Meta AI विस्तारासाठी पैसे उभे करण्याकरिता $20 Billion किमतीचे bonds विकण्याचा विचार करत आहे. मोठ्या टेक कंपन्या AI वाढीसाठी मोठी रक्कम शोधत आहेत, हे या पावलातून पुन्हा दिसते.
सोपा शब्दकोशMeta, bond sale
Meta
Meta ही अमेरिकन कंपनी असून Facebook, Instagram आणि WhatsApp यांची मालक आहे; ती सोशल मीडिया अॅप्ससाठी ओळखली जाते.
bond sale
bond sale ही कंपनी गुंतवणूकदारांकडून पैसे उसने घेण्याची पद्धत आहे; गुंतवणूकदार कंपनीचे bonds विकत घेतात आणि नंतर व्याजासह परतफेडीचे वचन मिळवतात.
SUSE ही सॉफ्टवेअर कंपनी, जी तिच्या Linux प्रणालींसाठी ओळखली जाते, सुमारे १०% कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करत आहे. कंपनी यामागे AI आणि ऑटोमेशन ही कारणे सांगते. तिथे काम करणाऱ्या लोकांसाठी याचा अर्थ नोकरी गमावणे असा आहे, आणि AI अनेक कंपन्यांचे काम बदलत असताना, इतर टेक कंपन्या यावर काय प्रतिक्रिया देतात ते पाहण्यासारखे आहे.
सोपा शब्दकोशSUSE, Linux, Automation
SUSE
जर्मन सॉफ्टवेअर कंपनी, जी सर्व्हर आणि व्यावसायिक संगणकांवर वापरल्या जाणाऱ्या Linux ऑपरेटिंग सिस्टमसाठी सर्वाधिक ओळखली जाते.
Linux
एक मोफत ऑपरेटिंग सिस्टम जी अनेक सर्व्हर, व्यावसायिक संगणक आणि उपकरणांवर वापरली जाते, आणि ती स्वयंसेवक व कंपन्यांनी तयार केली आहे.
Automation
मशीन किंवा सॉफ्टवेअर वापरून असे काम करणे जे पूर्वी लोक हाताने करत असत, अनेकदा अधिक वेगाने आणि कमी कर्मचाऱ्यांसह.
SETI Institute आणि Breakthrough Listen आता Allen Telescope Array चालवण्यासाठी आणि त्याचे रेडिओ सिग्नल वर्गीकृत करण्यासाठी AI एजंट वापरत आहेत. आधी ज्या कामांना आठवडे लागायचे, ती आता काही तासांत पूर्ण होऊ शकतात. टीमचे म्हणणे आहे की या प्रणालीने Crab Nebula मधील एक pulsar, म्हणजे फिरणारा तारा, आधीच शोधला आहे.
सोपा शब्दकोशSETI Institute, AI agents, Allen Telescope Array, pulsar
SETI Institute
परग्रहावरील बुद्धिमान जीवसृष्टीच्या खुणा शोधणारा संशोधन गट, जो मुख्यतः रेडिओ ऐकण्याच्या कामासाठी ओळखला जातो.
AI agents
मानवी मदतीशिवाय अनेक टप्प्यांची कामे स्वतःहून करू शकणारे सॉफ्टवेअर प्रोग्राम.
Allen Telescope Array
अवकाशातून येणारे क्षीण रेडिओ सिग्नल ऐकण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या रेडिओ डिशेसचा संच, जो SETI टीम वापरते.
pulsar
एक दाट, वेगाने फिरणारा तारा, जो नियमित रेडिओ लहरींची स्पंदने पाठवतो, जणू अवकाशातील दीपस्तंभ.
Google च्या Project Zero security team ने Fuzzilli आणि BigSleep या दोन bug शोधणाऱ्या tools ची तुलना प्रसिद्ध केली आहे. दोन्ही tools ची चाचणी JavaScript engines वर केली गेली आहे, म्हणजे वेब browsers मध्ये code चालवणारे software. लेखात fuzzing ची तुलना AI वर आधारित पद्धतीशी केली आहे.
सोपा शब्दकोशGoogle, fuzzing, BigSleep
Google
Google: अमेरिकन tech company, जी तिच्या search engine, Android phones आणि Chrome browser साठी सर्वाधिक ओळखली जाते.
fuzzing
fuzzing: software ला यादृच्छिक किंवा असामान्य inputs देऊन ते कुठे crash होते ते पाहण्यासाठी केलेली चाचणी.
BigSleep
BigSleep: software मधील security bugs आणि कमकुवत जागा आपोआप शोधणारे AI-आधारित tool, जेणेकरून लोक त्या दुरुस्त करू शकतील.
OpenAI आणि Anthropic यांचे म्हणणे आहे की त्यांच्या AI प्रणालींनी संगणक शास्त्रातील एक कोडे सोडवण्यात मदत केली, जे 27 वर्षांपासून अनुत्तरित होते. हा दावा दोन्ही कंपन्यांकडूनच आला असल्यामुळे, बाहेरील तज्ज्ञ ते खरे यश म्हणून स्वीकारण्यापूर्वी त्या कामाची तपासणी करतील अशी अपेक्षा आहे.
सोपा शब्दकोशOpenAI, Anthropic
OpenAI
ChatGPT हा चॅटबॉट बनवण्यासाठी प्रसिद्ध असलेली अमेरिकन AI कंपनी, जो अनेक लोक रोज वापरतात.
Anthropic
अमेरिकेत स्थित AI कंपनी, जी तिच्या Claude चॅटबॉट आणि AI मॉडेलसाठी ओळखली जाते.
Anthropic ने आपल्या नवीन S-1 फाइलिंगची आधीच्या आवृत्तीशी तुलना करणारी अपडेटेड फाइलिंग सादर केली आहे. या तुलनेचा मुख्य भर AI स्वतःचे संशोधन आणि विकास वेगाने करू लागतो तो टप्पा यावर आहे.
सोपा शब्दकोशAnthropic, S-1/A, R&D
Anthropic
Anthropic ही एक AI कंपनी आहे, जी तिच्या Claude चॅटबॉटसाठी ओळखली जाते आणि ती अमेरिकेत स्थित आहे.
S-1/A
कंपनीच्या शेअर विक्रीसाठीच्या फाइलिंगची अपडेटेड आवृत्ती, जी शेअर्स सार्वजनिक बाजारात येण्यापूर्वी अमेरिकेच्या नियामकांकडे पाठवली जाते.
R&D
संशोधन आणि विकास, म्हणजे कंपनी आपली उत्पादने तयार करण्यासाठी आणि सुधारण्यासाठी करत असलेले काम.
Google मधील संशोधक एका नियमाविरोधात आंदोलन करत आहेत. या नियमामुळे कंपनीवर टीका करणाऱ्या कर्मचाऱ्याला आयुष्यभरासाठी बंदी येऊ शकते. AI विषयी त्यांना माहिती असलेली गोष्ट खुलेपणाने सांगता यावी, अशी त्यांची मागणी आहे. The Washington Post ने या आंदोलनाची बातमी दिली आहे. यामुळे AI तज्ज्ञ आपले निष्कर्ष किती मोकळेपणाने मांडू शकतात, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
सोपा शब्दकोशGoogle, lifetime ban
Google
यूएस मधील एक मोठी टेक कंपनी, जी तिच्या सर्च इंजिन, Gmail, Android फोन आणि Gemini AI मॉडेलसाठी ओळखली जाते.
lifetime ban
एखाद्या व्यक्तीला कंपनीत काम करण्यापासून किंवा तिच्या सेवा वापरण्यापासून कायमचे थांबवणारा कायमचा प्रतिबंध.
MIT च्या संशोधकांनी AI न्यूट्रिशन लेबल्स नावाचे एक साधन सुरू केले आहे, जे AI च्या वापराचा मानवी कल्याणावर काय परिणाम होतो हे मोजण्याचा प्रयत्न करते. रोजच्या वापरकर्त्यांना त्यांच्या वापरातील AI साधनांचा परिणाम अधिक स्पष्ट आणि सोप्या पद्धतीने समजावा, हा यामागचा उद्देश आहे.
सोपा शब्दकोशMIT, AI Nutrition Labels, wellbeing
MIT
मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, एक अमेरिकन विद्यापीठ, जे विज्ञान, अभियांत्रिकी आणि संगणक संशोधनासाठी प्रसिद्ध आहे.
AI Nutrition Labels
AI साधनांना लोकांवरील परिणामांनुसार रेटिंग देणारे लेबल्स, जसे अन्नपदार्थांवरील लेबल्स आपण काय खातो ते दाखवतात.
wellbeing
दैनंदिन जीवनात व्यक्तीचे एकूण आरोग्य, आनंद आणि आराम, शारीरिक व मानसिक दोन्ही प्रकारचे.
काही कंपन्यांनी कर्मचारी कमी करून त्याऐवजी AI वर अवलंबून राहण्याचा निर्णय घेतला होता, पण आता त्या शांतपणे पुन्हा लोकांना कामावर बोलावत आहेत, असे एका अहवालात म्हटले आहे. यावरून AI मुळे नोकरकपातीचा प्रयोग अपेक्षेप्रमाणे चालत नसल्याचे दिसते. किती कंपन्या यात आहेत किंवा पुनर्नियुक्ती किती मोठी आहे, हे मथळ्यावरून स्पष्ट होत नाही.
सोपा शब्दकोशLayoff
Layoff
Layoff: जेव्हा कंपनी पैसे वाचवण्यासाठी किंवा कामाची पद्धत बदलल्यामुळे काही कर्मचाऱ्यांची नोकरी संपवते.
लवेबलच्या एआय टूलने बनवलेली ॲप्स वापरकर्त्यांचा डेटा ऑनलाइन उघड करत असल्याचे अहवाल सांगतात. ही माहिती X वरील एका सायबर न्यूज अकाउंटकडून आली असून, पोस्टमध्ये आतापर्यंत फारसे तपशील नाहीत. अशा ॲप्सचे वापरकर्ते त्यांनी कोणती वैयक्तिक माहिती शेअर केली आहे ते तपासून पाहू शकतात.
सोपा शब्दकोशLovable
Lovable
एआय ॲप-बिल्डिंग कंपनी, जी साध्या मजकूर सूचनांचे रूपांतर कार्यरत वेबसाइट आणि ॲप्समध्ये करण्यासाठी ओळखली जाते.
AI वापरून मृत व्यक्तींना पुन्हा 'जिवंत' करणे हा मोठा व्यवसाय बनत चालला आहे. IFLScience च्या एका लेखात हे डिजिटल पुनरुज्जीवन खरोखर कोणाच्या फायद्याचे आहे, असा प्रश्न विचारला आहे. त्यात यात सहभागी असलेल्या लोकांचा विचार केला आहे आणि हा ट्रेंड त्यांच्यासाठी न्याय्य आहे का, हे तपासले आहे. अनेक वाचकांनी कदाचित विचार न केलेले प्रश्न यातून समोर येतात.
सोपा शब्दकोशIFLScience, AI resurrections
IFLScience
विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि निसर्गावरील बातम्या सामान्य वाचकांसाठी प्रकाशित करणारी विज्ञान बातम्यांची वेबसाइट.
AI resurrections
AI वापरून मृत व्यक्तीचा आवाज, प्रतिमा किंवा व्यक्तिमत्त्व पुन्हा तयार करणे, जेणेकरून ती व्यक्ती जिवंत असल्यासारखी वाटेल.
कंपन्या मुख्यतः तरुण कामगारांना नोकरीवर घेणे थांबवण्यासाठी AI वापरत आहेत का, असा प्रश्न एका पोस्टमध्ये विचारला आहे. त्यात या विषयावरील Yahoo Finance लेखाची लिंक आहे. हा प्रश्न उत्तर देण्याऐवजी उपस्थित केला आहे, त्यामुळे पुराव्यांचे मूल्यमापन वाचकांनी स्वतः करावे.
सोपा शब्दकोशYahoo Finance, Hiring
Yahoo Finance
Yahoo Finance ही पैसा आणि व्यवसाय बातम्यांची वेबसाइट असून ती US मधील इंटरनेट कंपनी Yahoo चालवते.
Hiring
Hiring म्हणजे कंपनीने नोकरी किंवा भूमिकेसाठी संघात नवीन व्यक्ती निवडणे.
जोरदार टीकेनंतर मेटाने त्यांच्या व्यवसाय खात्यांसाठीच्या नव्या अटींची अंमलबजावणी पुढे ढकलली आहे. परवानगीशिवाय डेटा गोळा करण्याचा मार्ग खुला होईल आणि बातम्या देणाऱ्या प्रकाशकांवर अन्याय होईल, असा टीकाकारांचा इशारा होता. नॉर्वेमधील एका न्यायालयानेही या अटींवर मनाई आदेश दिला असून, सध्या त्या लागू होण्यापासून रोखल्या आहेत.
पार्श्वभूमी
मेटा फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅप यांची मालक कंपनी आहे. AI कंपन्यांना त्यांची मॉडेल्स प्रशिक्षित करण्यासाठी ऑनलाइन मजकुराची प्रचंड गरज असते. कोणाला तो डेटा गोळा करण्याची परवानगी असावी, यावरील वाद हा AI, कॉपीराइट आणि प्रकाशकांच्या उत्पन्नाबाबत जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या व्यापक चर्चेचा भाग आहे.
एका नवीन अहवालानुसार, वैयक्तिक डेटावर प्रशिक्षित केलेले AI मॉडेल कधीकधी त्यांनी लक्षात ठेवलेले तपशील उघड करू शकतात, जरी तो डेटा अनामिक (anonymised) म्हणून चिन्हांकित केला होता. संशोधकांच्या मते, असे तपशील वापरून एखादी व्यक्ती इतरांना ओळखू शकते आणि त्यांची माहिती जमवून प्रोफाइल तयार करू शकते. AI मॉडेलने डेटावरून शिकल्यानंतर अनामिक डेटा किती सुरक्षित राहतो, याबद्दल हा लेख चिंता व्यक्त करतो.
पार्श्वभूमी
AI आणि गोपनीयतेबद्दलच्या चिंता बहुधा या प्रश्नावर केंद्रित असतात की प्रशिक्षणात वापरलेला वैयक्तिक डेटा नंतर हुशार प्रश्न विचारून बाहेर काढता येऊ शकतो का. नोंदी अनामिक करणे हा एक सामान्य उपाय आहे, पण तो पूर्ण संरक्षण देईलच असे नाही.
