एका नव्या अहवालानुसार स्कॅम्सनी आता फिशिंगला मागे टाकले आहे. गुन्हेगार AI चा वापर करून हे स्कॅम्स मोठ्या प्रमाणावर चालवत आहेत, ज्यामुळे लोकांना पैसे किंवा वैयक्तिक तपशील देण्यासाठी फसवणे सोपे होत आहे.
सोपा शब्दकोशPhishing, Fraud
Phishing
बनावट संदेश किंवा वेबसाइट्स, जे लोकांकडून पासवर्ड, बँक तपशील किंवा इतर खाजगी माहिती मिळवतात.
Fraud
पैसे किंवा मालमत्ता चोरण्यासाठी केलेली अप्रामाणिक फसवणूक, जी अनेकदा आपण कोण आहोत किंवा काय देत आहोत याबद्दल खोटे बोलून केली जाते.
Finastra चे मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी Mike Stawchansky सांगतात की काही AI आधारित घोटाळे इतके खात्रीशीर असतात की सध्याची साधने ते पकडू शकत नाहीत. अनपेक्षित कॉल, संदेश किंवा पैसे पाठवण्याच्या विनंत्यांबाबत वाचकांनी सावध राहावे, त्या खऱ्या वाटल्या तरीही. पैसे पाठवण्यापूर्वी विश्वासार्ह मार्गाने खात्री करून घ्यावी.
सोपा शब्दकोशFinastra, CTO, AI scams
Finastra
Finastra ही आर्थिक सॉफ्टवेअर कंपनी आहे, जिची उत्पादने बँका आणि इतर आर्थिक संस्था वापरतात.
CTO
CTO म्हणजे Chief technology officer, म्हणजे कंपनीच्या तंत्रज्ञान आणि सॉफ्टवेअर प्रणालींची जबाबदारी असलेला वरिष्ठ अधिकारी.
AI scams
AI scams म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करून आवाज, लिखाण किंवा व्हिडिओ नक्कल करून लोकांना पैसे किंवा माहिती पाठवण्यास फसवण्याची फसवणूक.
Baseten ही AI पायाभूत सुविधा देणारी कंपनी आहे. त्यांनी joey-1 हे छोटे open-weight मॉडेल प्रसिद्ध केले आहे, ज्यात 2 billion parameters आहेत. चॅटबॉट्सप्रमाणे मजकूर लिहिण्याऐवजी, हे मॉडेल सिस्टीमना निर्णय घेण्यास मदत करणारी calibrated probabilities देते. ते सुमारे 20 milliseconds मध्ये प्रतिसाद देते आणि प्रति million input tokens one cent इतके शुल्क आकारते.
WIRED ला मिळालेल्या माहितीनुसार, Accenture मधील एका कर्मचाऱ्याचा वैयक्तिक Claude agent दोन महिने Defense Department च्या नेटवर्कवर चालू होता, आणि कोणाच्या लक्षात येईपर्यंत तो तसाच राहिला. ही कमकुवत जागा ओळखल्यानंतरच बंद करण्यात आली. या प्रकरणातून दिसते की वैयक्तिक AI साधने संवेदनशील सरकारी यंत्रणांमध्ये धोकादायक मार्ग कसे उघडू शकतात.
सोपा शब्दकोशAccenture, Claude agent, vulnerability
Accenture
Accenture हे जागतिक सल्ला आणि IT सेवा देणारे कंपनी आहे, जी मोठ्या संस्थांना त्यांची तंत्रज्ञान व्यवस्था चालवायला आणि बदलायला मदत करण्यासाठी ओळखली जाते.
Claude agent
Claude agent हा Claude वर आधारित AI प्रोग्राम आहे. Claude हा Anthropic ने बनवलेला AI सहाय्यक आहे, आणि हा प्रोग्राम स्वतः कामे पार पाडू शकतो.
vulnerability
vulnerability म्हणजे संगणक प्रणालीतील अशी कमकुवत जागा, जिचा वापर हॅकर्स किंवा अनधिकृत प्रोग्राम परवानगीशिवाय आत शिरण्यासाठी करू शकतात.
