple च्या Mac लॅपटॉपमध्ये बऱ्याच काळापासून टचस्क्रीनऐवजी ट्रॅकपॅड आणि कीबोर्ड वापरले जातात, त्यामुळे टचस्क्रीन असलेले मॉडेल हा मोठा बदल ठरेल. MacBook Pro ही Apple ची मुख्य उच्च दर्जाची लॅपटॉप श्रेणी असून व्यावसायिक आणि विद्यार्थ्यांमध्ये ती मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते.

संदर्भ: संसदेने 2019 आणि 2020 मध्ये चार कामगार कायदे (labour codes) मंजूर केले होते. त्यात अनेक जुने कामगार कायदे एकत्र करण्यात आले होते, आणि तेव्हापासून ट्रेड युनियन्स त्यांना विरोध करत आहेत. जंतर मंतर हे दिल्लीतील असे ठिकाण आहे जिथे अनेक गट मोठी आंदोलने करतात.

संदर्भ: Grok हा Elon Musk यांच्या xAI ने तयार केलेला AI चॅटबॉट असून तो X प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध आहे. प्रगत AI मॉडेल चालवण्यासाठी भरपूर संगणकीय शक्ती लागते, म्हणूनच अनेक चॅटबॉट कंपन्या लोक किती वापरू शकतात यावर मर्यादा घालतात.

संदर्भ: Karnataka Milk Federation, ज्याला KMF म्हणतात, ही राज्याची सहकारी संस्था आहे जी Nandini ब्रँड अंतर्गत दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ विकते. 1 नोव्हेंबरपासून दूध आणि दह्याचे दर वाढले होते, त्यामुळे हा निर्णय त्याचाच थेट पुढचा टप्पा आहे.

संदर्भ: मिल्की वे ही अशी आकाशगंगा आहे, जिच्यात आपला सूर्य आणि सौरमाला आहे. आकाशगंगा अनेकदा एकमेकांत विलीन होतात आणि शेजारच्या आकाशगंगा गिळतात. हा इतिहास जुळवण्यासाठी खगोलशास्त्रज्ञ मागे राहिलेले तारे अभ्यासतात.

पायाभूत सुविधा म्हणजे वीजपुरवठा, पाणी, वाहतूक आणि बँकिंग यंत्रणा, ज्यांवर लोक रोज अवलंबून असतात. AI साधनांमुळे हॅकिंग अधिक वेगवान आणि स्वस्त होऊ शकते, अशी सरकारांची चिंता वाढत आहे, म्हणून सुरक्षा यंत्रणा त्यावर उपाय शोधण्यासाठी वेगाने काम करत आहेत.

विकसित भारत हे सरकारचे दीर्घकालीन ध्येय आहे, ज्यात भारताला 2047 पर्यंत विकसित राष्ट्र बनवायचे आहे. घर, व्यवसाय आणि शेतीसाठी कर्ज देण्यात बँका महत्त्वाची भूमिका बजावतात, त्यामुळे त्यांची ताकद एकूण अर्थव्यवस्थेला आकार देते.

अमेरिकेचा नैऋत्य भाग बहुतांशी कोरडा आहे, त्यामुळे कोरड्या जमिनीला अचानक आलेला मुसळधार पाऊस सहज शोषता येत नाही. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका नोव्हेंबरच्या पहिल्या सोमवारनंतरच्या मंगळवारी होतात, त्यामुळे पूर मतदानाच्या योजनांमध्ये अडथळा आणू शकतो.

संदर्भ: दीर्घकालीन भांडवली नफा कर हा शेअरसारख्या मालमत्ता बराच काळ ठेवल्यानंतर विकून मिळालेल्या नफ्यावर आकारला जातो. परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारात पैसे गुंतवतात, त्यामुळे या करातील बदलांमुळे ते किती गुंतवणूक करतील यावर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: डिस्नी ही जगातील सर्वात मोठ्या मनोरंजन कंपन्यांपैकी एक आहे. ती चित्रपट, टीव्ही, स्ट्रीमिंग आणि थीम पार्क्समधून कमाई करते. संपूर्ण उद्योगात, प्रेक्षक चित्रपटगृहांकडून वळत असल्यामुळे आणि स्पर्धक प्रेक्षक मिळवण्यासाठी स्पर्धा करत असल्यामुळे स्टुडिओंनी कर्मचारी कमी केले आहेत.

संदर्भ: TASMAC ही तमिळनाडू सरकारची मद्य विक्री करणारी कॉर्पोरेशन आहे. किंमत आणि कर्मचाऱ्यांच्या समस्यांमुळे तिच्या दुकानांकडे अनेकदा लक्ष वेधले जाते. बॉटल रिफंड योजनांचा उद्देश वापरलेल्या काचेच्या आणि प्लास्टिकच्या बाटल्या पुनर्चक्रणासाठी परत आणणे हा असतो.

संदर्भ: पंप्ड-स्टोरेज प्रकल्पात वीज स्वस्त असताना पाणी उंचावर नेले जाते आणि मागणी जास्त असताना ते सोडून वीज तयार केली जाते, ज्यामुळे ग्रीडचा समतोल राखण्यास मदत होते. पश्चिम घाट ही जैवविविधतेसाठी ओळखली जाणारी पर्वतरांग असून तिथे अनेक आदिवासी समुदाय राहतात.

एमएसपी म्हणजे किमान आधारभूत किंमत, जी बाजारभाव घसरल्यावर विक्रेत्यांना संरक्षण मिळावे यासाठी सरकार ठरवते. किरकोळ वनोपजात मध, तेंदूची पाने आणि डिंक यांसारख्या वस्तूंचा समावेश होतो, जे वनात राहणारे लोक गोळा करतात आणि त्यातील अनेक वस्तू आदिवासी कुटुंबांकडून येतात.