Anthropic ही एआय मॉडेल बनवणारी कंपनी आता कन्सल्टिंग क्षेत्रात उतरत आहे. हे काम सहसा अशा कंपन्या करतात ज्या व्यवसायांना तंत्रज्ञान बसवण्यात मदत करतात. या हालचालीमुळे व्यावसायिक ग्राहकांशी असलेले नाते कोणाच्या ताब्यात राहील आणि कंपन्यांमध्ये एआय आणून पैसे कोण कमवेल, असे प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: एआय मॉडेल बनवणाऱ्या कंपन्या आतापर्यंत मुख्यतः सॉफ्टवेअर विकत होत्या, तर IT सेवा देणाऱ्या कंपन्या मोठ्या कंपन्यांमध्ये ते सॉफ्टवेअर बसवत होत्या. आता दोघांनाही एकाच ग्राहकांच्या खर्चाचे बजेट हवे आहे, त्यामुळे एआय कंपन्या ग्राहकाच्या अधिक जवळ जात आहेत.
एका अहवालानुसार UK मध्ये नियोजित असलेली चार मोठी हायपरस्केल डेटा सेंटर्स आपल्या विजेसाठी गॅसवर चालणाऱ्या वीजनिर्मितीचा विचार करत आहेत. असे झाल्यास वाढलेले उत्सर्जन, कालांतराने प्रदूषण कमी करण्याच्या UK च्या उद्दिष्टांच्या विरोधात जाऊ शकते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: AI डेटा सेंटर्सना चॅटबॉट्स आणि क्लाउड सेवा चालवण्यासाठी प्रचंड वीज लागते, आणि जगभरात अशी अनेक केंद्रे उभारली जात आहेत. गॅस जाळल्याने कार्बन बाहेर पडतो, त्यामुळे वीज कोणत्या स्रोतातून येते हे हवामान लक्ष्यांसाठी महत्त्वाचे आहे.
Claude चॅटबॉट बनवणारी Anthropic कंपनी म्हणते, की तिचे भविष्यातील AI मॉडेल कदाचित लवकरच AI ची प्रगती स्वतःच वेगाने करू शकतील. ही प्रगती सुरक्षा, alignment आणि security उपायांपेक्षा वेगाने पुढे जाऊ शकते, जे अशा प्रणाली मानवी नियंत्रणाखाली ठेवण्यासाठी असतात. हा इशारा अजून विकसित होत असलेल्या मॉडेलबद्दल आहे, सध्याच्या साधनांबद्दल नाही.
पार्श्वभूमी
Anthropic ही अनेक आघाडीच्या AI लॅबपैकी एक आहे, जी अधिक सक्षम मॉडेल बनवण्याच्या स्पर्धेत आहे. Alignment म्हणजे AI प्रणाली मानवी उद्दिष्टे आणि मूल्यांनुसार वागतील याची खात्री करणे, आणि मॉडेल अधिक शक्तिशाली होत असताना ही मोठी चिंता आहे.
पंचायती राज मंत्र्यांचे म्हणणे आहे की बायोमेट्रिक तपासणीसह कल्याणकारी देयके आधारऐवजी मतदार ओळखपत्र (EPIC) क्रमांकाशी जोडली जावीत. सध्या बहुतांश कल्याणकारी देयके आधारशी जोडलेली आहेत. ती मिळवण्यासाठी लोकांना बायोमेट्रिक्ससह त्यांचा EPIC क्रमांक द्यावा लागेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: आधार हा 12 अंकी राष्ट्रीय ओळख क्रमांक असून थेट लाभ हस्तांतरण आणि अनुदानांसाठी वापरला जातो, तर EPIC हा निवडणूक आयोगाने दिलेल्या मतदार ओळखपत्रावरील क्रमांक आहे. योग्य लोकांपर्यंत पैसे पोहोचावेत म्हणून लाभ जोडण्याचे नियम अनेकदा बदलतात.
एखादा मतदार AI चॅटबॉटला मतदान कुठे करायचे हे विचारतो, तेव्हा उत्तर कदाचित काउंटी निवडणूक कार्यालयापासून सुरू होणारे असू शकते. ब्रुकलिनमधील एक ना-नफा संस्था स्थानिक अधिकाऱ्यांकडील मतदान केंद्रांची माहिती काही मोठ्या टेक कंपन्यांपर्यंत पोहोचवण्यास मदत करते. या दुव्यामुळे अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकीपूर्वी दोन वेगळी साधने एकाच प्रश्नाला एकसारखे उत्तर का देऊ शकतात, हे स्पष्ट होते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका अध्यक्षांच्या चार वर्षांच्या कार्यकाळाच्या मध्यावर काँग्रेसचे सदस्य निवडतात. अनेक मतदार आता AI चॅटबॉटकडून मूलभूत प्रश्न विचारतात, त्यामुळे त्यांना मिळणारी माहिती अचूक असणे महत्त्वाचे आहे.
हैदराबादमधील PopVax या बायोटेक स्टार्टअपची स्थापना सोहम संकरन यांनी केली असून ते mRNA तंत्रज्ञानावर आधारित, एआयद्वारे चालणाऱ्या वैयक्तिक कर्करोग लसी विकसित करत आहेत. रोगप्रतिकारशक्तीला कर्करोगाच्या पेशी ओळखून त्यांच्यावर हल्ला करण्यास मदत करणे हा उद्देश आहे. संकरन यांच्या आजोबांचा स्वादुपिंडाच्या कर्करोगाने मृत्यू झाला, त्याचा त्यांच्या या कामाच्या आवडीवर काही प्रमाणात परिणाम झाला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: mRNA लसी रोगप्रतिकारशक्तीला एखादे लक्ष्य ओळखण्यास शिकवतात आणि कोविड-19 साथीच्या काळात त्यांची मोठ्या प्रमाणावर चर्चा झाली. वैयक्तिक कर्करोग लसी हे वाढते संशोधन क्षेत्र आहे, जिथे प्रत्येक रुग्णाच्या गाठीनुसार उपचार ठरवले जातात.
HP ने भारतात आपले OmniBook 5 आणि ProBook 4 G2iS लॅपटॉप लॉन्च केले आहेत. हे एआय-रेडी लॅपटॉप विद्यार्थी आणि प्रवासात काम करणाऱ्या लोकांसाठी बनवले आहेत. या लॉन्चवरून दिसते की लॅपटॉप बनवणाऱ्या कंपन्या रोजच्या उपकरणांमध्ये एआय वैशिष्ट्ये समाविष्ट करत आहेत, ज्यामुळे भारतातील ग्राहकांना त्याचा फायदा होईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: एआय-रेडी लॅपटॉपमध्ये काही एआय कामे क्लाउडवर न करता थेट उपकरणावरच चालवण्यासाठी बनवलेले चिप्स असतात. कंपन्यांच्या मते यामुळे गोपनीयता आणि वेग सुधारू शकतो; ही पीसी विकण्याच्या पद्धतीतील मोठ्या बदलाचा भाग आहे.
AI पायाभूत सुविधांचा खर्च वाढत असल्याने Microsoft बॉण्ड विक्रीद्वारे $25 Billion उभारत आहे; बॉण्ड म्हणजे गुंतवणूकदारांकडून कर्ज म्हणून पैसे घेण्याचा एक मार्ग. ही घोषणा कंपनीने जवळपास 60,000 कर्मचाऱ्यांना ऐच्छिक buyout ऑफर दिल्यानंतर काही दिवसांनी आली. त्यापैकी सुमारे 3,000 जण ही निर्गमन ऑफर स्वीकारतील अशी कंपनीची अपेक्षा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कंपन्या मोठ्या प्रकल्पांसाठी निधी उभारण्यासाठी अनेकदा बॉण्डद्वारे कर्ज घेतात, आणि AI डेटा सेंटर व चिप्स हे आज सर्वात महागड्या खर्चांपैकी आहेत. ऐच्छिक buyout म्हणजे पैसे देऊन नोकरी सोडण्याची ऑफर; मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये खर्च कमी करण्याचे हे सामान्य पाऊल आहे.
Anthropic ने IPO च्या आधी दाखल केलेल्या कागदपत्रांनुसार त्यांचा महसूल 1100% ने वाढला आहे. कंपनीने सुमारे $895 billion खर्च करण्याची बांधिलकी घेतली आहे, त्यातील बहुतांश संगणन शक्तीवर (computing power) खर्च होईल, आणि त्यातील बराचसा पुढील पाच वर्षांत. AI प्रणाली चालवण्यासाठी लागणाऱ्या हार्डवेअरवर ही खूप मोठी पैज आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Anthropic हे Claude चॅटबॉट बनवते आणि OpenAI व Google यांच्याशी स्पर्धा करणाऱ्या सर्वात मोठ्या AI लॅबपैकी एक आहे. IPO म्हणजे शेअर्स जनतेला विकणे, आणि अशा कागदपत्रांमधून आधी खासगी असलेले आकडे उघड होतात.
भारतीय विमा नियामक IRDAI ने निर्देश जारी केला आहे की Dec 15 पासून नवीन खाजगी कार आणि दुचाकींसाठी चार-स्तरीय मोटार कव्हर असणे बंधनकारक असेल. सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार हा नियम आला असून त्यात थर्ड-पार्टी दायित्व, प्रवाशांवरील कायदेशीर दायित्व, वैयक्तिक अपघात आणि स्वतःच्या वाहनाचे नुकसान यांचा समावेश आहे. नवीन खरेदीदारांनी विमा कंपन्यांना या चारही भागांचा समावेश कसा होतो ते विचारावे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: थर्ड-पार्टी कव्हर, जे चालकाने इतरांना केलेल्या इजा किंवा नुकसानासाठी पैसे देते, मोटार वाहन कायद्यानुसार भारतात वाहनांसाठी अनिवार्य आहे. याउलट, स्वतःच्या वाहनाच्या नुकसानीचे कव्हर हे स्वतःच्या गाडीच्या दुरुस्तीसाठी पैसे देते आणि सहसा ऐच्छिक असते.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने सेवा निर्यात आणि आयातीसाठी परकीय चलन अहवालाचे नियम सोपे केले आहेत. भारतात राहणाऱ्या व्यक्तींसाठी पालन करायच्या अटी कमी झाल्या आहेत आणि काही व्यवहारांसाठी ₹1 million ची मर्यादा लागू होईल. या बदलामुळे लहान सीमापार सेवा देयकांचा अहवालाचा भार कमी होतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अशा नियमांमुळे भारतात येणारा आणि बाहेर जाणारा पैसा कसा फिरतो यावर लक्ष ठेवता येते, जेणेकरून मध्यवर्ती बँकेला परकीय चलनाचा प्रवाह तपासता येतो. सेवा निर्यातीत सॉफ्टवेअर, सल्लागार सेवा किंवा फ्रीलान्स प्रकल्प अशा कामांचा समावेश होतो, जी परदेशी खरेदीदारांना विकली जातात.
भारत असा नियम विचारात घेत आहे, ज्यानुसार औषध कंपन्यांनी एक नियुक्त तज्ज्ञ नेमावा लागेल. हा तज्ज्ञ विक्रीपूर्वी प्रत्येक बॅचच्या औषधांना प्रमाणित करेल. देशात बनणाऱ्या औषधांच्या दर्जाबाबत चिंता वाढत असल्याने हा विचार पुढे आला आहे. औषध उद्योग सुमारे $60 billion किमतीचा आहे, त्यामुळे यातील कोणताही बदल मोठ्या प्रमाणावर महत्त्वाचा ठरेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारताच्या औषध निर्यातीवर पूर्वी दर्जाच्या त्रुटींमुळे लक्ष होते. काही कफ सिरपमध्ये दोष आढळून परदेशात लहान मुलांचे मृत्यू झाले होते, त्यानंतर नियामकांनी तपासणी कडक केली. बॅच तपासणीचा उद्देश औषधे रुग्णांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी समस्या शोधणे हा आहे.
Reuters मधील Mike Dolan यांच्या भाष्यानुसार, सायबर हल्ल्यांमध्ये AI चा वाढता वापर मोठा धोका ठरू शकतो. हा धोका जागतिक अर्थव्यवस्था, वित्तीय बाजार आणि महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांपर्यंत पोहोचू शकतो, असे हा लेख मांडतो. AI सुरक्षेचे चित्र किती वेगाने बदलत आहे, याबद्दल हा सर्वांसाठी इशारा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सायबर हल्ले संगणक, फोन किंवा नेटवर्कमध्ये घुसून माहिती चोरतात किंवा नुकसान करतात. महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा म्हणजे वीज, बँका आणि वाहतूक यांसारख्या देशाला रोज लागणाऱ्या व्यवस्था. ही साधने मोठ्या प्रमाणात पसरल्याने AI च्या गैरवापराबद्दलची चिंता वाढली आहे.
एका नवीन अहवालानुसार एक कोटींहून अधिक भारतीयांना डायबेटिक रेटिनोपॅथीचा धोका आहे. मधुमेहाशी संबंधित हा डोळ्यांचा आजार आहे. अहवालात असेही आढळले की ग्रामीण भागातील 84.8% मधुमेही रुग्णांची या आजारासाठी कधीच तपासणी झालेली नाही. यावरून खेड्यांमध्ये राहणाऱ्या लोकांसाठी डोळ्यांच्या तपासणीत मोठी त्रुटी असल्याचे दिसते.
पार्श्वभूमी
डायबेटिक रेटिनोपॅथीमुळे डोळ्याच्या मागील प्रकाशसंवेदी थर म्हणजे रेटिनामधील लहान रक्तवाहिन्यांना इजा होते. नियमित डोळ्यांची तपासणी हा हा आजार लवकर ओळखण्याचा मुख्य मार्ग आहे, आणि भारतात मधुमेहींची संख्या खूप मोठी आहे.
पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री Suvendu Adhikari यांनी दिवाळीपूर्वी 19,524 चहा मळा कामगारांसाठी Rs 5,000 आर्थिक मदत जाहीर केली. राज्य या कामगारांसाठी तांदळाचा वाटा 35 kg वरून 50 kg करण्याचा विचार करत आहे. बंद पडलेले चहा मळे पुन्हा सुरू करण्याच्या योजनांवरही मुख्यमंत्र्यांनी भर दिला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: उत्तर बंगालमधील चहा मळे मोठ्या संख्येने कामगारांना रोजगार देतात. यातील अनेक कामगार मजुरी, रेशन आणि मळ्याने दिलेल्या घरांवर अवलंबून असतात. बंद मळ्यांमुळे अनेक कुटुंबांचे उत्पन्न वर्षानुवर्षे अनिश्चित राहिले आहे, त्यामुळे ते पुन्हा सुरू करणे ही जुनी मागणी आहे.