AI मॉडेल्स किती हुशार आहेत याची तुलना करणाऱ्या एका नव्या रँकिंगमध्ये Google अव्वल ठरले आहे. त्याच वेळी OpenAI ने आपल्या किमती मोठ्या प्रमाणात कमी केल्या आहेत, ज्यामुळे त्यांची AI साधने वापरणे स्वस्त होऊ शकते. यावरून मोठ्या AI कंपन्यांमधील स्पर्धा किती तीव्र झाली आहे हे दिसते.
सोपा शब्दकोशGoogle, AI smarts ranking
Google
एक अमेरिकी टेक कंपनी, जी तिच्या सर्च इंजिन, Gemini AI मॉडेल्स आणि Android फोनसाठी ओळखली जाते.
AI smarts ranking
AI सिस्टीम्सना प्रमाणित चाचण्यांमधील कामगिरीनुसार सर्वोत्तम ते सर्वात कमी अशा क्रमाने लावणारी यादी.
BBC च्या बातमीनुसार Neighbours या शोच्या AI ने बनवलेल्या मायक्रोड्रामा एडिटमुळे अभिनेते आणि क्रू चिंतेत आहेत. यातून AI टीव्ही कामात कसे बदल घडवू शकते आणि विद्यमान शो पुन्हा वापरण्याचा निर्णय कोण घेईल, असे प्रश्न उभे राहतात.
सोपा शब्दकोशBBC, microdrama
BBC
BBC, म्हणजे ब्रिटिश ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन, यूकेमधील सार्वजनिक प्रसारक, जो बातम्या आणि टीव्ही कार्यक्रमांसाठी ओळखला जातो.
microdrama
microdrama, म्हणजे खूप छोटी ड्रामा मालिका, साधारणपणे काही मिनिटांच्या छोट्या भागांची, जी फोनवर पाहण्यासाठी बनवली जाते.
OpenAI आपल्या AI साधनांवर सशुल्क सदस्य किती काम करू शकतात ते वाढवत आहे, आणि Pro 100 श्रेणी Pro 500 पर्यंत नेत आहे. वापरकर्त्यांच्या विरोधानंतर त्यांनी Pro 200 मर्यादेतील नियोजित कपातही मागे घेतली. नवी, अधिक कार्यक्षम मॉडेल्स आणखी क्षमता देतील, असे कंपनी म्हणते. ही घोषणा Anthropic च्या IPO च्या अगदी आधी येत आहे, कारण दोन्ही कंपन्यांमधील स्पर्धा वाढत आहे.
सोपा शब्दकोशOpenAI, usage limits, IPO
OpenAI
ChatGPT ही लोकप्रिय चॅटबॉट देणारी कंपनी, सॅन फ्रान्सिस्कोमधील AI संस्था.
usage limits
ऑनलाइन सेवा ठराविक वेळेत किती वापरता येईल त्यावरील मर्यादा, जसे दिवसाला किती संदेश किंवा कामे करता येतील.
IPO
Initial public offering: खाजगी कंपनी पहिल्यांदा शेअर बाजारात जनतेला शेअर विकते ती प्रक्रिया.
Google चा Gemini चॅटबॉट आता वापरकर्त्यांना चॅटमध्येच फाइल्स तयार करून बदलण्याची सुविधा देतो. संभाषण सोडल्याशिवाय PDF, Google Docs, Google Sheets, स्लाइड डेक, Markdown फाइल्स, TXT फाइल्स आणि कोड तयार करता येतात आणि बदलता येतात. ही सुविधा आजपासून सर्व Gemini वापरकर्त्यांसाठी सुरू होत आहे.
सोपा शब्दकोशGemini, Markdown
Gemini
Google चा AI चॅटबॉट, जो प्रश्नांची उत्तरे देतो, मजकूर लिहितो आणि नियोजन व संशोधनासारख्या रोजच्या कामांमध्ये मदत करतो.
Markdown
साध्या चिन्हांचा वापर करून मजकूर लिहिण्याची पद्धत, ज्यामुळे ठळक अक्षरे किंवा शीर्षके व्यवस्थित दिसतात.
नायजेरियातील तज्ज्ञांचा इशारा आहे की AI वापरून तयार केलेल्या खोट्या बातम्या देशाच्या राष्ट्रीय सुरक्षेला धोका ठरू शकतात. The Guardian Nigeria च्या अहवालात त्यांची चिंता मांडली आहे, पण मथळ्यात विशिष्ट प्रकरणांची किंवा त्यावर काय करायला हवे याची फारशी माहिती दिलेली नाही.