संदर्भ: दिल्लीच्या बाजारपेठा स्थिर ग्राहकांच्या वर्दळीवर चालतात, त्यामुळे राजधानीत वारंवार होणारी आंदोलने ग्राहकांना दूर ठेवू शकतात आणि दुकाने बंद ठेवायला लावू शकतात. व्यापारी संघटना दीर्घकाळापासून आंदोलनमुक्त कालावधीची मागणी करत आहेत, आणि ही मागणी शहरात सार्वजनिक निदर्शने आणि व्यापार यांचा समतोल कसा साधायचा या व्यापक चर्चेचा भाग आहे.

संदर्भ: भारत हे Apple च्या सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या बाजारांपैकी एक आहे, आणि अलीकडच्या वर्षांत कंपनी स्वतःची रिटेल स्टोअर्स उघडत आहे आणि iPhone भारतात तयार करत आहे. तिमाही निकालांकडे गुंतवणूकदार बारकाईने पाहतात, कारण फोन व इतर उपकरणांची मागणी टिकून आहे की नाही हे त्यातून समजते.

संदर्भ: फटाक्यांच्या धुरामुळे हिवाळ्यातील हवेचे प्रदूषण वाढते, आणि दिवाळीनंतर ते अनेकदा गंभीर पातळीवर पोहोचते, म्हणून दिल्लीने अनेक वर्षे बंदीचे प्रयत्न केले आहेत. ग्रीन फटाके कमी उत्सर्जन करणारा पर्याय म्हणून आणले गेले, पण त्यांच्या अंमलबजावणीत अजूनही त्रुटी आहेत.

संदर्भ: राष्ट्रीय आरोग्य अभियान हा केंद्र आणि राज्य यांचा आरोग्य कार्यक्रम असून तो भारतभरातील दवाखाने आणि रुग्णालयांना आधार देतो; यातील अनेक कर्मचारी अल्पमुदतीच्या कंत्राटावर नेमलेले असतात. असे तात्पुरते कर्मचारी जिल्हा आणि ग्रामीण रुग्णालयांतील मूलभूत सेवा अनेकदा सुरू ठेवतात.

Context: The Graded Response Action Plan (GRAP) is a set of steps that tighten as Delhi's air worsens, with curbs on construction and some vehicles. Every autumn, crop stubble burning in Punjab and Haryana adds to the smog that settles over the capital.

संदर्भ: सरकार ठरवलेल्या किमान आधारभूत दराने शेतकऱ्यांकडून ऊस खरेदी केला जातो आणि कारखान्यांना तो दर द्यावाच लागतो. हा दर वाढला की अतिरिक्त खर्च कोणी उचलायचा यावरून कारखाने आणि शेतकरी अनेकदा मतभेद करतात, म्हणूनच चर्चा आवश्यक ठरते.

संदर्भ: आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्याला बहुतेक वर्षी चक्रीवादळांचा फटका बसतो, अनेकदा ऑक्टोबर ते डिसेंबर या काळात. धडकण्यापूर्वी राज्य सहसा मदत हेल्पलाइन आणि निवारा केंद्रे सुरू करते. या हालचालींना मार्गदर्शन करणारे इशारे भारतीय हवामान विभाग (India Meteorological Department) जारी करतो.

संदर्भ: धूम्रपान हे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे एक प्रमुख ज्ञात कारण आहे, आणि कोणत्याही वयात धूम्रपान सोडल्यास धोका कमी होतो, असे डॉक्टर अनेकदा सांगतात. अशा अभ्यासांमुळे संशोधकांना सुरुवातीची धोक्याची चिन्हे शोधता येतात, ज्यामुळे भविष्यात लवकर तपासणी आणि चांगले उपचार शक्य होऊ शकतात.

संदर्भ: Seeds Act, 1966 हा बियाण्यांची गुणवत्ता आणि विक्री यासंबंधीचा भारताचा मुख्य कायदा आहे, आणि तो अनेक आधुनिक शेती पद्धतींच्या आधीचा आहे. बियाणे कंपन्यांप्रमाणेच खत उत्पादकांनाही नवीन उत्पादने शेतकऱ्यांपर्यंत आणण्यासाठी परवाने आणि मंजुरींवर अवलंबून राहावे लागते.

CID म्हणजे पोलिसांचा गुन्हे अन्वेषण विभाग, जो चारित्र्य पडताळणी करतो; जम्मू-काश्मीरमध्ये सरकारी नोकऱ्यांसाठी अनेकदा ती आवश्यक असते. त्यामुळे जुने खटले कुटुंबांच्या मागे अनेक वर्षे राहू शकतात.

सेंट-गोबेन ही फ्रेंच कंपनी आहे जी काच आणि बांधकाम साहित्य यांसारखी उत्पादने बनवते, आणि आयआयटी-मद्रास ही चेन्नईतील भारतातील आघाडीच्या अभियांत्रिकी संस्थांपैकी एक आहे. उद्योग आणि कॅम्पस यांच्यातील अशा प्रयोगशाळा ही कंपन्यांनी शैक्षणिक संशोधनातील कौशल्य वापरण्याची एक सामान्य पद्धत आहे.

संदर्भ: VB-G RAM G हा 2025 मध्ये मंजूर झालेला ग्रामीण रोजगार कायदा आहे, जो आधीच्या MGNREGA योजनेची जागा घेतो. MGNREGA मध्ये ग्रामीण कुटुंबांना कामाची हमी दिली जात होती. ग्रामपंचायती म्हणजे गावपातळीवरील परिषदा.