Google भारतात Dreambeans या प्रायोगिक AI ॲपद्वारे वैयक्तिक इंटेलिजन्स आणत आहे. Google Labs ने हे ॲप तयार केले आहे. हे ॲप प्रत्येक वापरकर्त्यासाठी दररोज वैयक्तिकृत कथांचा संग्रह तयार करते. हे ॲप प्रायोगिक असल्यामुळे त्याला तयार झालेले उत्पादन नाही, तर एक चाचणी म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Google Labs ही कंपनीची नवीन कल्पना तपासण्याची जागा आहे, आणि अनेक प्रयोग सगळ्यांपर्यंत कधीच पोहोचत नाहीत. वैयक्तिकृत AI, म्हणजे एका वापरकर्त्यासाठी त्याचे आउटपुट जुळवून देणारे AI, हा मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये वाढणारा ट्रेंड आहे.
A rose-coloured rock found in the Sahara in 2022 has been shown to be one of the oldest known meteorites from Mars. A NASA-funded study describes its age as over 4 billion years. The findings add to scientists' understanding of the Red Planet's early history.
पार्श्वभूमी
Context: Meteorites are rocks that fall to Earth from space, and more than a hundred known Mars meteorites are thought to have been knocked off the planet by ancient impacts. Studying them lets scientists examine Mars without a spacecraft.
परराष्ट्र मंत्रालय आणि रशियन दूतावासाने त्यांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांबाबत पसरवलेल्या खोट्या माहितीचे खंडन केले. Jaishankar आणि Lavrov यांच्या नावाने दाखवलेला फेरफार केलेला व्हिडिओ आणि दिशाभूल करणाऱ्या पोस्ट खोट्या ठरवण्यात आल्या. SCO बैठकीच्या आधी हे डीपफेक आले असून त्यामागे पाकिस्तानी हँडलर्स असल्याचा अधिकाऱ्यांना संशय आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डीपफेक म्हणजे AI साधनांच्या मदतीने खऱ्यासारखा दिसणारा बनावट व्हिडिओ किंवा ऑडिओ. SCO हा प्रादेशिक गट असून त्यात भारत, रशिया आणि चीन यांचा समावेश आहे आणि त्याच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या नियमित बैठका होतात.
भूतानमध्ये हिमनदी तलाव फुटण्याची मोठी घटना घडली. बर्फ किंवा मलब्याने अडवलेला तलाव अचानक पाणी सोडतो. अधिकारी पहिल्या पुरातील मलब्यामुळे तयार झालेल्या तात्पुरत्या तलावावर लक्ष ठेवत आहेत. वितळणाऱ्या हिमनद्यांमुळे हिमालयात असे पूर येण्याचा धोका वाढत असल्याचे अहवालांमध्ये नमूद आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: वितळणारे पाणी बर्फाच्या किंवा खडकाच्या नैसर्गिक धरणामागे साचते आणि नंतर ते धरण फुटते, तेव्हा हिमनदी तलाव फुटतो. हिमालयातून भारतातील मोठ्या नद्या येतात, त्यामुळे भूतान, नेपाळ आणि भारतातील खालच्या भागातील समुदायांवर परिणाम होऊ शकतो.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने 22 वर्षांनंतर शहरी सहकारी बँकांसाठी परवाना प्रक्रिया पुन्हा सुरू केली आहे. बहुराज्यीय सहकारी संस्था बँक बनू इच्छित असतील तर त्यांना नवीन लेखापरीक्षण नियमांनुसार काम करावे लागेल. हे नियम क्षेत्रासाठी संरक्षक कुंपणासारखे काम करतील असा हेतू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सहकारी बँका म्हणजे सदस्यांच्या मालकीच्या कर्ज देणाऱ्या संस्था, ज्या स्थानिक समुदायांना सेवा देतात आणि भूतकाळात काही बँका अपयशी ठरल्या आहेत. भारतीय रिझर्व्ह बँक त्यांचे नियमन करते, तर Institute of Chartered Accountants of India (ICAI) लेखा मानके ठरवते.
एका संस्थेने इशारा दिला आहे की फंगी अतिप्रमाणात गोळा केल्याने निसर्गाचे नुकसान होत आहे. विशेषतः संरक्षित क्षेत्रांमध्ये ही समस्या गंभीर असल्याचे ती सांगते, जिथे जास्त फंगी घेतल्याने अधिवास आणि वन्यजीवांना हानी पोहोचते. हा इशारा निसर्ग टिकवू शकेल त्यापेक्षा जास्त गोळा करण्याबद्दल आहे, सरसकट वन्य अन्न गोळा करण्याबद्दल नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Foraging म्हणजे मशरूमसारखे रानटी अन्न गोळा करणे, आणि अनेक देशांमध्ये हा लोकप्रिय छंद आहे. राष्ट्रीय उद्यानांसारख्या संरक्षित क्षेत्रांत कठोर नियम असतात, जेणेकरून झाडे, माती आणि प्राणी सावरून निरोगी राहू शकतील.
OpenAI ने Dan Driscoll यांची वरिष्ठ भूमिकेसाठी नियुक्ती केली आहे. ते अमेरिकेचे माजी लष्करी सचिव होते. राष्ट्रीय सुरक्षा आधुनिक करण्यावर ते लक्ष देतील आणि विविध भागीदारांसोबत AI उपक्रमांवर काम करतील. Driscoll यांनी यापूर्वी राजनैतिक चर्चांमध्ये सहभाग घेतला होता. या निर्णयातून AI कंपन्या सरकार आणि संरक्षण कामाशी अधिक जवळचे संबंध तयार करत असल्याचे दिसते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: OpenAI ChatGPT बनवते आणि सर्वात मोठ्या AI कंपन्यांपैकी एक आहे. जगभरातील सरकारे AI संरक्षण आणि सुरक्षेत कसे बसवायचे याचा विचार करत आहेत. अमेरिकेचे लष्करी सचिव हे लष्कराचे नागरी प्रमुख असतात, त्यामुळे या नियुक्तीमुळे कंपनी लष्करी नियोजनाच्या जवळ येते.
भारतीय निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले की ज्या मतदारांची नावे मसुदा मतदार यादीत नाहीत ते Form 6 सादर करू शकतात. सध्या सुरू असलेल्या Special Intensive Revision दरम्यान अंतिम यादीत नाव समाविष्ट करण्यासाठी हा अर्ज करता येईल. आयोगाने असेही सांगितले की काही प्रकरणांमध्ये असा अर्ज खोटे घोषणापत्र मानला जाणार नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Form 6 हा मतदार यादीत नाव जोडण्याचा नेहमीचा अर्ज आहे, आणि Special Intensive Revision म्हणजे त्या याद्यांचे मोठ्या प्रमाणावरील पुनरावलोकन. यादीतून नाव गहाळ असणे एखाद्याला मतदान करता येईल की नाही हे ठरवू शकते.
नासाची स्विफ्ट अंतराळ दुर्बीण एका अयशस्वी बचाव मोहिमेनंतर पृथ्वीवर परत कोसळणार आहे. अहवालांनुसार मुंबई आणि हैदराबाद संभाव्य मलबा क्षेत्रात येतात, मात्र नेमके कोसळण्याचे ठिकाण अजूनही स्पष्ट नाही. तिच्या मार्गाच्या ताज्या माहितीसाठी वाचक ट्रॅकिंग अपडेट्स पाहू शकतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: स्विफ्ट ही नासाची अंतराळ दुर्बीण असून ती २००४ मध्ये प्रक्षेपित झाली होती. तिचा उद्देश गॅमा-किरण स्फोट नावाच्या शक्तिशाली विश्वीय स्फोटांचा अभ्यास करणे हा होता. वातावरणात पुन्हा प्रवेश करणारी यानं साधारणपणे तुकड्यांमध्ये विखुरतात, आणि धोका उरलेले तुकडे कुठे पडतात यावर अवलंबून असतो.
वर्षअखेरीचा काळ कर्ज घेणाऱ्यांनी त्यांच्या क्रेडिटच्या वापराचा आढावा घेण्यासाठी चांगला असतो, असे तज्ज्ञ सांगतात. 2027 सुरू होण्यापूर्वी CIBIL स्कोअर सुधारण्यासाठी लेखात पाच सल्ले दिले आहेत. ज्यांना पैसे उधार घ्यायचे आहेत आणि मजबूत क्रेडिट रेकॉर्ड हवा आहे, त्यांच्यासाठी हा लेख आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: CIBIL स्कोअर हा 300 ते 900 दरम्यानचा तीन अंकी क्रमांक असतो. कर्ज किंवा कार्ड मंजूर करण्यापूर्वी भारतातील कर्जदाते तो तपासतात. एखादी व्यक्ती कर्ज किती विश्वासार्हपणे परत करते, हे ठरवण्यासाठी बँका त्याचा उपयोग करतात.
विजय यांच्या महिला स्वयं-सहायता गटांसाठीच्या मोठ्या कर्ज मोहिमेअंतर्गत आतापर्यंत Rs 3,000 crore वाटप झाले आहेत, असे India Today ने सांगितले. या मोहिमेमुळे मोठी कर्ज रक्कम महिला गटांपर्यंत पोहोचत आहे, जे अनेकदा स्थानिक छोटे व्यवसाय चालवतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: स्वयं-सहायता गट म्हणजे लहान गट, सहसा महिलांचे, जे बचत एकत्र करतात आणि सदस्यांना कर्ज देतात; बँका अनेकदा या गटांना मोठ्या प्रमाणात कर्ज देतात. या गटांसाठीच्या सरकारी कर्ज मोहिमा महिलांचे उत्पन्न आणि घरखर्च सांभाळण्यासाठी बऱ्याच काळापासून वापरली जाणारी पद्धत आहे.
दिवाळीच्या आधी सर्वोच्च न्यायालयाने हरित फटाक्यांवर निर्णय दिला आहे. यात या फटाक्यांमागील विज्ञान, आधीपासून असलेली बंदी आणि नियम प्रत्यक्षात कसे लागू होतात, याचा समावेश आहे. सण साजरा करण्याचे नियोजन करणाऱ्यांनी स्थानिक नियम तपासावेत, कारण ते शहर आणि राज्यानुसार वेगळे असू शकतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हरित फटाके नेहमीच्या फटाक्यांपेक्षा कमी प्रदूषण करतील अशा पद्धतीने बनवले जातात. दिवाळीच्या परंपरा आणि हवेची गुणवत्ता यात न्यायालयांना समतोल साधावा लागतो, आणि दिल्लीत हवा खूप खराब होते तेव्हा हा मोठा चिंतेचा विषय असतो.
मेक्सिकोने शाळांमध्ये मोबाईल फोनवर बंदी घातली आहे, जरी काही पालकांना भीती आहे की यामुळे मुले हिंसाचाराच्या धोक्यात येऊ शकतात. अधिकाऱ्यांनी या महिन्यात नवे नियमही आणण्याची योजना आखली आहे, ज्यानुसार डिजिटल प्लॅटफॉर्मना द्वेषपूर्ण भाषण, शिवीगाळ, छळ, सायबर गुंडगिरी आणि इतर बेकायदेशीर मजकूर हटवावा लागेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अनेक देशांनी वर्गात फोनवर मर्यादा आणल्या आहेत, कारण स्क्रीनचा लक्ष आणि सुरक्षिततेवर काय परिणाम होतो, यावर शाळा आणि पालक चर्चा करत आहेत. मेक्सिकोचे हे पाऊल हानिकारक पोस्टसाठी ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मना जबाबदार धरण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे.
बातमीनुसार Apple लवकरच टचस्क्रीन असलेला MacBook Pro लाँच करणार आहे, आणि त्यासोबत आणखी चार उपकरणेही येणार आहेत. ही बातमी Apple च्या नव्या लॅपटॉप आणि उपकरणांबद्दल आहे, तसेच लॅपटॉपमध्ये टचस्क्रीन खरोखर उपयोगी ठरेल का, याबद्दलही आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Apple च्या Mac लॅपटॉपमध्ये बऱ्याच काळापासून टचस्क्रीनऐवजी ट्रॅकपॅड आणि कीबोर्ड वापरले जातात, त्यामुळे टचस्क्रीन असलेले मॉडेल हा मोठा बदल ठरेल. MacBook Pro ही Apple ची मुख्य उच्च दर्जाची लॅपटॉप श्रेणी असून व्यावसायिक आणि विद्यार्थ्यांमध्ये ती मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते.
वीजसमस्या सोडवण्यासाठी तमिळनाडू सरकारने नवे ऊर्जा धोरण सुरू केले आहे. अहवालानुसार या धोरणात मोठी आर्थिक सवलत दिली आहे. तमिळनाडू हे दक्षिणेकडील राज्य असून हे धोरण ऊर्जेबाबत त्याचे ताजे पाऊल आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: तमिळनाडूला वीज राज्य आणि केंद्र अशा दोन्ही स्रोतांमधून मिळते, आणि राज्यात वीजपुरवठा व वीजदरांवर अनेकदा चर्चा होते. ऊर्जा धोरण हे अनेक वर्षांसाठी वीज कशी तयार केली जाईल, खरेदी केली जाईल आणि तिचे दर कसे ठरतील, याची व्यापक दिशा ठरवते.
एका अहवालानुसार भारतातील 40 टक्क्यांहून अधिक लैंगिक छळाच्या घटना नेहमीच्या कामाच्या ठिकाणांबाहेर घडतात. तसेच अनेक कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कंपनीच्या प्रतिबंधात्मक धोरणात काय म्हटले आहे हेच माहीत नसते. तक्रारींवरून असे दिसते की प्रतिकूल कामाचे वातावरण ऑफिसच्या पलीकडेही लोकांवर परिणाम करते.
पार्श्वभूमी
पार्श्वभूमी: भारतीय कायद्यानुसार नियोक्त्यांकडे लेखी छळ प्रतिबंधक धोरण आणि तक्रार समिती असणे आवश्यक आहे. कामानिमित्त प्रवास, क्लायंट भेटी किंवा ऑफिसच्या वेळेनंतरच्या कार्यक्रमांमध्येही छळ होऊ शकतो, म्हणूनच धोरणे अनेकदा फक्त ऑफिसपुरती मर्यादित नसतात.