सोपा शब्दकोशThe Guardian Nigeria, National security
The Guardian Nigeria
द गार्डियन नायजेरिया ही ब्रिटिश वृत्तपत्र The Guardian ची स्थानिक आवृत्ती असलेली नायजेरियन वृत्तसंस्था आहे, जी दररोजच्या बातम्यांसाठी ओळखली जाते.
National security
देशाचे लोक, सरकार किंवा स्थैर्य यांना हानी पोहोचवू शकणाऱ्या धोक्यांपासून देशाचे संरक्षण करणे.
ChatGPT च्या सदस्यांना लवकरच API क्रेडिट्स मिळण्याची शक्यता आहे. हा फायदा याच महिन्यात आधी Anthropic ने दिलेल्या अशाच सुविधेनंतर येत आहे. Anthropic ने आपल्या जास्त शुल्क भरणाऱ्या Max आणि Team सदस्यांना दरमहा $100 ते $500 किमतीचे क्रेडिट्स दिले आहेत, जे कालबाह्य होतात. त्यामुळे हा अतिरिक्त वापर ठराविक मुदतीसाठीच आहे.
सोपा शब्दकोशChatGPT, API credits
ChatGPT
OpenAI या अमेरिकन कंपनीने बनवलेला लोकप्रिय AI चॅटबॉट, जो संभाषणात प्रश्नांची उत्तरे देतो आणि मजकूर लिहितो.
API credits
AI कंपनीची डेव्हलपर टूल्स वापरून अॅप्स बनवण्यासाठी किंवा मॉडेल चालवण्यासाठी आधीच भरलेली पैशांची एकके.
Meta ने शांतपणे Style Sketch हे AI फॅशन अॅप लाँच केले आहे. Instagram वर आधीच शेअर केलेल्या फोटोंवरून ते एक व्हर्च्युअल कपाट तयार करू शकते, किंवा युझर्स कॅमेरा रोलमधील फोटो अपलोड करून, छोटा व्हिडिओ रेकॉर्ड करून किंवा फोटो काढून कपडे जोडू शकतात.
सोपा शब्दकोशMeta, Virtual closet
Meta
Meta ही अमेरिकन कंपनी असून Facebook, Instagram आणि WhatsApp ची मालक आहे, आणि ती प्रामुख्याने सोशल मीडिया अॅप्ससाठी ओळखली जाते.
Virtual closet
अॅपमधील डिजिटल वॉर्डरोब, जो तुमच्याकडील कपडे दाखवतो, जेणेकरून कपडे प्रत्यक्ष घालून न पाहता तुम्ही पोशाखाचे नियोजन करू शकता.
Google ने आपल्या air-gapped cloud मध्ये AI आणि भागीदार साधने जोडली आहेत. हा cloud सेवेचा असा प्रकार आहे जो सार्वजनिक इंटरनेटपासून वेगळा ठेवला जातो. हा निर्णय कठोर सुरक्षा गरजा असलेल्या ग्राहकांसाठी आहे, जे त्यांचा डेटा स्वतःच्या संरक्षित वातावरणात ठेवून AI वापरू शकतात.
Google ही अमेरिकी टेक कंपनी आहे, जी तिच्या सर्च इंजिन, Android फोन आणि Gemini AI मॉडेल्ससाठी ओळखली जाते.
air-gapped cloud
air-gapped cloud म्हणजे संवेदनशील डेटा आणि प्रणालींना अतिरिक्त संरक्षण देण्यासाठी सार्वजनिक इंटरनेटपासून भौतिकरीत्या वेगळे ठेवलेले क्लाउड कॉम्प्युटिंग.
partner tools
partner tools म्हणजे बाहेरील कंपन्यांनी बनवलेले सॉफ्टवेअर, जे ग्राहकांसाठी प्रदात्याच्या प्लॅटफॉर्मवर त्याच्या स्वतःच्या उत्पादनांसोबत काम करते.