ब्रिटनमध्ये स्थलांतराबाबत अनेक वर्षे चर्चा सुरू आहे आणि वृद्ध व अपंग लोकांची काळजी घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची कमतरता आहे. इंडेफिनिट लीव्ह टू रिमेन हा स्थिर दर्जा आहे, ज्यामुळे व्यक्तीला व्हिसाच्या कालमर्यादेशिवाय तिथे राहून काम करता येते.

संदर्भ: भारतात क्रेडिट कार्ड आणि आता खरेदी, नंतर पैसे देण्याचे पर्याय सहज उपलब्ध झाल्याने झटपट खरेदी सोपी झाली आहे. ऑनलाइन खरेदीमुळे खर्चाचा निर्णय फक्त एका क्लिकवर आला आहे.

संदर्भ: Pandya हा 2024 च्या IPL आधी Gujarat Titans कडून रोख व्यवहारात Mumbai Indians मध्ये परत आला होता, आणि MI चा कर्णधार म्हणून त्याच्या तीन हंगामांत फारशी ट्रॉफी मिळाली नाही. अशा अदलाबदली IPL संघ हंगामांदरम्यान पुनर्बांधणीसाठी नेहमी करतात.

बिगर-जीवाश्म स्रोतांमध्ये सौर, पवन, जलविद्युत आणि अणुऊर्जा यांचा समावेश होतो, जे कोळसा, तेल किंवा वायू जाळत नाहीत. वीजनिर्मिती या स्रोतांकडे नेणे हा भारताच्या हवामान बदल रोखण्याच्या आणि हवामानविषयक वचने पूर्ण करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे.

संदर्भ: सीमा शुल्क म्हणजे आयात केलेल्या वस्तूंवरील कर. सवलती तात्पुरत्या असतात आणि त्यांचे नूतनीकरण करण्यापूर्वी अनेकदा त्यांचा आढावा घेतला जातो. बजेट 2027 म्हणजे सरकार पुढील आर्थिक वर्षासाठी तयार करत असलेला केंद्रीय अर्थसंकल्प.

संदर्भ: 2021 मध्ये ओबामाकेअर योजना स्वस्त करण्यासाठी वाढीव सबसिडी जोडण्यात आली होती आणि नंतर ती वाढवण्यातही आली. आता तिची मुदत संपल्यामुळे ही मदत बंद होत आहे. ओबामाकेअर हे Affordable Care Act चे टोपणनाव आहे. हा अमेरिकेचा कायदा असून त्याने नोकरीवर आधारित विमा नसलेल्या लोकांसाठी या बाजारपेठा तयार केल्या.

संदर्भ: रशियाने युक्रेनवर पूर्ण प्रमाणात आक्रमण फेब्रुवारी 2022 मध्ये सुरू केले, आणि खेरसन हा दक्षिणेकडील प्रदेश तेव्हापासून लढाईचा भाग आहे. अशा अल्प शस्त्रसंधींची वाटाघाटी करणारे अनेकदा चाचणी घेतात, आणि शांतता चर्चांमधून टिकणारे करार होण्यास वेळ लागत आहे.

निर्यात शुल्क म्हणजे भारताबाहेर पाठवल्या जाणाऱ्या इंधनावरील कर, आणि सरकार ते वेळोवेळी बदलते. पंपावरील किमती कच्च्या तेलाचा खर्च, कर आणि स्थानिक शुल्क अशा अनेक घटकांवर अवलंबून असतात, म्हणूनच त्या शहरानुसार बदलतात.

वैद्यकीय गर्भपात कायदा भारतात गर्भधारणा कोणत्या कारणांवरून संपवता येईल हे ठरवतो, आणि न्यायालये अनेकदा त्या मर्यादांचा अर्थ लावतात. येथे प्रश्न असा आहे की वैयक्तिक कौटुंबिक कलह त्यापैकी एक कारण मानला जाऊ शकतो का.

संदर्भ: मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये ऑस्ट्रेलिया सर्वात बलवान संघांपैकी एक आहे, आणि माजी आंतरराष्ट्रीय खेळाडू अनेकदा IPL सारख्या फ्रँचायझी लीगमध्ये खेळत राहतात. ICC T20 World Cup ही या खेळातील सर्वात मोठी लघु प्रकारची स्पर्धा असून ती दर दोन वर्षांनी होते.

संदर्भ: Swift 2004 मध्ये गॅमा-किरण स्फोट, म्हणजे दूरच्या अवकाशातील शक्तिशाली स्फोट, अभ्यासण्यासाठी प्रक्षेपित झाली होती, आणि खगोलशास्त्रज्ञांसाठी ती महत्त्वाचे साधन ठरली आहे. कमी कक्षेतील उपग्रह हवेच्या घर्षणामुळे हळूहळू उंची गमावतात आणि अखेर पृथ्वीवर परत पडतात.

संदर्भ: दिल्ली-NCR मध्ये हिवाळ्यात हवेचे प्रदूषण गंभीर होते आणि दिवाळीच्या सुमारास फटाके हे त्याचे एक मोठे कारण असते. ग्रीन फटाके हे प्रमाणित फटाके असतात, जे कमी प्रदूषक सोडतील असे तयार केलेले असतात, आणि न्यायालयांनी त्यांच्यावरील मर्यादा वारंवार कडक केल्या आहेत.