भारताच्या आदित्य-L1 मोहिमेला असे आढळले आहे की एक सौर उद्रेक असमानपणे विस्तारला, ज्यामुळे शास्त्रज्ञांच्या त्याबद्दलच्या समजुतीत एक तिसरा आयाम जोडला गेला. हा निष्कर्ष उपग्रहावरील VELC या उपकरणाद्वारे मिळाला. संशोधकांच्या मते असे उद्रेक अवकाश हवामानावर परिणाम करू शकतात, जे पृथ्वीजवळील उपग्रह आणि दळणवळण यंत्रणांवर प्रभाव टाकू शकते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: आदित्य-L1 ही ISRO ची सौर वेधशाळा असून ती सूर्य-पृथ्वी लाग्रांज बिंदू L1 जवळ, पृथ्वीपासून सुमारे १.५ दशलक्ष किमी अंतरावर ठेवली आहे. सौर उद्रेक उपग्रह आणि वीजजाळ्यांना बाधा आणू शकतात, म्हणून त्यांचा अभ्यास अवकाश हवामानाचे अंदाज सुधारण्यास मदत करतो.
IDBI बँकेच्या कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांनी Canada's Fairfax Financial Holdings या कंपनीला बहुसंख्य भागभांडवल विकण्याच्या प्रस्तावाविरोधात दोन दिवसांचा देशव्यापी संप केला, जो मंगळवारी संपला. संघटना पुढील पावले ठरवण्यासाठी 10 नोव्हेंबरला बैठक घेईल. इतर गटांचा पाठिंबा मागितला जाऊ शकतो आणि व्यापक आंदोलनांचा विचार सुरू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: IDBI बँकेची बहुसंख्य मालकी दीर्घकाळ सरकार आणि LIC कडे आहे, त्यामुळे नियंत्रण खाजगी गुंतवणूकदाराला विकणे हे मोठे पाऊल आहे, ज्याला संघटनांनी विरोध केला आहे.
EY चे ऊर्जा तज्ज्ञ गौरव मोदा म्हणतात की क्रूड तेलाच्या किमती सुमारे $60-65 वरून $90-95 प्रति बॅरल झाल्या आहेत. त्यामुळे भारताचा ऊर्जा आयात खर्च वाढला असून महागाई एक टक्क्यापर्यंत वाढू शकते. त्यांच्या मते, विविध देशांकडून तेल आयात केल्याने देशाला तेलपुरवठा सुरक्षित ठेवण्यास मदत होत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारत वापरत असलेले बहुतेक क्रूड तेल आयात करतो, त्यामुळे जागतिक किमतीतील चढउतार लवकर इंधन खर्चावर आणि पुढे वस्तू व वाहतुकीच्या किमतींवर परिणाम करतात. तेलाच्या किमती जागतिक बाजारात ठरतात, जे परदेशातील घडामोडींना प्रतिसाद देतात.
बांगलादेशमधील गारमेंट कारखान्यांमध्ये आंदोलन आता चार दिवसांपासून सुरू आहे. कारखाने पुन्हा सुरू झाल्यावर कामगारांनी पुन्हा काम बंद केले, त्यामुळे अशांतता अजूनही सुरू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बांगलादेशमधील गारमेंट उद्योग हा तेथील सर्वात मोठा रोजगार देणारा उद्योग असून निर्यातीच्या उत्पन्नाचा मोठा स्रोत आहे. यात बहुतेक कामगार कमी पगाराच्या कारखान्यांच्या नोकऱ्यांमध्ये आहेत. वेतन आणि कामाची परिस्थिती हे या क्षेत्रातील वारंवार उद्भवणाऱ्या असंतोषाचे कारण राहिले आहे.
एक बेंगळुरू कंपनी पृथ्वीजवळच्या अंतराळ मोहिमेदरम्यान विस्तारणाऱ्या अंतराळ निवासस्थान तंत्रज्ञानाची चाचणी करत आहे. हे पहिलेच असल्याचे सांगितले जाते. अंतराळ निवासस्थाने म्हणजे अशी रचना जिथे लोक राहू आणि काम करू शकतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: विस्तारणारी निवासस्थाने प्रक्षेपणाच्या वेळी लहान असतात आणि नंतर उघडतात. भविष्यातील अंतराळ मोहिमांसाठी राहण्याची जागा बांधण्याचा स्वस्त मार्ग म्हणून यांचा अभ्यास केला जात आहे, आणि भारतातील खाजगी अंतराळ क्षेत्र वाढत आहे.
Tasmac चे विक्रेते सांगतात की POS मशीनमधील तांत्रिक अडचणी अजूनही सुटलेल्या नाहीत. कामावर परत आल्यानंतरही रिकाम्या बाटल्या परत घेण्याची व्यवस्था त्यांना कठीण वाटत आहे. तामिळनाडूमध्ये बाटली परतावा योजना सुरू असताना या तक्रारी समोर आल्या आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Tasmac ही तामिळनाडू सरकारची मालकीची मद्य विक्री करणारी संस्था आहे, त्यामुळे तिच्या यंत्रणेतील अडचणींचा अनेक दुकानांवर आणि कर्मचाऱ्यांवर परिणाम होतो. बाटली परतावा योजनेत खरेदीदारांना रिकाम्या बाटल्या पुनर्वापरासाठी परत करण्यास सांगितले जाते.
1.5 टन वजनाची Nasa ची अंतराळ वेधशाळा आज पृथ्वीवर कोसळणार आहे. तिचे काही तुकडे भारतात पडण्याची शक्यता असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: शक्य असेल तेव्हा मोठी अंतराळयाने दूरच्या समुद्री भागांवर जळून नष्ट होतील अशा प्रकारे नियंत्रित केली जातात; अशा नियंत्रणाबाहेरील पुनःप्रवेश दुर्मिळ असतात, आणि बहुतेक मलबा जमिनीवर पोहोचण्यापूर्वीच जळून जातो.
हैदराबाद विद्यापीठाच्या नेतृत्वाखालील एका टीमने वैद्यकीय इम्प्लांटसाठी नवे धातुमिश्रण तयार केले आहे. हे धातूंचे मिश्रण आहे. या नव्या साहित्यामुळे हे इम्प्लांट अधिक सुरक्षित होतील अशी अपेक्षा आहे. इम्प्लांट म्हणजे शरीराला आधार देण्यासाठी किंवा शरीरातील अवयवाच्या जागी बसवलेली उपकरणे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सांधेरोपण आणि स्टेंटसारखे इम्प्लांट वर्षानुवर्षे शरीरात राहतात, त्यामुळे त्यात वापरलेला धातू मजबूत आणि सुरक्षित असणे आवश्यक असते. रुग्णांपर्यंत नवे मिश्रण पोहोचण्यापूर्वी संशोधक ते अनेक वर्षे काळजीपूर्वक तपासतात.
निवडणूक आयोग सांगतो की SIR मतदार यादीतून नावे गहाळ असलेले मतदार Form 6 वापरून पुन्हा अर्ज करू शकतात. तसेच अशा मतदारांवर खटला चालवला जाणार नाही, असेही आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारताचा निवडणूक आयोग मतदार यादी सांभाळतो, म्हणजे मतदानासाठी पात्र लोकांची यादी. SIR म्हणजे Special Intensive Revision, ही यादी अद्ययावत करण्याची प्रक्रिया आहे आणि Form 6 हा यादीत नाव जोडण्यासाठीचा नेहमीचा अर्ज आहे.
NITI Aayog ने India Science and Technology Scoreboard मंगळवारी प्रसिद्ध केला. देशाच्या विज्ञान क्षेत्राचे व्यापक चित्र देणे हा त्याचा हेतू आहे. त्यात संशोधनावरील खर्च, वैज्ञानिक प्रकाशने, उद्धरणे आणि पेटंट अर्ज यांचा समावेश आहे. 2024-25 मध्ये सर्वाधिक पेटंट आणि संशोधन प्रकाशने तमिळनाडूची असल्याचे यात दिसते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: NITI Aayog ही सरकारची धोरण विचारसंस्था आहे. अशा स्कोअरबोर्डमुळे राज्यांना आपल्या विज्ञान व नवोपक्रमाच्या प्रयत्नांची तुलना करता येते. पेटंट आणि संशोधन पेपर हे एखाद्या प्रदेशाची तंत्रज्ञान ताकद मोजण्याचे सामान्य मार्ग आहेत.
रॉकेलच्या वाढत्या किमती आणि महागडे पेट्रोल पर्याय यांमुळे कर्नाटक किनारपट्टीवरील पारंपरिक नादडोनी मच्छिमारांनी बोटींचे काम थांबवले आहे. दक्षिण कन्नडमधील मच्छिमारांच्या अंदाजानुसार ९० ते ९५ टक्के बोटी थांबल्या आहेत, आणि उत्तर कन्नडमधील चालकांनीही अडचणी नोंदवल्या आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील अनेक छोट्या मासेमारी बोटी खूप दिवसांपासून स्वस्त इंधन असलेल्या रॉकेलवर चालतात, त्यामुळे किमतीतील बदलाचा त्यांना लगेच फटका बसतो. मच्छिमारांकडे सोपे पर्याय कमी आहेत, आणि त्यांचे उत्पन्न रोजच्या मासळीवर अवलंबून असते.
सॅमसंगचे पुढील Galaxy S27 Pro आणि S27 Ultra फोन सुधारित प्रायव्हसी डिस्प्लेसह येतील, अशी बातमी आहे. या फोनची सुरुवातीची माहिती त्यांची तुलना Google आणि Apple कडून अपेक्षित असलेल्या प्रतिस्पर्धी मॉडेल्सशी करते, आणि या फीचरमुळे हा मोठा बदल ठरू शकतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: प्रायव्हसी डिस्प्ले पाहण्याचा कोन कमी करतात, त्यामुळे बाजूला बसलेल्या लोकांना स्क्रीन वाचणे कठीण जाते. गर्दीच्या लोकलमध्ये किंवा मोकळ्या ऑफिसमध्ये हे उपयुक्त ठरते. Galaxy S मालिका ही सॅमसंगची प्रमुख फोन मालिका आहे, आणि Ultra हे त्यातील सर्वात मोठे आणि प्रीमियम मॉडेल आहे.
हवेचे प्रदूषण वाढत असल्याने गुरुग्रामच्या प्रशासनाने 5 ते 20 नोव्हेंबरदरम्यान बांधकाम आणि पाडकामावर बंदी घातली आहे. या बंदीचा विविध प्रकल्पांवर परिणाम होईल. सरकारी आणि खाजगी कार्यालयांना 50 टक्के कर्मचारी प्रत्यक्ष कामावर ठेवण्याची परवानगी आहे, तर इतर कर्मचारी घरून काम करतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गुरुग्रामसह दिल्ली-NCR भागात हिवाळ्यात तीव्र धुरके येतात, जेव्हा शेतातील पेंढा जाळणे आणि थंड हवामानामुळे प्रदूषण अडकून राहते; धूळ आणि उत्सर्जन कमी करण्यासाठी प्राधिकरणे अशी टप्प्याटप्प्याची पावले उचलतात.
PM Surya Ghar छतावरील सौर योजनेचे सुमारे 65.65 लाख लाभार्थी झाले असून 55 लाखांहून अधिक प्रतिष्ठापने पूर्ण झाली आहेत. Joshi यांच्या मते दर चार ते पाच दिवसांनी सुमारे एक लाख छतावरील यंत्रणा बसवली जात आहे आणि लक्ष्य मार्गावर आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: PM Surya Ghar ही केंद्र सरकारची योजना आहे, जी घरांना छतावर सौर पॅनेल बसवण्यात मदत करते. स्वच्छ ऊर्जेसाठी आणि घरगुती वीज बिल कमी करण्यासाठी भारताच्या प्रयत्नांमधील ही एक महत्त्वाची योजना आहे.
दिल्ली पोलीस आयुक्तांनी सर्वोच्च न्यायालयात शपथपत्राद्वारे सांगितले की कोणीही एखाद्या विशिष्ट ठिकाणीच आंदोलन करण्याचा आग्रह धरू शकत नाही. आंदोलनाची जागा बदलण्याचा अधिकार राज्याला आहे, असे ते म्हणतात. त्यांनी Jantar Mantar चे वर्णन जागेऐवजी रस्ता असे केले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मध्य दिल्लीतील Jantar Mantar ही दीर्घकाळापासून वापरली जाणारी आंदोलनाची जागा आहे, जिथे अनेक गट अनेकदा जमतात. दिल्लीत आंदोलन कुठे होऊ शकते याचे निर्णय पोलीस आणि सरकार घेतात, आणि हा प्रश्न अनेकदा न्यायालयापर्यंत जातो.
भारतात बनलेल्या lenacapavir या औषधाच्या जेनेरिक आवृत्तीला मंजुरी मिळाली आहे. हे इंजेक्शन HIV होण्यापासून बचाव करण्यास मदत करते. ही जेनेरिक आवृत्ती काही ठिकाणी काही आठवड्यांत उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. कमी उत्पन्नाच्या देशांतील लोकांसाठी ही बातमी आशादायक ठरू शकते, कारण तिथे HIV प्रतिबंधक उपचार अधिक लोकांपर्यंत पोहोचवणे हे मोठे उद्दिष्ट आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Lenacapavir हे वर्षातून दोनदा दिले जाणारे इंजेक्शन आहे, जे रोज घ्यावयाच्या गोळ्यांपेक्षा वेगळे असून संसर्ग होण्यापूर्वी लोकांचे संरक्षण करते. भारतीय औषध कंपन्यांनी बनवलेल्या जेनेरिक आवृत्त्यांमुळे गरीब देशांमध्ये औषधांच्या किमती अनेकदा कमी झाल्या आहेत.
कर्नाटकचे मुख्यमंत्री D.K. Shivakumar यांनी हॉटेल मालक आणि नागरिकांच्या टीकेनंतर Karnataka Milk Federation ला दह्याचे दर कमी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. KMF च्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की नवे दर सध्या तयार केले जात असून लवकरच जाहीर होतील. दह्याच्या अलीकडील दरवाढीनंतर हा निर्णय आला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Karnataka Milk Federation, ज्याला KMF म्हणतात, ही राज्याची सहकारी संस्था आहे जी Nandini ब्रँड अंतर्गत दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ विकते. 1 नोव्हेंबरपासून दूध आणि दह्याचे दर वाढले होते, त्यामुळे हा निर्णय त्याचाच थेट पुढचा टप्पा आहे.