स्पेनमधील ट्रेन अपघातात लोकांचा मृत्यू झाला असून त्यात एक तरुण खेळाडू आणि एक माजी मंत्री यांचा समावेश आहे. काही मृतांची नावे आता सार्वजनिक झाली आहेत. देशभरात दुःख आणि संताप पसरत आहे. कंट्रोल सेंटर आणि ट्रेन चालकांमधील लीक झालेल्या ऑडिओवरून असे दिसते की रुळावर एक ट्रेन बंद पडली असतानाही दुसऱ्या ट्रेनला पुढे जाण्याची परवानगी दिली गेली होती.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: स्पेनमध्ये Renfe आणि Adif या सरकारी कंपन्या चालवत असलेले मोठे हाय-स्पीड आणि प्रादेशिक रेल्वे जाळे आहे. अशा गंभीर अपघातांनंतर सहसा सिग्नल यंत्रणा आणि नियंत्रण प्रक्रियांची बारकाईने तपासणी होते.
भूतानमध्ये ग्लेशियल लेक आउटबर्स्टची नोंद झाली असून त्याचे परिणाम आसाम आणि पश्चिम बंगालमधील काही जिल्ह्यांमध्ये दिसत आहेत. या भागांसाठी आता पूर इशारे लागू आहेत. नद्यांजवळ आणि सखल भागात राहणाऱ्या नागरिकांनी परिस्थिती बदलत असताना अधिकृत सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हिमालयात वितळलेले पाणी बर्फ किंवा खडकाच्या नैसर्गिक धरणांमागे साचले की ग्लेशियल लेक तयार होते. असे धरण फुटले की अचानक पूर खाली वाहत येऊन आसाम आणि पश्चिम बंगालसारख्या भारतीय राज्यांपर्यंत पोहोचतो.
डिजिटल अरेस्ट फसवणुकीत बँकांनी जबाबदारी घ्यावी, असे सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे. या बातमीसोबत मतदार यादी (SIR) वादांविषयी आणि भाजपच्या एका रॅलीविषयीच्या इतर अपडेट्सही आहेत. या घोटाळ्याचा पाठपुरावा करणाऱ्यांनी न्यायालयाच्या पुढील निर्देशांवर लक्ष ठेवावे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डिजिटल अरेस्ट घोटाळ्यांमध्ये फसवणूक करणारे पोलीस, CBI किंवा कर अधिकारी असल्याचे भासवतात आणि पीडितांना व्हिडिओ कॉलवर ठेवून पैसे हस्तांतरित करायला लावतात. अशी प्रकरणे भारतभर वाढली असून, संशयास्पद हस्तांतरणांची नोंद करण्यासाठी बँकांनी अधिक काही करावे का, असा प्रश्न न्यायालये विचारत आहेत.
तिरुवन्नामलाईमध्ये रस्ता अपघातात एक पुरुष आणि त्यांच्या मुलीचा मृत्यू झाला. अपघात कसा झाला याबद्दल हेडलाईनमध्ये अधिक तपशील दिलेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: तिरुवन्नामलाई हा तमिळनाडूमधील एक जिल्हा आहे, आणि भारतात दरवर्षी रस्ता अपघातात मोठ्या संख्येने मृत्यू नोंदवले जातात, त्यामुळे रस्ता सुरक्षा ही सतत चिंतेची बाब आहे. अशा घटनांमुळे सुरक्षित वाहन चालवणे आणि कडक रस्ते नियमांची मागणी पुन्हा होते.
वेल्लोरमधील एका स्फोटकांच्या गोदामात स्फोट झाला, ज्यात तीन वाहनांचे नुकसान झाले. जीवितहानी किंवा स्फोटाच्या कारणाबद्दल हेडलाईनमध्ये अधिक माहिती दिलेली नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: स्फोटकांची गोदामे ही खाणकाम आणि बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या साहित्याच्या साठवणुकीची ठिकाणे असतात, म्हणून तिथला स्फोट हा गंभीर सुरक्षा प्रसंग मानला जातो आणि सहसा अधिकृत चौकशी होते. वेल्लोर हा तमिळनाडूमधील एक जिल्हा आहे.
पश्चिम बंगाल सरकारने दिवाळी आणि छठ दरम्यान फटाक्यांचे नियम मोडणाऱ्यांवर कठोर कारवाई होईल, असा इशारा दिला आहे. राज्याचे प्रमुख पोलीस अधिकारी DGP यांनी असेही सांगितले की अग्निशमन विभागाच्या औपचारिक परवानगीशिवाय आकाशकंदील सोडता येणार नाहीत. हा इशारा दोन्ही सणांना लागू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिवाळी आणि छठ हे भारतातील मोठे सण आहेत, आणि फटाक्यांमुळे आगीत होणाऱ्या जखमा आणि वायुप्रदूषणाबाबत दीर्घकाळ चिंता व्यक्त होत आली आहे, म्हणूनच अनेक राज्ये सणांच्या काळात फटाक्यांबाबत नियम ठरवतात.