संदर्भ: सर्वोच्च न्यायालय हे भारताचे सर्वोच्च न्यायालय आहे, आणि त्याच्या टिप्पण्यांमुळे अनेकदा सरकार आणि नियामक संस्था कृती करतात. भारतात विमान भाडे विमान कंपन्या ठरवतात आणि मागणी, इंधनाचा खर्च व विमान कंपन्यांची क्षमता यानुसार ते लवकर बदलू शकते.

संदर्भ: डॉक्टर अनेक वर्षांपासून सांगत आहेत की दीर्घकाळ बसल्याने व्यायाम करणाऱ्या लोकांनाही आरोग्याचे धोके वाढतात, आणि अभ्यास अनेकदा जिममधील वेळ आणि निष्क्रिय वेळ यांची तुलना करतात. आज अनेक ऑफिस कर्मचारी दिवसातील बहुतांश वेळ बसून असतात.

संदर्भ: अनधिकृत कसोटी सामने इंडिया ए आणि इतर देशांच्या ए संघांमध्ये सराव आणि चाचणी सामन्यांसाठी खेळवले जातात. त्यामुळे वरिष्ठ संघ निवडण्यापूर्वी निवड समिती खेळाडूंचा फॉर्म तपासण्यासाठी त्यांचा उपयोग करते.

संदर्भ: कापणीनंतर शेतातील उरलेले पीक जाळले जाते, त्यामुळे ह्या आगी मुख्यतः उत्तर भारतात होतात. शरद ऋतूत यांचा धूर दिल्ली आणि इतर उत्तरेकडील शहरांमध्ये पसरतो, आणि नोव्हेंबरमध्ये राजधानीतील हवा अनेकदा खूप खराब होण्यामागे हे एक कारण आहे.

संदर्भ: GRAP म्हणजे Graded Response Action Plan, ही उपाययोजनांची मालिका आहे जी दिल्ली-NCR मधील हवा बिघडल्यावर अधिकाधिक कडक होत जाते. शेजारच्या राज्यांमधील पिकांचे अवशेष जाळल्याने होणारा हिवाळ्यातील धूर आणि दिवाळीतील फटाके यामुळे दरवर्षी आकडे वाढतात.

इंडोनेशियातील धुरक्याचे मुख्य कारण म्हणजे जमीन साफ करण्यासाठी लावल्या जाणाऱ्या आगी. त्या प्रामुख्याने सुमात्रा आणि बोर्निओ बेटांवर लागतात आणि त्यांचा धूर मलाक्का सामुद्रधुनीपर्यंत पसरतो. दशकांपासून बहुतेक कोरड्या हंगामात हा धूर परत येतो, आणि शेजारी देशांनी जकार्ताला वारंवार कारवाई करण्यासाठी दबाव टाकला आहे.

संदर्भ: व्हेनेझुएलामध्ये कोण सत्ता चालवणार आणि निवडणुका कशा घेतल्या जातील, यावरून दीर्घकाळ राजकीय तणाव आहे, आणि विरोधी नेते अनेकदा देशाबाहेर राहिले आहेत किंवा त्यांच्यावर निर्बंध आले आहेत. कार्यवाहक अध्यक्षांनी मतदान होईपर्यंत फक्त थोड्या काळासाठी सत्ता सांभाळायची असते.

भारत आपले बहुतेक कच्चे तेल आणि बरेचसे गॅस आयात करतो, त्यामुळे पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे इंधन आणि वीज यांचे दर वाढू शकतात. सौर आणि पवन ऊर्जेकडे वळल्याने हा धोका कालांतराने कमी होतो.

संदर्भ: Swift हा NASA चा अवकाश टेलिस्कोप असून २००४ मध्ये गॅमा-रे बर्स्ट्सचा अभ्यास करण्यासाठी तो प्रक्षेपित करण्यात आला होता. बहुतेक जुने उपग्रह हळूहळू उंची गमावतात आणि वातावरणात परत येतात, आणि त्यांचे बहुतेक भाग जमिनीपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच जळून जातात.

संदर्भ: खरीप हा भारतातील मान्सूनच्या हंगामातील पीक चक्र आहे, आणि पावसाचे प्रमाण कमी पडल्यास राज्ये अनेकदा स्थानिक भागात दुष्काळ जाहीर करतात. मदतीची रक्कम सहसा त्या शेतकऱ्यांना दिली जाते ज्यांची पिके किंवा उत्पन्न बाधित झाले आहे.

संदर्भ: स्मार्ट फ्रीज आणि सेन्सरसारखी जोडलेली उपकरणे अनेकदा इंटरनेटवरून चालवली जातात, त्यामुळे ती हॅकर्सचे लक्ष्य बनू शकतात. अशा रोजच्या यंत्रणांवरील हल्ले सरकारे आणि व्यवसायांसाठी वाढती चिंता आहे.

मध्यावधी निवडणुका अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाची दोन वर्षे झाल्यावर होतात. तेव्हा प्रतिनिधिगृहाच्या सर्व जागा आणि सिनेटच्या सुमारे एक तृतीयांश जागांसाठी मतदान होते. काँग्रेसवर कोणाचे नियंत्रण आहे, यावरून राष्ट्राध्यक्षांना कायदे मंजूर करणे आणि नियुक्त्यांना मान्यता मिळवणे किती सोपे जाईल, हे ठरते.

संदर्भ: कर्करोगाचे उपचार खूप महाग असू शकतात आणि अनेक भारतीय कुटुंबे त्यातला मोठा वाटा स्वतः भरतात. औषधांच्या किमती पेटंटमुळे ठरतात, ज्यामुळे कंपन्यांना ठराविक काळासाठी विक्रीचे विशेष हक्क मिळतात, आणि स्वस्त जेनेरिक आवृत्त्यांचाही त्यावर परिणाम होतो.