कॉर्नेल संशोधकांनी न्यू यॉर्कमधील सहा भूखंडांभोवती हरणांना आत येऊ न देण्यासाठी कुंपण घातले आणि १८ वर्षे त्यांचा अभ्यास केला. जिथे हरणांना चरता येत होते, अशा मोकळ्या भूखंडांमध्ये झुडपी वनस्पती सुमारे निम्म्याने कमी झाल्या, तर कुंपण असलेल्या भूखंडांमध्ये झाडे वाढत राहिली. या अभ्यासातून दिसते की चरणारे प्राणी कालांतराने जंगलाचे आच्छादन कसे बदलू शकतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पूर्व उत्तर अमेरिकेच्या जंगलांमध्ये हरणे पाने आणि कोवळे कोंब खाणारे मोठे प्राणी आहेत, आणि जास्त चरण्यामुळे लहान झाडांची वाढ थांबू शकते. दीर्घकाळात यामुळे जंगलात कोणत्या वनस्पती आणि झाडे प्रबळ राहतील, हे बदलू शकते.
GRAP-II प्रदूषण उपायांअंतर्गत बुधवारपासून दिल्लीतील सुमारे 400 खुल्या पार्किंग लॉटवरील शुल्क दुप्पट करण्याची महापालिकेची योजना आहे. हा प्रस्ताव अजून महापालिकेच्या विधी विभागाच्या आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत आहे. दुचाकी आणि चारचाकी मालकांना या बदलाचा थेट फटका बसेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: GRAP, म्हणजे Graded Response Action Plan, हवेतील प्रदूषण गंभीर पातळीवर पोहोचल्यावर दिल्ली घेत असलेली पावले ठरवते. अशा काळात वाहनांचा वापर कमी करण्यासाठी पार्किंग शुल्कासारखे उपाय वापरले जातात.
Adani Defence नॅरो-बॉडी विमानांच्या इंजिनांसाठी देखभाल, दुरुस्ती आणि सुधारणा केंद्र उभारण्याची योजना आखत आहे. भारताचा व्यावसायिक विमान ताफा पुढील दशकात तिप्पट होऊन 2,250 पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. या कामामुळे देश MRO कामासाठी केंद्र बनण्याचीही अपेक्षा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: MRO म्हणजे विमाने आणि त्यांच्या इंजिनांची देखभाल व दुरुस्ती करणे, हे काम विमान कंपन्या अनेकदा विशेष कंपन्यांकडे सोपवतात. नॅरो-बॉडी विमाने म्हणजे एकच मार्गिका असलेली विमाने, जसे Airbus A320 आणि Boeing 737, जी देशांतर्गत कमी आणि मध्यम अंतराचे बहुतांश मार्ग चालवतात.
सेंटर ऑफ इंडियन ट्रेड युनियन्स (CITU) दिल्लीतील जंतर मंतरवर 1 डिसेंबरपासून बेमुदत आंदोलन करण्याची योजना आखत आहे. आयोजकांच्या अंदाजानुसार यात एक लाखाहून अधिक कामगार सहभागी होतील. कामगारांचे हक्क सुरक्षित राहावेत आणि युनियन्सच्या मते कामगारविरोधी असलेले कामगार कायदे (labour codes) मागे घ्यावेत, अशी त्यांची मागणी आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: संसदेने 2019 आणि 2020 मध्ये चार कामगार कायदे (labour codes) मंजूर केले होते. त्यात अनेक जुने कामगार कायदे एकत्र करण्यात आले होते, आणि तेव्हापासून ट्रेड युनियन्स त्यांना विरोध करत आहेत. जंतर मंतर हे दिल्लीतील असे ठिकाण आहे जिथे अनेक गट मोठी आंदोलने करतात.
Astrobase आणि Bayer यांनी कर्नाटकात एकत्रितपणे Rs 700 Crore गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे. Astrobase Rs 500 Crore गुंतवून रॉकेट इंजिनसाठी उत्पादन प्रकल्प उभारणार असून त्यातून सुमारे 1,250 नोकऱ्या निर्माण होतील अशी अपेक्षा आहे. Bayer Rs 200 Crore गुंतवणार आहे, आणि एकूण योजनेमुळे जवळपास 1,500 नोकऱ्या तयार होतील अशी अपेक्षा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कर्नाटक, विशेषतः बंगळूरु, अनेक काळापासून तंत्रज्ञान आणि उत्पादन कंपन्यांना आकर्षित करत आहे, आणि कारखाना गुंतवणुकीसाठी राज्यांमध्ये मोठी स्पर्धा असते. Bayer ही जर्मन कंपनी औषधे आणि पीक विज्ञानासाठी ओळखली जाते, तर रॉकेट इंजिन प्रक्षेपण यानांना शक्ती देतात जे उपग्रह अवकाशात नेतात.
CSIR-IICT संस्था प्रगत साहित्यांवर जागतिक परिषद आयोजित करणार आहे. मथळ्यानुसार या परिषदेचा मुख्य विषय ऊर्जा आणि पर्यावरण हा आहे. ही परिषद या क्षेत्रातील संशोधक आणि तज्ज्ञांसाठी आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: CSIR म्हणजे वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद, ही सरकारी संस्था असून ती भारतभरातील प्रयोगशाळांना निधी देते. IICT म्हणजे हैदराबाद येथील भारतीय रासायनिक तंत्रज्ञान संस्था, जी साहित्य आणि रसायनशास्त्रावर काम करणारी त्यांची एक प्रयोगशाळा आहे.
हरित ऊर्जेवर मोठा भर देत तामिळनाडू सरकारने बॅटरी साठवण धोरण जाहीर केले आहे. राज्याच्या हरित ऊर्जेकडील वाटचालीला पाठबळ देणे हा या धोरणाचा उद्देश आहे, आणि सरकार ही बाब मोठी प्राधान्याची मानत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सौर आणि पवन ऊर्जा सूर्यप्रकाश व वाऱ्यावर अवलंबून असते, त्यामुळे जास्तीची वीज संध्याकाळी वापरण्यासाठी बॅटरी उपयोगी पडतात. त्याच कारणासाठी अनेक भारतीय राज्ये आपल्या स्वच्छ ऊर्जा योजनांमध्ये साठवण सुविधा जोडत आहेत.
Rutgers University मधील संशोधकांनी किडनी रोगाबद्दलची एक संभाव्य माहिती तपासण्यासाठी लहान गोलकृमींमधील एक जनुक बदलले. या बदलामुळे एका महत्त्वाच्या प्रथिनाची पातळी सामान्य पातळीच्या 15% इतकी खाली आली आणि ते प्रथिन आपले लक्ष्य गाठू शकले नाही. हे काम अजून सुरुवातीच्या टप्प्यावर आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: C. elegans सारखे वर्म्स प्रयोगशाळेत वापरले जातात कारण त्यांची जनुके साधी असतात आणि त्यांचा अभ्यास करणे सोपे असते; त्यांपैकी अनेक जनुके मानवी जनुकांशी जुळतात. Polycystin-2 हे असे प्रथिन आहे जे एका प्रकारच्या किडनी रोगाशी संबंधित आहे, ज्यामध्ये द्रवाने भरलेल्या गाठी (सिस्ट) तयार होतात.
Elon Musk यांनी इशारा दिला आहे की Grok चे AI एजंट चालवण्याचा खर्च त्याच्या उत्पन्नाच्या तुलनेत टिकाऊ नाही इतका जास्त आहे. वापरकर्ते सांगत आहेत की त्यांची साप्ताहिक वापर मर्यादा पूर्वीपेक्षा लवकर संपत आहे. Grok चे सुमारे 800,000 पैसे भरणारे साप्ताहिक वापरकर्ते आहेत, आणि त्याचा खर्च, किंमत आणि भविष्यातील मर्यादांबद्दल अजूनही प्रश्न आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Grok हा Elon Musk यांच्या xAI ने तयार केलेला AI चॅटबॉट असून तो X प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध आहे. प्रगत AI मॉडेल चालवण्यासाठी भरपूर संगणकीय शक्ती लागते, म्हणूनच अनेक चॅटबॉट कंपन्या लोक किती वापरू शकतात यावर मर्यादा घालतात.
दिल्लीचे पर्यावरण मंत्री मंजिंदर सिंग सिरसा यांनी पंजाब सरकार जाणूनबुजून पराली जाळण्याला प्रोत्साहन देत असल्याचा आरोप केला आहे. त्यांच्या मते, यामुळे देशाच्या राजधानीतील प्रदूषण वाढते. AAP ने हा दावा फेटाळला आहे. दिल्लीच्या हिवाळ्यातील हवेच्या समस्येत भर घालणाऱ्या धुरासाठी कोण जबाबदार, यावरून हा वाद सुरू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पराली जाळणे म्हणजे कापणीनंतर शेतकरी उरलेली पिकाची खोडे जाळतात. हे प्रामुख्याने पंजाब आणि हरियाणामध्ये होते, आणि दरवर्षी शरद ऋतू व हिवाळ्यात त्याचा धूर दिल्लीच्या दिशेने येतो. यासाठी दोष कोणाचा आणि त्यावरील खर्च कोणी उचलायचा, यावरून राज्ये बराच काळ एकमेकांवर आरोप करत आहेत.
भारतातील काही भागांमध्ये कमकुवत मान्सूनमुळे पाणी कमी पडत असल्याने शेतकऱ्यांना हिवाळी पिकांची पेरणी करणे कठीण जात आहे. एका शेतकऱ्याच्या गावात पावसाची मोठी कमतरता असून त्यामुळे पेरणीचे निर्णय बदलत आहेत. महत्त्वाचे अन्नधान्य महाग होत असल्याने अन्नाच्या किमती आणखी वाढू शकतात, ज्यामुळे घरखर्चावर ताण येऊ शकतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारताला बहुतांश पाऊस मान्सूनमधून मिळतो, आणि कमकुवत हंगामात शेती आणि धरणांसाठी पाणी कमी होते. अन्न महागाई म्हणजे धान्य, भाज्या आणि डाळी यांसारख्या रोजच्या वस्तूंच्या किमती सतत वाढणे.
बांगलादेशातील गारमेंट कामगार गाझीपूर आणि नारायणगंज येथे चौथ्या दिवशीही आंदोलन करत असून किमान वेतन 30,000 taka असावे अशी मागणी करत आहेत. पोलिसांनी सांगितले की संघर्षात 58 अधिकारी जखमी झाले, आणि कामगार रस्त्यावर असल्यामुळे दोन्ही जिल्ह्यांत निमलष्करी दल तैनात करण्यात आले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बांगलादेशचा गारमेंट उद्योग हा जगातील सर्वात मोठ्या कपडा निर्यातदारांपैकी एक आहे आणि त्यात लाखो कामगार काम करतात, त्यातील अनेक महिला आहेत. या क्षेत्रात वेतनावरून वारंवार असंतोष निर्माण होत असल्याने तिथले वाद जागतिक कपडा पुरवठ्यावरही परिणाम करू शकतात.
University of California, Davis येथील संशोधकांनी मिल्कवीड फुलांवर मृत मधमाश्या चिकटवून क्षेत्रीय प्रयोग केला. फुलांच्या भेटी 37 percent नी कमी झाल्या, तर मुंग्यांची संख्या 51 percent नी वाढली. अभ्यास सुचवतो की मधमाश्या कदाचित भीतीमुळे या फुलांपासून दूर राहत असाव्यात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मिल्कवीड हे फुलझाड असून ते परागीभवन करणाऱ्या कीटकांना आधार देते आणि मोनार्क फुलपाखरांसाठी अन्नस्रोत आहे. मधमाश्या व इतर परागीभवक पिके व जंगली वनस्पतींना फळे व बिया येण्यास मदत करतात, त्यामुळे त्यांच्या भेटींतील बदल परिसंस्थांसाठी महत्त्वाचे आहेत.
NASA अंतराळवीर Anil Menon यांनी International Space Station वरून US Midterm Elections 2026 मध्ये मतदान केले. X वर पोस्ट केलेल्या व्हिडिओत त्यांनी इलेक्ट्रॉनिक मतदान प्रणालीद्वारे अंतराळवीर कसे मतदान करतात ते सांगितले. स्थानकावरील तिन्ही अमेरिकन क्रू सदस्यांनी इलेक्ट्रॉनिक मतपत्रिका पाठवल्या.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: International Space Station ही पृथ्वीभोवती फिरणारी संशोधन प्रयोगशाळा आहे, जिथे अनेक देशांचे अंतराळवीर राहतात आणि काम करतात. परदेशात राहणारे अमेरिकन नागरिक अनुपस्थित मतपत्रिकेद्वारे मतदान करू शकतात, आणि क्रूची पद्धत दाखवते की घरापासून दूर असतानाही मतदान कसे शक्य होते.
दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता 'अतिशय वाईट' श्रेणीत घसरली आहे. शेजारच्या पंजाब राज्यात पेंढा जाळणे सुरू असल्यामुळे ही स्थिती आली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कापणीनंतर उरलेले पिकाचे देठ शेतकरी जाळतात, याला पेंढा जाळणे म्हणतात. पंजाब आणि हरयाणामध्ये दरवर्षी शरद ऋतूत हे होते. त्यातील धूर दिल्लीकडे येतो, आणि हिवाळ्यातील थंड हवामानामुळे प्रदूषण जमिनीजवळ अडकून राहते.
परराष्ट्र मंत्रालय म्हणते की गंगा पाणी कराराची व्यवस्था अजूनही कायम आहे, जरी काही आठवड्यांत हा करार संपणार आहे. प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी सांगितले की भारताने बांगलादेशच्या पंतप्रधानांना नवी दिल्लीत भेटीसाठी निमंत्रण दिले आहे. त्यांनी असेही जोडले की कराराच्या नूतनीकरणाबाबत किंवा या दौऱ्याच्या तारखांबाबत अद्याप कोणतीही नवी माहिती नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: 1996 चा हा करार फरक्का येथे भारत आणि बांगलादेश यांच्यात गंगा नदीचे पाणी वाटतो. तो 30 वर्षांसाठी आहे, त्यामुळे त्याचे नूतनीकरण हा दोन देशांमधील महत्त्वाचा विषय आहे.
IMD ने आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, केरळ, ओडिशा आणि छत्तीसगडच्या काही भागांसाठी 4 नोव्हेंबरसाठी जोरदार पावसाचे इशारे दिले आहेत. प्रभावित जिल्ह्यांमध्ये शाळा बंद होऊ शकतात, पण राज्यस्तरीय सुट्टी अजून जाहीर झालेली नाही. पालकांनी स्थानिक अपडेट तपासावेत, असा सल्ला दिला जात आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: IMD ही भारताची हवामान संस्था आहे, आणि तिचे इशारे जिल्हा अधिकाऱ्यांना शाळा बंद ठेवायच्या की नाहीत, हे ठरवायला मदत करतात. ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरमध्ये ईशान्य मान्सूनचा पाऊस दक्षिण आणि पूर्व भारतातील काही भागांना अनेकदा फटका देतो.