जागतिक स्ट्रोक दिनानिमित्त MGM Healthcare ने वॉकथॉनचे आयोजन केले, आणि केंद्रीय आरोग्यमंत्री नड्डा यांनी नागरिकांना स्ट्रोकची धोक्याची लक्षणे ओळखण्याचे आवाहन केले. अहवालांनुसार, स्ट्रोक आता केवळ वृद्धांचा आजार राहिलेला नाही, कारण तो तरुण लोकांनाही होऊ लागला आहे. लक्षणे लवकर ओळखता यावीत यासाठी हे कार्यक्रम जनजागृती करण्याचा उद्देश ठेवतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मेंदूच्या एखाद्या भागाचा रक्तपुरवठा खंडित झाला की स्ट्रोक होतो, आणि लवकर उपचार केल्यास कायमचे नुकसान कमी करता येते. जागतिक स्ट्रोक दिन दरवर्षी 29 ऑक्टोबरला प्रतिबंध आणि सुरुवातीच्या लक्षणांबद्दल जागरूकता पसरवण्यासाठी पाळला जातो.
Binance ही जगातील सर्वात मोठी क्रिप्टोकरन्सी एक्सचेंज कंपनी एका सुरक्षा समस्येची चौकशी करत आहे, आणि ती हॅक झाली का असा प्रश्न अहवाल विचारत आहेत. Tether आणि Circle यांनी $2.38 Billion चा निधी गोठवला आहे. Binance.US, हे वेगळे क्रिप्टोकरन्सी एक्सचेंज, म्हणाले की या सुरक्षा घटनेचा त्यांच्यावर परिणाम झाला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Binance हे सर्वात मोठ्या क्रिप्टो एक्सचेंजपैकी एक आहे, जिथे लोक डिजिटल कॉइन्सची खरेदी-विक्री करतात. Tether आणि Circle हे stablecoins जारी करतात, आणि संशयित हॅकनंतर अनेकदा ते ते टोकन गोठवू शकतात.
Charles Swift, 83, यांना हृदयविकाराचा झटका आला. त्यानंतर रुग्णालयातील भेटीसाठी त्यांना 140-mile चा गोल प्रवास करावा लागला. त्यांना स्वतःच गाडी चालवावी लागली. यावरून काही रुग्णांना उपचारांसाठी किती लांब जावे लागते हे दिसते. अशा प्रवासामुळे वृद्ध रुग्णांना वेळेवर उपचार मिळण्याबाबत प्रश्न उपस्थित होतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हृदयविकारावर लवकर उपचार होणे गरजेचे असते, त्यामुळे रुग्णालयापर्यंत पोहोचायला लागणारा वेळ खूप महत्त्वाचा ठरतो. अनेक देशांमध्ये हृदयरोग तज्ज्ञांची सेवा सर्वत्र सारखी उपलब्ध नसते. ती बहुतेकदा मोठ्या शहरांमध्ये केंद्रित असते, त्यामुळे रुग्णांना लांबचा प्रवास करावा लागतो.
Microsoft, Barclays Bank आणि अमेरिकेतील Kroger ही सुपरमार्केट साखळी यांसारख्या कंपन्यांनी या वर्षी AI शी संबंधित नोकरकपात जाहीर केली आहे. काही कंपन्या आता ज्यांना काढून टाकले होते त्यांना पुन्हा कामावर घेत आहेत, आणि त्यामुळे अशा ऑफरचा खरा अर्थ काय, याबाबत कर्मचाऱ्यांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अनेक कंपन्यांनी अलीकडच्या काळात AI मध्ये मोठी गुंतवणूक करताना नोकऱ्या कमी केल्या आहेत, आणि या प्रवृत्तीला काही वेळा AI boomerang असे म्हटले जाते. परत येण्याचा विचार करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनी लक्षात ठेवावे की नोकरकपातीनंतर नोकरीची सुरक्षितता आणि वेतनाच्या अटी बदलू शकतात.