संदर्भ: SIR म्हणजे मतदार यादीची Special Intensive Revision ही मोठी प्रक्रिया, ज्यामुळे न्यायाधिकरणांकडे अनेक अपील आले आहेत. E-Sign मुळे न्यायाधीश कागदाऐवजी डिजिटल पद्धतीने आदेशांवर सही करू शकतात, ज्यामुळे प्रक्रिया वेगाने होऊ शकते.

मॅक्सवेल ODI आणि T20 सारख्या मर्यादित षटकांच्या प्रकारात आक्रमक फलंदाजीसाठी ओळखला जात होता, तसेच कठीण धावांच्या पाठलागात निर्णायक खेळी करण्यासाठीही. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त झालेले अनेक खेळाडू IPL सारख्या फ्रेंचायझी लीगमध्ये खेळत राहतात, आणि भारतीय चाहते त्याकडे बारकाईने लक्ष देतात.

भारतात महिलांमध्ये सर्वात सामान्य आढळणारा कर्करोग स्तनाचा आहे. डॉक्टर सांगतात की कोणत्याही वयात नवीन गाठ किंवा बदल दिसल्यास तपासणी करावी. चिंता किंवा तणावासारखी वाटणारी लक्षणे इतर आजारांशी मिळतीजुळती असू शकतात, म्हणून सतत राहणाऱ्या लक्षणांची योग्य तपासणी करणे गरजेचे आहे.

संदर्भ: एकदिवसीय सामने हे राष्ट्रीय संघांमधील ५० षटकांचे सामने असतात, आणि पहिले चार फलंदाज साधारणपणे सुरुवात करून लवकर फलंदाजी करणारे असतात. ही मालिका भारताच्या न्यूझीलंड दौऱ्याचा एक भाग आहे.

संदर्भ: गर्भधारणा आणि जन्मानंतरचे काही महिने या काळाला पेरिनेटल कालावधी म्हणतात; या काळात नैराश्य सामान्य असते पण अनेकदा दुर्लक्षित राहते. व्हिलेज हेल्थ नर्स या भारतातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेतील आघाडीच्या आरोग्य कर्मचारी असून त्या ग्रामीण भागात घरोघरी भेट देतात.

संदर्भ: गार्मिन ही धावपटू, सायकलस्वार आणि गिर्यारोहकांकडून वापरली जाणारी खेळ आणि बाह्य उपक्रमांसाठीची घड्याळे बनवणारी प्रसिद्ध कंपनी आहे. टायटॅनियम हा हलका आणि मजबूत धातू आहे, त्यामुळे त्याला आकार देण्याची चांगली पद्धत म्हणजे अधिक टिकाऊ आणि ओरखडे कमी पडणारे घड्याळ असू शकते.

संदर्भ: Special Intensive Revision ही Election Commission of India ची मतदार यादी तपासून अद्ययावत करण्याची मोहीम आहे, आणि BJP व Congress हे दोन प्रमुख राष्ट्रीय पक्ष आहेत. वगळलेली नावे निवडणुकीत कोण मतदान करू शकेल यावर परिणाम करू शकतात.

संदर्भ: रशिया आणि युक्रेन 2022 पासून युद्धात आहेत आणि वॉशिंग्टन तोडगा काढण्याचे प्रयत्न करत आहे. Witkoff आणि Kushner हे अमेरिकेचे दूत असून संघर्षावरील अलीकडील अमेरिकी मुत्सद्देगिरीत त्यांनी मोठी भूमिका बजावली आहे.

संदर्भ: डम्पस्टर डायव्हिंग म्हणजे कचरापेट्यांमधील टाकून दिलेल्या वस्तू शोधणे. अनेकदा खर्च कमी करण्यासाठी लोक असे करतात. व्यावसायिक कचरापेट्या दुकानदार आणि व्यवसायांच्या मालकीच्या असतात, त्यामुळे वस्तू घेण्याचे नियम वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगळे असू शकतात.

संदर्भ: AQI हे असे प्रमाण आहे ज्यात आकडा जितका मोठा तितकी हवा अधिक प्रदूषित. खूप खराब श्रेणीतील आकडे श्वास घेण्यावर परिणाम करू शकतात, विशेषतः लहान मुले आणि वृद्धांवर. उशिरा शरद ऋतूत दिल्लीत प्रदूषण वाढताना दिसते, कारण थंड हवा धूर आणि धूळ जमिनीजवळ अडकवून ठेवते.

संदर्भ: India A आणि New Zealand A हे त्यांच्या देशांचे विकास संघ आहेत, जिथे तरुण आणि राखीव खेळाडूंना सामन्याचा सराव मिळतो. पहिल्या डावातील आघाडी महत्त्वाची असते कारण ती कसोटी कोण जिंकेल हे ठरवायला मदत करू शकते, तरी निकाल अजून खुला आहे.

संदर्भ: व्हॅल्युएशन म्हणजे गुंतवणूकदार कंपनीला देत असलेली किंमत, जी अनेकदा फंडिंग फेरीदरम्यान ठरते. भविष्यात मजबूत वाढ अपेक्षित असेल तर स्टार्टअपचे व्हॅल्युएशन झपाट्याने वाढू शकते.