बेंगळुरूच्या पाणीपुरवठ्याच्या तपासणीनुसार शहर भूजल त्याच्या पुनर्भरण वेगाच्या जवळजवळ दुप्पट वेगाने उपसत आहे. तसेच दररोज सुमारे 400 million litres नळाचे पाणी वाया जात असल्याचा अंदाज आहे. गरीब कुटुंबांना पिण्याच्या पाण्यासाठी दरमहा ₹3,000 इतका भार सहन करावा लागत असल्याचे सांगितले जाते. Water Satyagraha मोहिमेचे Syed Ahmed Hussain यांनी या निष्कर्षांबाबत भाष्य केले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बेंगळुरू वेगाने वाढले असून ते कावेरी नदी आणि भूमिगत जलस्रोतांमधून उपसलेल्या पाण्यावर अवलंबून आहे, त्यामुळे पुरवठ्यातील कोणतीही तूट घरांना लगेच जाणवते.
जैवविविधता संकट म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या समस्येवर कृती करणे आवश्यक आहे. सरकार पर्यावरणाकडे पुरेसे लक्ष देत नाही, अशा मोठ्या चिंतेचा हा भाग आहे. जैवविविधता म्हणजे पृथ्वीवरील वनस्पती आणि प्राणी यांचे विविध प्रकार.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: जैवविविधतेचे नुकसान म्हणजे वनस्पती, प्राणी आणि परिसंस्था यांच्या विविधतेत होणारी घट. जगभरात ही घट वेगाने होत असल्याचा इशारा शास्त्रज्ञांनी दिला आहे. सरकारचे पर्यावरण नियोजन या इशाऱ्यांशी किती जुळते, यावरून सरकारची अनेकदा परीक्षा होते.
बेंगळुरूमधील IISc चे प्राध्यापक प्रथोश AP म्हणतात की तंत्रज्ञान शिक्षणाने केवळ तांत्रिक कौशल्ये आणि नोकरीच्या तयारीपुरते मर्यादित राहू नये. त्यांच्या मते तार्किक विचार, तत्त्वज्ञानात्मक चौकशी आणि मानवी मूल्यांची समज हे देखील त्याचा भाग असायला हवे. AI मध्ये IIT विद्यार्थी शास्त्रे अभ्यासतात, या त्यांच्या विधानांचा व्हिडिओ आता ऑनलाइन खूप व्हायरल होत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: IISc बेंगळुरू म्हणजे भारतीय विज्ञान संस्था, ही एक आघाडीची संशोधन संस्था आहे. शास्त्रे म्हणजे ज्ञान आणि तर्कावरील पारंपरिक भारतीय ग्रंथ. हे ग्रंथ अभियांत्रिकीसोबत शिकवावेत की नाही, याबद्दलची चर्चा भारतीय शिक्षणात वारंवार होत असते.
ऊस दरावरील तिढा सोडवण्यासाठी झालेल्या अनेक बैठका अपयशी ठरल्या आहेत. महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यात स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेच्या सदस्यांनी आंदोलन सुरू केले आहे. या वादामुळे ऊस उत्पादक शेतकरी दरावर तोडगा निघण्याची वाट पाहत आहेत. आतापर्यंतच्या चर्चेत कोणताही मान्य दर ठरलेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: महाराष्ट्र हे साखर उत्पादनातील मोठे राज्य आहे, आणि कारखाने शेतकऱ्यांकडून ऊस विकत घेताना दर बहुधा प्रत्येक हंगामात वाटाघाटीने ठरवतात. त्यामुळे वाद झाल्यास शेतकऱ्यांची देयके लांबू शकतात. स्वाभिमानी शेतकरी संघटना ही ऊस आंदोलनांसाठी ओळखली जाणारी शेतकरी संघटना आहे.
बिहारने पूर नियंत्रणाची नवीन योजना सुरू केली आहे. यात नदीतील गाळ, म्हणजे नद्यांनी वाहून आणलेली वाळू आणि चिखल, रस्ते बांधण्यासाठी वापरला जाईल.
पार्श्वभूमी
पूर्व भारतातील बिहारमध्ये पावसाळ्यात दरवर्षी पुराचा सामना करावा लागतो, कारण Kosi आणि Gandak सारख्या नद्या भरपूर गाळ वाहून नेतात. पूर योजनांचा उद्देश नुकसान कमी करणे असतो, आणि नदीतून काढलेल्या साहित्याचा उपयोगी मार्ग शोधणेही असतो.
मद्रास उच्च न्यायालयाने सत्यमंगलम व्याघ्र प्रकल्पातील 87 बेकायदा रिसॉर्ट तात्काळ बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच बेकायदा इमारती पाडण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याचे निर्देश प्रशासनाला दिले आहेत. परवानगीशिवाय संरक्षित क्षेत्रात बांधलेल्या इमारतींवर हा आदेश लागू होतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: व्याघ्र प्रकल्प हे संरक्षित जंगल असते, जिथे वाघ आणि इतर वन्यजीव मानवी वर्दळीपासून सुरक्षित ठेवले जातात. अशा भागात बेकायदा बांधकाम ही बऱ्याच काळापासूनची चिंता आहे, आणि स्थानिक नियम मोडल्यास न्यायालये अनेकदा हस्तक्षेप करतात.
भारतीय मजदूर संघ ही कामगार संघटना November 27 आणि 28 रोजी बैठक घेणार आहे. कर्मचारी आणि गिग वर्कर्सच्या प्रलंबित मागण्यांवर यात चर्चा होईल. प्रॉव्हिडंट फंड आणि विमा लाभांची वरची मर्यादा वाढवणे, तसेच सुधारित वेतन आणि इतर भत्ते हे मुद्देही आहेत. त्यामुळे या चर्चेचा कामगारांच्या पगारावर आणि बचतीवर परिणाम होणार आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: EPF म्हणजे Employees' Provident Fund, ही निवृत्तीसाठीची बचत योजना आहे. तिची वेतन मर्यादा अनिवार्य योगदानासाठी पगाराची कमाल मर्यादा ठरवते. डिलिव्हरी आणि कॅब चालकांसारख्या ॲप-आधारित गिग वर्कर्सना सहसा अशी नियमित नोकरीची सुरक्षा मिळत नाही.
92 देशांमधील 50,000 लोकांच्या सर्वेक्षणात असे आढळले की जगभरात मानसिक आरोग्य ही चिंतेची बाब आहे, विशेषतः तरुण लोकांमध्ये, ज्यांचे गुण कमी होते. वयस्कर लोकांमध्ये सुधारणा दिसली. या अभ्यासात मानसिक आरोग्याचे वर्णन सध्याच्या काळातील 'languishing' असे केले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Languishing हा शब्द मानसशास्त्रज्ञ कमी कल्याणाच्या स्थितीसाठी वापरतात, म्हणजे मन सपाट वाटणे आणि जीवनाला दिशा नसणे. हा औपचारिक मानसिक आजार नाही. अशा मोठ्या सर्वेक्षणांमुळे वयोगटांनुसार कल्याण कसे बदलते याचा मागोवा घेता येतो.
ब्रिटनच्या नॅशनल सायबर सिक्युरिटी सेंटरने इशारा दिला आहे की AI वर चालणारे सायबर हल्ले 2028 पर्यंत महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना धक्का देऊ शकतात. चीन आणि रशियासारख्या देशांकडून होणाऱ्या सायबर कारवाया अधिक प्रगत होत असल्याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले आहे. यापूर्वीच्या घटनांमधून महत्त्वाच्या यंत्रणांमधील कमकुवत जागा दिसून आल्या आहेत.
पार्श्वभूमी
पायाभूत सुविधा म्हणजे वीजपुरवठा, पाणी, वाहतूक आणि बँकिंग यंत्रणा, ज्यांवर लोक रोज अवलंबून असतात. AI साधनांमुळे हॅकिंग अधिक वेगवान आणि स्वस्त होऊ शकते, अशी सरकारांची चिंता वाढत आहे, म्हणून सुरक्षा यंत्रणा त्यावर उपाय शोधण्यासाठी वेगाने काम करत आहेत.
केंद्र सरकारकडे पाठवलेल्या कर्नाटकाच्या दुष्काळ सहाय्य प्रस्तावात ₹1,818 कोटींची वाढ करण्यात आली आहे. दुष्काळ मदतीचा आकडा ₹20,585 कोटींवरून ₹22,400 कोटींवर गेला आहे. हा बदल राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) नियमांमधील सुधारणांनंतर झाला आहे, जे आपत्ती निधीची नियमावली ठरवतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी हा केंद्राकडील मोठा निधी असून पूर, दुष्काळ आणि चक्रीवादळानंतरची मदत देण्यासाठी राज्यांना मदत करतो. राज्ये आपले अंदाज केंद्राकडे पाठवतात आणि किती रक्कम द्यायची ते केंद्र ठरवते, त्यामुळे सुधारित आकड्यांमुळे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचणारी रक्कम बदलू शकते.
Indian Rice Exporters' Federation ने इशारा दिला आहे की भारत 100% तुटलेल्या तांदळाच्या निर्यातीवर पुन्हा निर्बंध लागू करू शकतो. आंतरराष्ट्रीय किमती प्रति टन $360 च्या वर गेल्या आहेत, तर इथेनॉल उत्पादक आणि पोल्ट्री-फीड उत्पादकांकडून देशांतर्गत मागणी वाढत आहे. अद्याप कोणतेही नवे निर्बंध जाहीर झालेले नाहीत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: देशातील अन्नाच्या किमती स्थिर ठेवण्यासाठी भारताने यापूर्वी तांदळाच्या निर्यातीवर मर्यादा घातल्या आहेत, आणि तांदूळ लाखो कुटुंबांचा मुख्य आहार आहे. इथेनॉल प्रकल्प आणि पोल्ट्री फार्मही धान्य वापरतात, त्यामुळे मागणी वाढली की पुरवठा कमी होऊ शकतो.
मुसळधार पावसामुळे अमेरिकेच्या नैऋत्य भागात मोठा पूर आला. वाढलेल्या नद्यांमुळे आपत्कालीन सेवांना पाण्यातून लोकांची सुटका करावी लागली आणि रहिवाशांना आपली घरे सोडावी लागली. प्रभावित भागांमध्ये बचावकार्य आणि स्थलांतर अजूनही सुरू आहे, आणि या व्यत्ययामुळे अमेरिकेच्या निवडणूक दिवसाशी संबंधित योजनांमध्येही बदल होत आहेत.
पार्श्वभूमी
अमेरिकेचा नैऋत्य भाग बहुतांशी कोरडा आहे, त्यामुळे कोरड्या जमिनीला अचानक आलेला मुसळधार पाऊस सहज शोषता येत नाही. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका नोव्हेंबरच्या पहिल्या सोमवारनंतरच्या मंगळवारी होतात, त्यामुळे पूर मतदानाच्या योजनांमध्ये अडथळा आणू शकतो.
सिंगरेनी कंपनीने यापूर्वी सेवेतून काढलेल्या पात्र कर्मचाऱ्यांना पुन्हा नोकरीवर घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. पात्रतेच्या अटी पूर्ण करणाऱ्यांनाच हा निर्णय लागू होईल.
पार्श्वभूमी
सिंगरेनी कॉलरीज ही तेलंगणामधील कोळसा खाण कंपनी असून तिची मालकी राज्य सरकार आणि केंद्र सरकार यांच्याकडे संयुक्तपणे आहे. बडतर्फ कर्मचाऱ्यांबाबतचे निर्णय अनेकदा त्यांच्या उत्पन्नावर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांवर परिणाम करतात.
अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी सांगितले की, परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी दीर्घकालीन भांडवली नफा कराचा फेरआढावा घेण्याच्या मागण्यांवर सरकार विचार करेल. परिस्थिती बदलली असल्याने आता या मागण्या अधिक जोरकसपणे मांडल्या जात आहेत, असे त्या म्हणाल्या. सरकारकडे हे कर पुन्हा तपासण्याच्या सूचना आल्याचे वृत्तांत सांगतात. अद्याप कोणताही निर्णय जाहीर झालेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दीर्घकालीन भांडवली नफा कर हा शेअरसारख्या मालमत्ता बराच काळ ठेवल्यानंतर विकून मिळालेल्या नफ्यावर आकारला जातो. परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारात पैसे गुंतवतात, त्यामुळे या करातील बदलांमुळे ते किती गुंतवणूक करतील यावर परिणाम होऊ शकतो.
एका रुग्णालयाच्या योजनेनुसार नोव्हेंबर अखेरपासून तिथे बाळांचा जन्म होणार नाही. एक गर्भवती महिला हा बदल थांबवण्यासाठी Judicial Review याचिका दाखल करण्याच्या तयारीत आहे. बातमीच्या मथळ्यात रुग्णालय किंवा ठिकाणाचे नाव नाही, त्यामुळे ही माहिती मिळवण्यासाठी संपूर्ण बातमी वाचणे उपयुक्त ठरेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Judicial Review ही न्यायालयीन प्रक्रिया आहे, ज्यात एखाद्या सार्वजनिक संस्थेचा निर्णय कायदेशीर होता का, हे तपासण्याची मागणी न्यायाधीशांकडे केली जाते. प्रसूती विभाग बंद केल्याने गर्भवती महिलांच्या उपचारांवर परिणाम होतो, म्हणून अशा निर्णयांना अनेकदा कायदेशीर आव्हान दिले जाते.
निवृत्त होण्यापूर्वी माजी हवाई दल प्रमुख AP Singh यांनी संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांना पत्र लिहिले. पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाजवळ असलेल्या रेस कोर्स एअर फोर्स स्टेशनमधील 40-acre स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्सवरील हवाई दलाचे नियंत्रण कायम राहावे, अशी त्यांनी विनंती केली. हे पत्र कॉम्प्लेक्स सील केले जात असतानाच आले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतीय हवाई दल हे देशाचे हवाई दल आहे, आणि रेस कोर्स एअर फोर्स स्टेशन दिल्लीत असून पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाजवळ आहे. दिल्लीतील सरकारी जमिनीवर कोणाचे नियंत्रण असावे, याबाबतचे वाद अनेकदा अनेक यंत्रणांच्या सहभागाने होतात.