भारताच्या ग्राहक संरक्षण नियामक CCPA ने जस्टडायल आणि सनराईज फूड्सवर दंड ठोठावला आहे. ही कारवाई उत्पादनांच्या सुरक्षेतील त्रुटी आणि उत्पादनांबाबत दिशाभूल करणारे दावे यांच्याशी संबंधित आहे. या दंडातून स्पष्ट होते की कंपन्यांनी त्यांच्या उत्पादनांची माहिती अचूक ठेवावी आणि सुरक्षेचे नियम पाळावेत, अशी अपेक्षा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सेंट्रल कन्झ्युमर प्रोटेक्शन अथॉरिटी ही भारतातील संस्था आहे, जी अन्यायकारक व्यापार पद्धती, खोट्या जाहिराती आणि उत्पादन सुरक्षेच्या उल्लंघनांविरुद्ध कारवाई करते. तिचे दंड ग्राहकांना दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यांपासून वाचवण्याच्या मोठ्या प्रयत्नांचा भाग आहेत.
ऑगस्टमध्ये अमेरिकी लष्करी कमिसरीजमधील फ्रीजरमध्ये बिघाड झाले, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणात अन्न खराब झाले. पेंटागॉन आता या घटनांना संभाव्य सायबर हल्ला मानत आहे आणि त्याची माहिती फ्रेंच अधिकाऱ्यांशी शेअर करत आहे. अहवालांमध्ये फ्रान्समधील अशाच एका हल्ल्याचाही उल्लेख आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कमिसरीज म्हणजे सवलतीच्या दरात वस्तू विकणारी किराणा दुकाने, जी तळांवरील अमेरिकी लष्करी कुटुंबे आणि कर्मचाऱ्यांना सेवा देतात. कूलिंग सिस्टीमसारख्या इंटरनेटला जोडलेल्या उपकरणांवरील सायबर हल्ले सरकारे आणि कंपन्यांसाठी वाढती चिंता बनले आहेत.
दक्षिण Ukraine मधील Kherson शहरात तात्पुरत्या शस्त्रविरामामुळे क्वचितच मिळणारी शांतता पसरली आहे. रहिवासी सामान्य जीवनाचा थोडा अनुभव घेत आहेत, पण हा विराम संपल्यावर लढाई पुन्हा सुरू होईल अशी अनेकांना भीती वाटते. स्थानिकांच्या मते शहर पुन्हा जिवंत वाटू लागले आहे, पण ही शांतता किती काळ टिकेल हे कोणालाच माहीत नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: युद्धाच्या सुरुवातीला Kherson वर रशियन सैन्याने ताबा मिळवला होता आणि 2022 च्या अखेरीस युक्रेनने ते पुन्हा ताब्यात घेतले. पुढच्या आघाड्यांवर वर्षानुवर्षे लढाई सुरू आहे, त्यामुळे गोळीबार आणि दैनंदिन जीवनाबाबत रहिवासी अनेकदा अनिश्चिततेत जगतात.
सत्तेत आल्यास Punjab मधील सरकारी कर्मचाऱ्यांना 63% महागाई भत्ता देण्याचे आश्वासन BJP ने दिले आहे. राज्यात थकीत देयकांवरून कर्मचाऱ्यांची आंदोलने सुरू असतानाच ही घोषणा झाली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: महागाई भत्ता म्हणजे सरकारी पगारात राहणीमान खर्चाशी जुळवण्यासाठी दिली जाणारी वाढीव रक्कम, जी सामान्यतः मूळ वेतनाच्या टक्केवारीत ठरवली जाते आणि वेळोवेळी सुधारली जाते. Punjab ची पुढील विधानसभा निवडणूक 2027 च्या सुरुवातीला होणार असल्याने हे आश्वासन मतदानापूर्वी दिले गेले आहे.
फिनलंडमध्ये गुगलच्या नियोजित विस्तारावर एका डेटा सेंटरच्या जागेतील कथित पर्यावरणविषयक नियमभंगामुळे प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. कंपनीने पाणी व्यवस्थापनाचे स्थानिक कायदे मोडले का, याची अधिकारी चौकशी करत आहेत. या प्रकरणावर लोकांकडून टीकाही होत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डेटा सेंटरमध्ये मोठ्या संख्येने सर्व्हर चालतात, ज्यांना भरपूर वीज आणि थंडाव्याची गरज असते, आणि त्यासाठी अनेकदा पाणी वापरले जाते. त्यामुळे AI कंपन्या असे अधिक सेंटर बांधत असताना पाण्याच्या वापरावरील आणि जमीन साफ करण्याबाबतचे स्थानिक नियम महत्त्वाचे ठरतात.
राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोगाने निर्णय दिला आहे की एखाद्या सरकारी विभागाला आरक्षित रिक्त जागेसाठी पात्र SC उमेदवार मिळाला नाही, तर त्याने आरक्षण रद्द करू नये. उलट त्याने ती जागा जाहिरात देऊन भरावी आणि त्या समाजातील एखाद्याची कंत्राटी पद्धतीने किंवा डेप्युटेशनवर नियुक्ती करावी.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग ही संविधानिक संस्था असून अनुसूचित जातींच्या कल्याणावर देखरेख ठेवते. भारताच्या आरक्षण धोरणानुसार आरक्षित पदे राखून ठेवली जातात, त्यामुळे रिक्त जागा कशा भरल्या जातात यावर सरकारी नोकऱ्या कोणाला मिळतात यावर परिणाम होतो.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या मते कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाने NCLT आणि NCLAT वर कब्जा केला आहे. ही मंडळे कंपनी कायद्यातील वादांची सुनावणी करतात. दोन्ही न्यायाधिकरण आहेत, म्हणजे विशिष्ट प्रकारच्या खटल्यांवर निर्णय देणाऱ्या खास संस्था.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: National Company Law Tribunal कंपन्यांचे वाद हाताळते, जसे की दिवाळखोरी आणि विलीनीकरण, तर NCLAT त्याच्या आदेशांविरुद्धची अपील ऐकते. सर्वोच्च न्यायालय हे देशाचे सर्वोच्च न्यायालय असल्याने अशा प्रकरणांमध्ये त्याच्या टिप्पणीला मोठे महत्त्व असते.
राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने (NHRC) दक्षिण कोलकात्यात तिघांची धिंड काढल्याच्या वृत्तांची स्वतःहून दखल घेतली. suo motu म्हणजे कोणाच्याही तक्रारीशिवाय, प्रसारमाध्यमांतील बातम्यांच्या आधारे आयोगाने स्वतःहून कारवाई सुरू केली. आयोगाने म्हटले की हे वृत्त खरे असल्यास मानवाधिकाराच्या उल्लंघनाचे गंभीर मुद्दे उपस्थित होतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: NHRC ही 1993 मध्ये स्थापन झालेली वैधानिक संस्था आहे, जी भारतात मानवाधिकारांच्या संरक्षणासाठी काम करते. लोकांची धिंड काढणे हे अपमानास्पद मानले जाते, आणि अशा प्रकरणांमध्ये सहसा राज्य पोलिस आणि सरकार चौकशी करतात.
मद्रास हायकोर्टाचे न्यायमूर्ती एन. रमेश यांनी प्रोहिबिशन अँड एक्साईज कमिशनर यांना विचारले की शैक्षणिक संस्थांजवळच्या हॉटेल बार आणि क्लबमधील दारू विक्री मर्यादित करण्याची काही योजना आहे का. एका 19 वर्षांच्या कॉलेज विद्यार्थ्याने कॉलेज व्यवस्थापनाकडून चालवल्या जाणाऱ्या हॉटेलमधील बारमध्ये दारू प्यायल्याचे समजल्यावर त्यांना धक्का बसला, आणि त्यानंतर हा प्रश्न विचारला गेला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मद्रास हायकोर्ट चेन्नईमध्ये आहे आणि तिथे तमिळनाडूमधील खटले चालतात. तमिळनाडूमध्ये दारू विक्रीचे नियमन राज्याचा प्रोहिबिशन आणि एक्साईज विभाग करतो. तरुणांच्या सुरक्षेबद्दल चिंता व्यक्त करणारा खटला आला की कोर्ट अनेकदा राज्य अधिकाऱ्यांना सध्याच्या नियमांबद्दल विचारते.