भारतातील फारच थोड्या राज्यांमध्ये विधान परिषद आहे, त्यामुळे बहुतांश राज्ये एकाच सभागृहावर चालतात. विधान परिषदेची चर्चा महत्त्वाची आहे कारण ती राज्यांच्या कायद्यांचे पुनरावलोकन कसे होते आणि कायदे बनवण्यात कोणाला आवाज मिळतो, यावर परिणाम करते.

संदर्भ: शामोंडा हा गुरे आणि इतर शेतातील प्राण्यांना बाधा करणारा विषाणू आहे, आणि तो चावणाऱ्या मिडजेस कीटकांमुळे पसरतो. प्राण्यांच्या रोगांचा उद्रेक झाल्यास दूध पुरवठा आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न प्रभावित होऊ शकते, म्हणून सरकारे सहसा तपासण्या आणि प्राण्यांच्या वाहतुकीवर मर्यादा घालतात.

संदर्भ: भुवनेश्वर कुमार हा अनुभवी भारतीय वेगवान गोलंदाज आहे, जो स्विंग गोलंदाजीसाठी ओळखला जातो, तर मोहम्मद शमी अलीकडील मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये महत्त्वाचा वेगवान गोलंदाज राहिला आहे. बीसीसीआय ही भारतातील क्रिकेटची नियामक संस्था आहे, आणि तिची निवड समिती राष्ट्रीय संघ निवडते.

संदर्भ: FDA ही राज्य संस्था अन्नाची गुणवत्ता आणि लेबलिंग तपासते. अशा प्रकारचा साठा जप्त होणे सहसा उत्पादने सुरक्षा नियमांचे पालन करतात की नाही, या तपासणीनंतर होते.

संदर्भ: World of Warcraft हा दीर्घकाळ चालणारा ऑनलाइन फँटसी गेम आहे, आणि तो 1990 च्या दशकातील Warcraft स्ट्रॅटेजी गेम्सच्या मालिकेतून पुढे आला. भारतातील खेळाडूंसाठी 4 नोव्हेंबरला 3PM PST म्हणजे साधारण 5 नोव्हेंबरला पहाटे 4:30AM IST.

संदर्भ: Formula 1 चॅम्पियन संपूर्ण हंगामातील शर्यतींवरून ठरतात, प्रत्येक निकालासाठी गुण दिले जातात. याआधी Max Verstappen हा सर्वात तरुण चॅम्पियन होता, त्याने 2021 मध्ये 24 व्या वर्षी पहिले विजेतेपद जिंकले होते.

नेसेट ही इस्रायलची संसद आहे, आणि तिच्या निवडणुका कोण सरकार स्थापन करू शकेल हे ठरवतात. गेली सुमारे तीन दशके नेतान्याहू इस्रायलच्या राजकारणात प्रमुख व्यक्तिमत्त्व राहिले आहेत, त्यामुळे त्यांच्याबद्दल मतदारांचा निर्णय देशाची दिशा ठरवतो.

संदर्भ: तेजस्वी यादव हे राष्ट्रीय जनता दलाचे नेतृत्व करतात, जो बिहारमधील मुख्य विरोधी पक्ष आहे, तर एनडीए आघाडी राज्यात सत्तेवर आहे. मोफत वीज हे लोकप्रिय कल्याणकारी आश्वासन असल्याने त्यात कोणताही बदल अनेक कुटुंबांवर परिणाम करतो.

संदर्भ: Collegium ही वरिष्ठ न्यायाधीशांची समिती आहे, जी न्यायाधीशांच्या नियुक्त्या आणि बदल्यांची शिफारस करते, आणि MoP मध्ये ते कसे चालते हे नमूद केले आहे. RTI Act नागरिकांना सार्वजनिक माहिती मागण्याचा अधिकार देतो, त्यामुळे ही याचिका न्यायालयीन पारदर्शकतेवरील चर्चेचा भाग आहे.

संदर्भ: अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची किंमत तेल आणि इलेक्ट्रॉनिक्ससारख्या आयातींच्या खर्चावर परिणाम करते, कारण भारत ही आयात डॉलरमध्ये करतो. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांसारख्या मोठ्या घटनांमुळे अनिश्चितता निर्माण होते, तेव्हा गुंतवणूकदार अनेकदा पैसा डॉलरकडे वळवतात.

संदर्भ: मेलद्वारे पाठवलेली मतपत्रिका म्हणजे पोस्टाने पाठवलेली मते, आणि ती मोजण्याचे नियम अमेरिकेतील प्रत्येक राज्य स्वतः ठरवते. सर्वोच्च न्यायालय हे अमेरिकेतील सर्वोच्च न्यायालय आहे आणि मोठ्या निवडणुकांपूर्वी निवडणूक वादांवरील त्याच्या निर्णयांकडे बारकाईने लक्ष दिले जाते.

संदर्भ: ब्रिटनमधील सरकारे कल्याणकारी देयकांसारख्या सार्वजनिक सेवा चालवण्यासाठी अनेकदा खासगी IT कंपन्यांचा वापर करतात. असे काम भारतात पाठवणे हा वादाचा विषय बनला आहे, कारण सार्वजनिक नोकऱ्या आणि डेटा कुठे हाताळला जातो, हे प्रश्न त्यातून उपस्थित होतात.

संदर्भ: रशियाने फेब्रुवारी 2022 मध्ये युक्रेनवर आक्रमण केले. शांती चर्चा सुरू आणि थांबत युद्ध सुरूच राहिले आहे. लढाई थांबली तर युक्रेनसाठी सुरक्षेच्या हमींवर युरोपियन नेत्यांनी चर्चा केली आहे.