तिसऱ्या Delhi Defence Dialogue मध्ये संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह म्हणाले की स्वावलंबन म्हणजे केवळ देशांतर्गत उत्पादन नव्हे, तर तंत्रज्ञानावर सार्वभौमत्व मिळवणे. त्यांनी संरक्षण सुधारणा, Aatmanirbharta, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि निर्यात हे परस्परांशी जोडलेले चार आधारस्तंभ सांगितले. 2025-26 मध्ये उत्पादन ₹1.78 lakh crore इतक्या विक्रमी पातळीवर पोहोचल्याचेही ते म्हणाले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Aatmanirbharta म्हणजे स्वावलंबन, भारताला आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठीचा धोरणात्मक प्रयत्न. संरक्षण उत्पादन आणि निर्यातीचे आकडे हा प्रयत्न किती पुढे गेला आहे हे दाखवण्यासाठी अनेकदा तपासले जातात.
पंतप्रधान नरेंद्र Modi 13 Nov रोजी बंगळूरुच्या Pink Line वरील 7.5 km लांबीचा भाग खुला करणार आहेत. हा भाग Kalena Agrahara ते Tavarekere दरम्यान असून त्यामुळे Namma Metro चे सेवा जाळे वाढेल. हे उद्घाटन शहराच्या मेट्रो व्यवस्थेच्या वाढीतील महत्त्वाचे पाऊल आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बंगळूरुमध्ये शहरातील प्रचंड रस्ते वाहतूक कमी करण्यासाठी अनेक मेट्रो मार्ग बांधले जात आहेत. Namma Metro हे शहरातील मेट्रो व्यवस्थेचे स्थानिक नाव आहे, आणि बांधकाम पूर्ण होताच नवीन भाग टप्प्याटप्प्याने खुले केले जातात.
द हिंदूच्या वृत्तानुसार, आपली घरची आकाशगंगा म्हणजे मिल्की वे, कालांतराने इतर आकाशगंगा गिळून मोठी झाली. या प्रक्रियेमागे 'घोस्ट स्टार्स' नावाचे तारे मागे राहिले. या शोधामुळे अब्जावधी वर्षांत आपली आकाशगंगा कशी घडली, याचा एक सुगावा मिळतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मिल्की वे ही अशी आकाशगंगा आहे, जिच्यात आपला सूर्य आणि सौरमाला आहे. आकाशगंगा अनेकदा एकमेकांत विलीन होतात आणि शेजारच्या आकाशगंगा गिळतात. हा इतिहास जुळवण्यासाठी खगोलशास्त्रज्ञ मागे राहिलेले तारे अभ्यासतात.
शिवमोग्गामधील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांनी आंदोलन करून सरकारने त्यांच्या मागण्या पूर्ण कराव्यात अशी मागणी केली. सरकार, कारखानदार आणि समन्वय समिती यांच्यातील दरांबाबतची चर्चा अयशस्वी ठरल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. अभूतपूर्व दुष्काळामुळे त्यांचे पीक शेतात सुकत असल्याचेही ते सांगतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: ऊस साखर कारखान्यांना विकला जातो, त्यामुळे कापणीसाठी योग्य दर ठरणे शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे असते. दुष्काळामुळे पीक ताणाखाली येते आणि त्यामुळे दराबाबतचे वाद उत्पादकांसाठी अधिक तातडीचे बनतात.
सर्वोच्च न्यायालयाने ऑइल इंडियाच्या याचिकेवर केंद्र सरकार आणि आसामकडून उत्तर मागितले आहे. ड्रिलिंग प्रस्ताव नाकारल्यानंतर कंपनीला दिब्रू-सैखोवा राष्ट्रीय उद्यानाखालून विस्तारित पल्ल्याच्या ड्रिलिंगद्वारे हायड्रोकार्बन काढायचे आहेत. कंपनीने याचिकेत आपली बाजू मांडली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिब्रू-सैखोवा हे आसाममधील संरक्षित वन्यजीव क्षेत्र असून ते पक्षी आणि वन्य प्राण्यांसाठी ओळखले जाते, त्यामुळे त्याखाली ड्रिलिंग केल्यास पर्यावरणाचे प्रश्न उभे राहतात. अशा प्रकल्पांना सहसा पर्यावरण आणि वन विभागांकडून मंजुरी लागते.
अर्थमंत्री Nirmala Sitharaman यांनी एक उच्चस्तरीय समिती स्थापन केली आहे. विकसित भारतासाठी भारताच्या बँकांना काय गरज आहे, याचे मूल्यांकन करणे हे तिचे काम आहे. विकसित भारत म्हणजे देश विकसित करण्याचा सरकारचा दृष्टिकोन.
पार्श्वभूमी
विकसित भारत हे सरकारचे दीर्घकालीन ध्येय आहे, ज्यात भारताला 2047 पर्यंत विकसित राष्ट्र बनवायचे आहे. घर, व्यवसाय आणि शेतीसाठी कर्ज देण्यात बँका महत्त्वाची भूमिका बजावतात, त्यामुळे त्यांची ताकद एकूण अर्थव्यवस्थेला आकार देते.
आयरिश धावपटू सियारा मागीन यांना श्रद्धांजली वाहण्यात येत आहे. त्या माजी युरोपियन चॅम्पियन होत्या आणि दोन ऑलिम्पिकमध्ये धावल्या होत्या. त्यांना स्टेज चार आतड्याच्या कर्करोगाचे निदान झाले होते. शीर्षकानुसार त्या प्रतिभावान आणि प्रेरणादायी व्यक्ती होत्या, आणि उशिराच्या टप्प्यातील आतड्याचा कर्करोग किती गंभीर असू शकतो याची आठवण करून देणारी ही घटना आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: आतड्याचा कर्करोग म्हणजे मोठ्या आतड्याचा कर्करोग, आणि स्टेज चार म्हणजे तो ज्या ठिकाणी सुरू झाला तिथून इतरत्र पसरला आहे. लवकर तपासणी केल्यास तो बहुधा लवकर शोधता येतो, जेव्हा उपचारांचे पर्याय अधिक असतात.
Cornell Lab of Ornithology च्या अभ्यासात अमेरिका आणि कॅनडातील जवळपास 5,000 लोकांवर खिडकी-सुरक्षेचे संदेश तपासले गेले. खिडक्यांवर आदळल्यानंतर पक्षी अनेकदा मरतात, आणि शहरांतील गाणारे पक्षी विशेषतः जास्त बळी पडतात. पक्षीप्रेमींना पुराव्याची आवड होती, तर इतर अनेकांना भावनिक आवाहनांनी जास्त प्रभावित केले.
पार्श्वभूमी
खिडक्यांवर आदळणे हे पक्ष्यांसाठी मानवनिर्मित धोक्यांपैकी एक आहे, त्यात निवासस्थान नष्ट होणे आणि मांजरी यांचाही समावेश होतो. Cornell Lab of Ornithology हे अमेरिकेतील सुप्रसिद्ध संशोधन केंद्र आहे, जे पक्ष्यांचा अभ्यास करते आणि मोठे सार्वजनिक विज्ञान प्रकल्प चालवते.
दिवाळीच्या अगदी आधी दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता गंभीर पातळीवर पोहोचली आहे. वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने राष्ट्रीय राजधानी प्रदेशात, म्हणजे राजधानीभोवतीच्या विस्तृत भागात, GRAP 2 चे निर्बंध लागू केले आहेत. सणापूर्वी हे निर्बंध आले आहेत, कारण या काळात फटाक्यांचा धूर शहरातील प्रदूषणात भर घालतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: GRAP ही टप्प्याटप्प्याने लागू होणाऱ्या उपाययोजनांची मालिका आहे, जी प्रदूषण वाढते तसे कडक होते. स्टेज 2 मध्ये बांधकाम आणि धूळ उडवणाऱ्या कामांवर मर्यादा येतात. उत्तर भारतातील हिवाळ्यातील धुरके पीक अवशेष जाळणे आणि दिवाळीतील फटाक्यांमुळे अधिक वाढतात.
दिल्ली उच्च न्यायालयाची निरीक्षणे आणि संसदीय स्थायी समितीची शिफारस असूनही, एअर प्युरिफायर आणि HEPA फिल्टरवरील GST 5% करण्याऐवजी GST फिटमेंट समितीने 18% दर कायम ठेवला. दिल्लीची हवा पुन्हा प्रदूषित होत असताना, ही उत्पादने खरेदी करण्यासाठी खूप महाग असल्याचे अनेक लोक सांगत आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: GST म्हणजे वस्तू आणि सेवा कर. त्याचे दर GST Council ठरवते, आणि Fitment Committee त्यावर सल्ला देते. दिल्लीतील हिवाळ्यातील धुरामुळे एअर प्युरिफायर अनेक घरांची गरज बनली आहे, त्यामुळे कर बदलांचा अनेक कुटुंबांवर परिणाम होतो.
खर्च कमी करण्यासाठी केलेल्या पुनर्रचनेचा भाग म्हणून वॉल्ट डिस्नी हजारो नोकऱ्या कमी करण्याचा विचार करत असल्याची बातमी आहे. कंपनीच्या नेतृत्वाने व्यवस्थापकांना वार्षिक खर्चात 20% बचत शोधायला सांगितले आहे. चित्रपटगृहांतून कमी कमाई, म्हणजे सिनेमाच्या तिकिट विक्रीतून मिळणारा पैसा, अशा अडचणींनंतर हा निर्णय पुढे येत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डिस्नी ही जगातील सर्वात मोठ्या मनोरंजन कंपन्यांपैकी एक आहे. ती चित्रपट, टीव्ही, स्ट्रीमिंग आणि थीम पार्क्समधून कमाई करते. संपूर्ण उद्योगात, प्रेक्षक चित्रपटगृहांकडून वळत असल्यामुळे आणि स्पर्धक प्रेक्षक मिळवण्यासाठी स्पर्धा करत असल्यामुळे स्टुडिओंनी कर्मचारी कमी केले आहेत.
उत्तर कर्नाटक राज्य परिवहन महामंडळ दिवाळी उत्सवासाठी 340 जादा बस चालवणार आहे. या बस हुबळी, धारवाड, गदग, बेळगाव, उत्तर कन्नड, हावेरी, चिक्कोडी आणि बागलकोट या विभागांमधून धावतील. उत्सवात प्रवाशांची गर्दी कमी करण्यासाठी ही अतिरिक्त सेवा दिली जाणार आहे.
पार्श्वभूमी
दिवाळी हा भारतातील सर्वात व्यस्त प्रवासाचा काळ असतो, त्यामुळे जादा बस लवकर भरतात. NWKRTC हे उत्तर कर्नाटकातील जिल्ह्यांना सेवा देणारे राज्य सरकारी रस्ते परिवहन महामंडळ आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाने नाराजी व्यक्त केली की 23 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी तुरुंगातील भेदभावाबाबत केंद्र सरकारला अद्याप उत्तर दिलेले नाही. या सरकारांनी असा भेदभाव दूर करण्यासाठी मागितलेली माहिती दिलेली नाही. यापूर्वी न्यायालयाने तुरुंगांमधील जातआधारित भेदभाव असंवैधानिक असल्याचे सांगितले होते.
पार्श्वभूमी
पार्श्वभूमी: तुरुंगांमधील जातआधारित नियमांना, जसे कैद्यांची जातीनुसार विभागणी किंवा जातीनुसार कामे देणे, यांना न्यायालयीन खटल्यांमध्ये आव्हान देण्यात आले आहे. तुरुंग प्रत्येक राज्य चालवते, त्यामुळे केंद्राला प्रत्येक राज्याकडून माहिती गोळा करावी लागते.
Asian Football Confederation ने 2027 चा Asian Cup जानेवारीऐवजी डिसेंबर 2027 मध्ये हलवला आहे. प्रदेशातील सुरक्षेच्या चिंता आणि अलीकडील Houthi हल्ल्यांमुळे Saudi Arabia मधील व्यवस्थापनाच्या अडचणी यामागे आहेत. स्पर्धेचे यजमानपद Saudi Arabia कडे होते आणि नव्या तारखा संघटनेने जाहीर केल्या.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Asian Cup ही आशियातील सर्वात मोठी पुरुषांची फुटबॉल स्पर्धा असून ती दर चार वर्षांनी होते. Houthi हा येमेनमधील गट असून तो Saudi Arabia बरोबर सुरू असलेल्या संघर्षात आहे. अशा विलंबामुळे संघांच्या तयारीवर आणि आशियातील प्रसारण योजनांवर परिणाम होतो.
AFC Champions League Two सामन्यात East Bengal ने चेंडूवर जास्त वेळ ताबा ठेवला, पण Al-Seeb च्या बचावफळीला भेदता आले नाही. Al-Seeb ला सामन्यात टिकवून ठेवण्यात गोलकीपर Ibrahim ची मोठी भूमिका होती. चेंडूवर नियंत्रण असूनही निकाल कोलकात्याच्या क्लबविरुद्ध गेला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: AFC Champions League Two ही आशियातील दुसऱ्या दर्जाची क्लब स्पर्धा आहे, आणि East Bengal हा त्यात सहभागी असलेला भारतीय क्लब आहे. अशा निकालांवरून स्पर्धेत भारतीय क्लब किती पुढे जाऊ शकतात हे ठरते.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने नोव्हेंबर 2026 ची महागाई अपेक्षा सर्वेक्षण फेरी जाहीर केली आहे. या सर्वेक्षणात कुटुंबांना त्यांच्या खर्चाच्या आधारे किमती कशा बदलतील असे त्यांना वाटते, हे विचारले जाते. ग्राहकांचा आत्मविश्वास जाणून घेण्यासाठी RBI ने डिसेंबरच्या धोरण बैठकीपूर्वी आणखी दोन सर्वेक्षणेही सुरू केली आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: RBI रेपो दर ठरवते, ज्याचा कर्जावरील व्याजदरांवर परिणाम होतो, आणि ती वर्षभरात अनेक वेळा धोरण बैठका घेते. अशी सर्वेक्षणे लोकांना किमती वाढत राहतील अशी अपेक्षा आहे का, हे ठरवण्यास मदत करतात.
एअर इंडियाचे सीईओ टेवोल्डे गेब्रेमारियम म्हणाले की विमान कंपनी अधिक वाइडबॉडी विमाने घेण्याचा विचार करत असताना कार्यक्षमता आणि खर्चावर लक्ष केंद्रित करत आहे. नफा लवकरात लवकर दिसावा यासाठी आपण अधीर आहोत, असेही त्यांनी सांगितले. नव्या नेतृत्वाखालील ही योजना त्यांच्या वक्तव्यातून स्पष्ट होते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: एअर इंडिया ही भारतातील सर्वात मोठ्या विमान कंपन्यांपैकी एक आहे आणि २०२२ मध्ये टाटा समूहाने तिचे अधिग्रहण केले. वाइडबॉडी विमाने म्हणजे लांब आंतरराष्ट्रीय मार्गांसाठी वापरली जाणारी मोठी विमाने. नफ्यात येण्यासाठी विमान कंपन्या अनेकदा खर्च कमी करतात.