जम्मू आणि काश्मीर उच्च न्यायालयाने केंद्रशासित प्रदेशात 2010 च्या कायद्यानुसार लावलेले पाणी वापर शुल्क कायदेशीर अधिकारांच्या बाहेरचे असल्याचे जाहीर केले. J&K Water Resources (Regulation and Management) Act अंतर्गत हे शुल्क लावले गेले होते, ज्याचा उद्देश राज्यात वीज निर्मिती करणाऱ्या कंपन्यांकडून महसूल मिळवणे हा होता. एका वेगळ्या अहवालानुसार, न्यायालयाने जलविद्युत प्रकल्पांवरील पाणी कर देखील रद्द केला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: जलविद्युत प्रकल्प नदीच्या पाण्याचा वापर करून वीज निर्मिती करतात, आणि राज्ये अनेकदा या पाण्यासाठी महसूल म्हणून शुल्क आकारतात. अशा न्यायालयीन निर्णयांमुळे असे प्रकल्pk किती पैसे देतात आणि सरकारे नैसर्गिक संसाधनांमधून पैसे कसे मिळवतात, यावर परिणाम होऊ शकतो.
Aavin गोड पदार्थांच्या विक्रीतून मिळणारा पैसा दुग्ध शेतकऱ्यांच्या कल्याणात गुंतवण्याची योजना आखत आहे. या मथळ्यात रकमेबद्दल किंवा कालमर्यादेबद्दल अधिक तपशील दिलेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Aavin हा Tamil Nadu मधील दुग्ध सहकारी संस्थेचा ब्रँड आहे आणि त्याचे शेतकरी सदस्य विकले जाणारे दूध पुरवतात. अनेक शेतकऱ्यांना लहान पण स्थिर उत्पन्न मिळते, त्यामुळे Aavin आपल्या नफ्याचा वापर कसा करते यावरील निर्णयांचा त्यांच्या उपजीविकेवर परिणाम होतो.
अंमलबजावणी संचालनालय (ED), म्हणजे पैशांच्या कायद्यांची चौकशी करणारी केंद्रीय संस्था, Mudrex आणि Instadapp शी संबंधित ठिकाणांची झडती घेत आहे. ही झडती FEMA च्या कथित उल्लंघनांशी संबंधित असून त्यात ₹4,600 crore चा व्यवहार आहे. हे वृत्त सुरुवातीच्या माहितीवर आधारित असल्याने चौकशी पुढे गेल्यास तपशील बदलू शकतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Mudrex हे क्रिप्टो मालमत्तेत गुंतवणूक करण्यासाठीचे भारतीय ॲप आहे, आणि Instadapp हे विकेंद्रित वित्ताशी (decentralised finance) जोडलेले प्लॅटफॉर्म आहे. FEMA, म्हणजे विदेशी चलन व्यवस्थापन कायदा, सीमापार पैशांच्या व्यवहारांवर नियंत्रण ठेवतो, म्हणून ED च्या चौकशा सहसा पैसे भारतात आणि भारताबाहेर कसे जातात यावर लक्ष केंद्रित करतात.
Google ची मूळ कंपनी Alphabet च्या शेअर्समध्ये, कंपनीने अमेरिकन शेअर बाजारात व्यवहार सुरू केल्यापासूनची सर्वात मोठी घसरण झाली. त्याच दिवशी एकूण बाजारही खाली आला. वॉल स्ट्रीटच्या बाजार अहवालात सर्वाधिक चांगली आणि सर्वात वाईट कामगिरी करणारे शेअर्सही दिले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Alphabet ची मालकी Google कडे आहे आणि ती वॉल स्ट्रीटवरील सर्वात मोठ्या कंपन्यांपैकी एक आहे, त्यामुळे तिच्या शेअरच्या किमतीमुळे S&P 500 आणि Nasdaq सारखे मोठे निर्देशांक हलू शकतात. कंपनीसाठी एका दिवसात अशी मोठी घसरण दुर्मीळ असते आणि त्यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास डळमळू शकतो.
भ्रष्टाचारविरोधी ब्युरो, अन्न सुरक्षा आणि औषध नियंत्रण विभागाच्या पथकांनी NIMS ची तपासणी केली. भ्रष्टाचाराच्या आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर ही तपासणी सुरू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: NIMS म्हणजे निजामाज इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस, हैदराबादमधील एक मोठी सरकारी वैद्यकीय संस्था आहे. भ्रष्टाचारविरोधी ब्युरो सार्वजनिक संस्थांमधील गैरव्यवहाराचा तपास करते, त्यामुळे अशा तपासण्या सहसा औपचारिक तक्रारींनंतर होतात.