संदर्भ: चक्रीवादळे उष्ण समुद्रावर तयार होतात आणि ऑक्टोबर ते डिसेंबर या ईशान्य मोसमी पावसाच्या काळात भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर अनेकदा मुसळधार पाऊस आणि वारे आणतात. वादळ किनाऱ्याजवळ येत असल्याचे प्रथम सांगितले गेले होते, त्यामुळे आता नुकसानीचा धोका सर्वाधिक असलेला हा टप्पा आहे.

2024 च्या वादग्रस्त अध्यक्षीय निवडणुकीनंतर व्हेनेझुएलात राजकीय संकट सुरू आहे. विरोधी पक्षाने ती निवडणूक जिंकल्याचा दावा केला होता. वॉशिंग्टनसोबतचे संबंध अनेक वर्षांपासून ताणलेले आहेत.

संदर्भ: Petronet LNG ही भारतातील सर्वात मोठ्या द्रवरूप नैसर्गिक वायू (LNG) आयातदारांपैकी एक आहे. हा वायू स्वयंपाकाचा गॅस, वीज आणि खत कारखान्यांसाठी वापरला जातो. तिच्या कार्गो वितरणावर जागतिक LNG पुरवठा आणि शिपिंग वेळापत्रक अवलंबून असते.

संदर्भ: भारतात आणलेली औषधे आणि वैद्यकीय उपकरणे मंजूर आयात बिंदूंमधून जावी लागतात, आणि सोडण्यापूर्वी सीमाशुल्क व औषध नियामक त्यांची तपासणी करतात. बहुतेक अशी खेप बंदरे आणि विमानतळांवरून येते, त्यामुळे नवीन प्रवेशद्वार जोडल्यास सध्याच्या प्रवेशद्वारांवरील ताण कमी होऊ शकतो.

संदर्भ: सेन्सेक्स हा मुंबई शेअर बाजारातील मुख्य निर्देशांक आहे आणि तो ३० मोठ्या कंपन्यांचा मागोवा घेतो. त्याची हालचाल अनेकदा आशियाई आणि अमेरिकन बाजारांच्या जागतिक संकेतांवर अवलंबून असते, त्यामुळे सकाळची वाढ दिवसाच्या उत्तरार्धात उलटू शकते.

संदर्भ: हा करार बहुधा आफ्रिकन ग्रोथ अँड opportunity अॅक्ट आहे, हा अमेरिकेचा दीर्घकाळ चालणारा कार्यक्रम आहे जो पात्र आफ्रिकी निर्यातदारांना शुल्कमुक्त प्रवेश देतो. ही बातमी येण्याआधीच रवांडाच्या संरक्षण मंत्रालयावर अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने निर्बंध लादले होते, आणि दक्षिण आफ्रिका हा आफ्रिकेतील सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक आहे.

संदर्भ: राष्ट्रीय प्राणी जन्मनियंत्रण नियमांनुसार रस्त्यावरील कुत्र्यांचे साधारणपणे निर्बीजीकरण केले जाते, लसीकरण केले जाते आणि त्यांना त्यांच्या भागात परत सोडले जाते. केरळमध्ये कुत्रा चावण्याच्या घटना आणि भटक्या कुत्र्यांची संख्या हा बराच काळ चर्चेचा विषय राहिला आहे, आणि या समितीच्या आराखड्यामुळे ही पद्धत बदलू शकते.

संदर्भ: ही प्रकरणे अमेरिका आणि इतर देशांमध्ये तंत्रज्ञान कंपन्यांना तरुण वापरकर्त्यांच्या कल्याणासाठी जबाबदार धरण्याच्या मोठ्या प्रयत्नांचा भाग आहेत. Australia नेही किशोरवयीन मुलांचा सोशल मीडिया वापर मर्यादित करण्यासाठी पावले उचलली आहेत.

IORA म्हणजे इंडियन ओशन रिम असोसिएशन, हिंद महासागराभोवतीच्या देशांचा गट आहे, जो व्यापार, सुरक्षा आणि इतर सामायिक क्षेत्रांतील सहकार्य वाढवण्यासाठी स्थापन झाला आहे. भारत बराचसा कच्चा तेल आयात करतो, त्यामुळे आखाती देशांतील ऊर्जेच्या चिंतांचा परिणाम इंधनाच्या किमतींवर होऊ शकतो.

संदर्भ: सर्वोच्च न्यायालय हे भारतातील सर्वात मोठे न्यायालय आहे, आणि 'केंद्र' म्हणजे केंद्र सरकार. सिलीगुडी हे पश्चिम बंगालमधील शहर असून देवघर हे झारखंडमधील गाव आहे, ही दोन्ही ठिकाणे पत्नीच्या म्हणण्यात नमूद आहेत.

संदर्भ: हे मासिक सर्वेक्षण जवळून पाहिले जाते, कारण 50 च्या वर आकडा विस्ताराचे संकेत देतो. त्यामुळे वाढीचा वेग कमी झाला तरी हालचाल त्या रेषेच्या वर राहिली तर ती चांगली बातमी ठरू शकते.

संदर्भ: ऑस्ट्रेलियाने 2024 च्या अखेरीस असा कायदा मंजूर केला ज्यामुळे 16 वर्षांखालील मुलांना सोशल मीडिया खाती ठेवण्यास मनाई झाली, आणि तो डिसेंबर 2025 मध्ये लागू झाला. हा कायदा देशाच्या संविधानाशी सुसंगत आहे की नाही, हे हायकोर्ट ठरवते.

संदर्भ: हार्वर्ड हे अमेरिकेतील सर्वात जुन्या विद्यापीठांपैकी एक आहे. त्याच्या प्रवेश धोरणांवर बराच काळ सार्वजनिक चर्चा होत आली आहे, ज्यात सरकारी तपासणीचाही समावेश आहे.

खर्च सुधारणा म्हणजे सरकारने आपल्या खर्चाचे नियोजन, नोंद आणि मूल्यमापन कसे करते यात बदल करणे, जेणेकरून सार्वजनिक पैशाचे चांगले परिणाम मिळतील. भारतातील राज्ये अनेकदा नवीन पद्धती वापरून एकमेकांकडे लक्ष ठेवतात, त्यामुळे एका राज्याचे यश इतरांच्या धोरणांवर परिणाम करू शकते.

CRPF हे भारतातील सर्वात मोठ्या केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांपैकी एक आहे. देशभरात अंतर्गत सुरक्षा, बंडखोरीविरोधी कारवाया आणि इतर कामांसाठी त्याची तैनाती केली जाते. अशा दलांसाठी कार्यकाळात होणारे मृत्यू ही सतत चिंतेची बाब असते, त्यामुळे एकही मृत्यू न होणारे वर्ष महत्त्वाचे ठरते.

संदर्भ: अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका दर चार वर्षांनी होतात, राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाच्या अर्ध्या टप्प्यावर. मतदार सर्व House च्या जागा आणि Senate च्या सुमारे एक तृतीयांश जागा निवडतात. उमेदवार आणि गट मतदारांसाठी स्पर्धा करत असल्याने गेल्या काही फेऱ्यांमध्ये प्रचाराचा खर्च सतत वाढत आला आहे.

संदर्भ: Shetland हा स्कॉटलंडच्या मुख्य भूमीच्या उत्तरेला असलेल्या बेटांचा समूह आहे, जो North Sea आणि Atlantic मधील व्यस्त जहाज मार्गांजवळ आहे. 2022 मध्ये रशियाने Ukraine वर आक्रमण केल्यापासून पाश्चात्य देश उत्तरेकडील पाण्यात रशियन नौदल आणि मासेमारी जहाजांवर अधिक लक्ष ठेवत आहेत.

संदर्भ: पृथ्वी धूमकेतूंनी मागे सोडलेल्या धुळीच्या भागातून जाते तेव्हा उल्कावर्षाव होतो, आणि Taurids व Leonids हे दोन प्रसिद्ध वार्षिक उल्कावर्षाव आहेत. Supermoon म्हणजे पौर्णिमेचा चंद्र, जो पृथ्वीच्या सर्वात जवळच्या बिंदूजवळ असल्यामुळे थोडा मोठा दिसतो.

संदर्भ: Tata Trusts ही धर्मादाय संस्था असून Tata Group ची मूळ कंपनी Tata Sons मध्ये तिचा मोठा हिस्सा आहे. त्यामुळे तिथल्या नेतृत्वाच्या वादांकडे भारतातील व्यावसायिक जगताचे लक्ष वेधले जाते.

संदर्भ: कर्जत रायगड जिल्ह्यात मुंबईजवळ आहे, आणि रिलायन्स फाउंडेशन ही मुकेश अंबानी यांच्या नेतृत्वाखालील रिलायन्स समूहाची धर्मादाय शाखा आहे. केअर टाउनशिप दीर्घकालीन काळजीची गरज असलेल्या लोकांना आधार देण्यासाठी बांधल्या जातात, आणि भारताची लोकसंख्या वृद्ध होत असताना ही गरज वाढत आहे.

संदर्भ: US Treasury notes आणि bonds हे असे कर्ज आहे जे US सरकार उभारते, आणि त्यांचे yields जगभरातील व्याजदर ठरवण्यास मदत करतात. US midterm elections मध्ये राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाच्या मध्यावर Congress चे सदस्य निवडले जातात.

संदर्भ: TVS Holdings ही TVS समूहातील कौटुंबिक होल्डिंग कंपनी आहे, जी TVS Motor सारख्या भारतीय ऑटो कंपन्यांची मालक आहे. कौटुंबिक समूहांमधील हिस्सा व्यवहार मोठ्या भारतीय कंपन्यांवर कोणाचे नियंत्रण राहील, हे कालांतराने ठरवण्यात मदत करतात.

चीन हा जगातील सर्वात मोठा कारखाना केंद्र आणि प्रमुख निर्यातदार आहे, त्यामुळे त्याची उत्पादन आकडेवारी जागतिक मागणीचा संकेत म्हणून बारकाईने पाहिली जाते. PMI 50 च्या वर असेल तर विस्तार होत आहे, आणि 50 च्या खाली असेल तर आकुंचन होत आहे, असे समजले जाते.

भूतान आणि भारत यांचे दीर्घकाळापासून घनिष्ठ संबंध आहेत. भूतान हे हिमालयातील छोटे राज्य असून बौद्ध स्थळे त्याच्या ओळखीचा मुख्य भाग मानले जातात. स्तूप म्हणजे घुमटाच्या आकाराची बौद्ध स्मारके, आणि एखादा स्तूप समर्पित करणे हा धार्मिक व प्रतीकात्मक सन्मान असतो.

पाकिस्तानची कर्णधार फातिमा सना यांच्या नावावर याआधीचा विक्रम होता. सीनियर महिला T20 ट्रॉफी ही देशांतर्गत स्पर्धा आहे, ज्यात भारतभरातील राज्य संघ खेळतात. T20 मध्ये वेगवान अर्धशतकांना महत्त्व आहे, कारण या प्रकारात आक्रमक आणि झटपट धावा करणाऱ्या खेळाडूंना बक्षीस मिळते.