अदानी एअरपोर्ट्सचे सीईओ अरुण बन्सल म्हणतात की मुंबईत येणाऱ्या विदेशी एअरलाइन्सना एप्रिलपासून तिथून बाहेर पडावे लागेल. ते या एअरपोर्ट कंपनीची तुलना घरमालकाशी करतात, जो भाडेकरूंना घर सोडायला सांगतो, आणि म्हणतात की त्या तारखेनंतर एअरलाइन्स कुठे जायचे हे स्वतः ठरवू शकतात. या विधानातून स्थलांतरासाठी ठाम वेळापत्रक असल्याचे स्पष्ट होते.
पार्श्वभूमी
पार्श्वभूमी: मुंबईचे मुख्य विमानतळ खूप गर्दीचे असून तिथे जागा कमी आहे, म्हणून नवी मुंबईतील नवीन विमानतळ काही भार उचलणार आहे. मुंबईला जाणाऱ्या विदेशी विमान कंपन्यांनी त्यांचे मार्ग बदलणे अपेक्षित आहे.
धनत्रयोदशीच्या आधी सोन्या-चांदीचे दर घसरले. या सणाला अनेक कुटुंबे दागिने खरेदी करतात. अनेक कुटुंबांसाठी सोन्या-चांदीचे दागिने ही धनत्रयोदशीची सर्वात लोकप्रिय खरेदी आहे, त्यामुळे आता खरेदी करावी की दर आणखी खाली येण्याची वाट पाहावी, असा प्रश्न ग्राहकांना पडला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: धनत्रयोदशी दिवाळीच्या आधी येते आणि परंपरेने सोने किंवा चांदी खरेदीसाठी शुभ दिवस मानला जातो. जागतिक बाजारासोबत मौल्यवान धातूंचे दर रोज बदलतात, त्यामुळे खरेदीची योग्य वेळ सांगणे कठीण असते.
संशोधकांनी कॅलिफोर्नियातील एका संरक्षित क्षेत्रात 34 वर्षे वाळवंटी कासवांचा मागोवा घेतला. त्यांची संख्या 2002 पर्यंत 589 वरून 47 वर आली, आणि नंतर 2012 पर्यंत वाढून 73 झाली. रोग, शिकारी प्राणी आणि पर्यावरणीय ताण यांना ही घट कारणीभूत असल्याचे अभ्यास सांगतो, आणि केवळ संरक्षण पुरेसे नव्हते असे सुचवतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अमेरिकेच्या नैऋत्य भागात वाळवंटी कासव धोक्यात असलेली प्रजाती आहे. ती दीर्घायुषी असली तरी हळू प्रजनन करतात, त्यामुळे नुकसान भरून येण्यास वर्षे लागतात. संरक्षित क्षेत्रे प्राण्यांमध्ये पसरणाऱ्या रोगासारखे धोके नेहमी थांबवू शकत नाहीत.
बॉटल रिफंड धोरणावरून कामगारांनी संप पुकारल्यानंतर चेन्नईतील TASMAC मद्य दुकानांबाहेर गोंधळ उडाला. वृत्तात दुकानांबाहेरील परिस्थितीचे वर्णन आहे, पण संप किती काळ चालेल किंवा हे धोरण कसे काम करते, हे सांगितलेले नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: TASMAC ही तमिळनाडू सरकारची मद्य विक्री करणारी कॉर्पोरेशन आहे. किंमत आणि कर्मचाऱ्यांच्या समस्यांमुळे तिच्या दुकानांकडे अनेकदा लक्ष वेधले जाते. बॉटल रिफंड योजनांचा उद्देश वापरलेल्या काचेच्या आणि प्लास्टिकच्या बाटल्या पुनर्चक्रणासाठी परत आणणे हा असतो.
जागतिक आरोग्य संघटनेकडे एक पत्र पाठवण्यात आले आहे, जी पिण्याच्या पाण्याच्या दर्जासाठी जागतिक मार्गदर्शक तत्त्वे ठरवते. पृष्ठभागावरील पाण्याच्या मॉडेल्सनुसार जगभरातील शेकडो दशलक्ष लोक वाढलेल्या नायट्रेट पातळीच्या संपर्कात आहेत, असा इशारा पत्रात दिला आहे. नायट्रेटविषयक पिण्याच्या पाण्याच्या मानकांचा पुनर्विचार करावा, अशी विनंती पत्रात संस्थेला केली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पाण्यातील नायट्रेट बहुतेकदा खते आणि प्राण्यांच्या विष्ठेतून नद्या आणि भूजलात मिसळते. पिण्याच्या पाण्यात जास्त पातळी आरोग्यास धोकादायक ठरते, विशेषतः लहान अर्भकांसाठी. WHO ची मार्गदर्शक तत्त्वे अनेक देशांचे नियामक वापरतात.
Apple ने चौथ्या तिमाहीत अपेक्षेपेक्षा चांगले उत्पन्न जाहीर केले. नवे CEO John Ternus यांच्या नेतृत्वाखालील हा त्यांचा पहिला आर्थिक अहवाल होता. iPhone ची विक्री वाढली आणि Mac ने आजवरचे सर्वोत्तम वर्ष अनुभवले, मात्र कंपनीने सणासुदीच्या तिमाहीत नफ्याचे प्रमाण घटण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Apple ही जगातील सर्वात मोठ्या स्मार्टफोन आणि लॅपटॉप उत्पादक कंपन्यांपैकी एक असून तिच्या तिमाही निकालांकडे जगभरातील गुंतवणूकदार लक्ष ठेवून असतात. John Ternus CEO होण्यापूर्वी Tim Cook अनेक वर्षे कंपनीचे नेतृत्व करत होते.
Mining giant Rio Tinto is jointly funding a A$28 million containment zone to stop the spread of a toad moving across Australia. The zone aims to protect the Pilbara region from the invasive animals. The project is meant to slow the march of the animals before they spread further.
पार्श्वभूमी
Context: Cane toads were introduced to Australia in 1935 to control beetles, but they spread widely and are poisonous to native predators. Rio Tinto's funding shows industry is now helping pay for the effort.
डावखुरा फिरकी गोलंदाज Dharmendrasinh याने पाच विकेट्सची कामगिरी केली, ज्यामुळे छत्तीसगडच्या 284 धावांच्या प्रत्युत्तरात हैदराबादने 275 धावांपर्यंत मजल मारली आणि त्यांची फक्त एक विकेट शिल्लक आहे. या डावात Rahul ने हैदराबादसाठी 174 चेंडूंमध्ये 72 धावा केल्या.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रणजी ट्रॉफी ही भारतातील प्रमुख देशांतर्गत प्रथमश्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, जी राज्य संघांमध्ये खेळवली जाते. या स्पर्धेतील चांगली कामगिरी खेळाडूंना उच्च स्तरावर निवडले जाण्यास मदत करते.
एस्टोनिया आणि स्वीडनपासून पोर्तुगाल आणि इटलीपर्यंत, युरोपमधील नऊ देशांतील सुपरमार्केटनी सायबर हल्ल्यानंतर फ्रीझरमध्ये समस्या नोंदवल्या. अनेक किरकोळ विक्रेत्यांना अन्न फेकून द्यावे लागले. बाल्टिक देशांपासून दक्षिण युरोपपर्यंतच्या दुकानांवर या व्यत्ययाचा परिणाम झाला.
पार्श्वभूमी
सुपरमार्केट फ्रीझरचे तापमान यांसारख्या गोष्टींसाठी नेटवर्कवर आधारित नियंत्रणे वापरतात, त्यामुळे सायबर हल्ला कोणत्याही प्रत्यक्ष घुसखोरीशिवाय थंड साठवणूक विस्कळीत करू शकतो. सुरक्षित तापमानात न ठेवलेले अन्न अनेकदा टाकून द्यावे लागते.
Reliance Anil Ambani Group विरुद्धच्या प्रकरणांमध्ये Enforcement Directorate ने ₹510 कोटी किमतीची मालमत्ता जोडली आहे, त्यात दोन चार्टर्ड विमानांचाही समावेश आहे. बँका आणि वित्तीय संस्थांकडून सार्वजनिक पैसा वळवला गेल्याचा आरोप एजन्सीने केला आहे. आतापर्यंत 10 जणांना अटक झाली असून Prevention of Money Laundering Act अंतर्गत सहा खटल्यांची तक्रार दाखल झाली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Enforcement Directorate हे Prevention of Money Laundering Act अंतर्गत मनी लाँडरिंग आणि आर्थिक फसवणुकीचा तपास करते. मालमत्ता जप्त करणे म्हणजे न्यायालयीन खटला सुरू असेपर्यंत एजन्सीने ती ताब्यात ठेवणे, आणि हे अंतिम निर्णयाआधी होते.
केंद्र सरकार वनातून गोळा केल्या जाणाऱ्या किरकोळ वनोपजासाठी किमान आधारभूत किंमत कशी ठरते ते बदलण्याची योजना आखत आहे. उद्देश असा आहे की वेळोवेळी भाव वाढवले जावेत, जेणेकरून या उत्पादनावर अवलंबून असलेल्या आदिवासी समुदायांना मदत होईल. संशोधन संस्था TERI ला सध्याच्या एमएसपी चौकटीचा अभ्यास करून संभाव्य बदलांचे मूल्यांकन करण्यास सांगण्यात आले आहे.
पार्श्वभूमी
एमएसपी म्हणजे किमान आधारभूत किंमत, जी बाजारभाव घसरल्यावर विक्रेत्यांना संरक्षण मिळावे यासाठी सरकार ठरवते. किरकोळ वनोपजात मध, तेंदूची पाने आणि डिंक यांसारख्या वस्तूंचा समावेश होतो, जे वनात राहणारे लोक गोळा करतात आणि त्यातील अनेक वस्तू आदिवासी कुटुंबांकडून येतात.
सप्टेंबरमध्ये अमेरिकेतील नियोक्त्यांनी आधीपेक्षा 333,000 जास्त नोकरीच्या जागा जाहीर केल्या. कर्मचारी कपात 1.641 दशलक्षांपर्यंत कमी झाली आणि नोकरभरतीही वाढली, जे नोकरी बाजार स्थिर असल्याचे दर्शवते. अहवालानुसार कामगार बाजार लवचिक आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: नोकरीच्या रिक्त जागा दाखवतात की कंपन्या किती जोमाने कर्मचारी शोधत आहेत. अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेची स्थिती बाजारपेठा आणि जागतिक व्यापारावर परिणाम करते, ज्यात भारतातील IT आणि निर्यात क्षेत्रांचाही समावेश आहे.
चक्रीवादळ मुरासु मंगळवारी पहाटे आंध्र प्रदेशातील ओंगोलजवळ किनाऱ्यावर धडकले. बापटलामध्ये अजूनही जोरदार पाऊस सुरू आहे, आणि राज्य आपत्ती प्राधिकरणाने पोलावरम, काकीनाडा, एनटीआर, कृष्णा, बापटला आणि पलनाडू येथे अतिवृष्टीचा इशारा दिला आहे. वादळ अजून कमकुवत झालेले नसल्याने अचानक पूर येण्याचे इशारेही जारी करण्यात आले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बंगालच्या उपसागरात आणि अरबी समुद्रात उबदार पाण्यावर चक्रीवादळे तयार होतात, आणि जमिनीवर सरकताना ती अनेकदा जोरदार पाऊस आणतात. आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्याला दरवर्षी बहुतेक वेळा असी वादळे धडकतात, म्हणून राज्याची आपत्ती पथके धडकण्यापूर्वी आणि त्यादरम्यान इशारे देतात.
महाराष्ट्राच्या पश्चिम घाटात उभारल्या जाणाऱ्या पंप्ड-स्टोरेज जलविद्युत प्रकल्पामुळे वनहक्क, आदिवासींची उपजीविका आणि पर्यावरणावरील परिणामांबद्दल चिंता निर्माण झाली आहे. या प्रकल्पासाठी झाडे तोडण्यावर काँग्रेसने टीका केली असून याला आणखी एक पर्यावरणीय आपत्ती म्हटले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पंप्ड-स्टोरेज प्रकल्पात वीज स्वस्त असताना पाणी उंचावर नेले जाते आणि मागणी जास्त असताना ते सोडून वीज तयार केली जाते, ज्यामुळे ग्रीडचा समतोल राखण्यास मदत होते. पश्चिम घाट ही जैवविविधतेसाठी ओळखली जाणारी पर्वतरांग असून तिथे अनेक आदिवासी समुदाय राहतात.
भारताची वाइल्ड कार्ड खेळाडू वैष्णवीने WTA चेन्नई ओपनमध्ये ब्रिटनच्या Burrage हिला अटीतटीच्या, दीर्घ सामन्यात हरवले. पिछाडीवर असूनही तिने पुनरागमन करत विजय मिळवला. WTA टूरवरील हा तिचा पहिला विजय असून, या स्पर्धेत एका भारतीय खेळाडूसाठी ही लक्षणीय कामगिरी आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: WTA ही महिलांची व्यावसायिक टेनिस टूर आहे, आणि वाइल्ड कार्ड म्हणजे क्रमवारीऐवजी आयोजकांनी दिलेली प्रवेशिका. चेन्नईत ही टूर स्पर्धा होत असल्याने भारतीय खेळाडूंना घरच्या प्रेक्षकांसमोर खेळण्याची दुर्मिळ संधी मिळते.
कर्नाटकचे उपमुख्यमंत्री जी परमेश्वरा यांनी केंद्राकडे 22,400.58 कोटी रुपयांच्या दुष्काळ मदतीची मागणी केली असून लवकर मंजुरीसाठी आग्रह धरला आहे. सुधारित निवेदनानुसार 226 तालुक्यांना दुष्काळाचा फटका बसला आहे. राज्याला हा निधी लवकर मिळावा अशी अपेक्षा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पिकांचे नुकसान झाल्यानंतर राज्ये सहसा केंद्राला निवेदन पाठवतात आणि केंद्र सरकार किती मदत द्यायची हे ठरवण्यापूर्वी त्याचा आढावा घेते. कर्नाटकात तालुका हे उपजिल्हा स्तरावरील प्रशासकीय एकक आहे.
केंद्रीय मंत्री पीयूष गोयल म्हणाले की भारताने जनुकीय सुधारित उत्पादनांच्या आयातीला कधीही परवानगी दिलेली नाही आणि भविष्यातही देणार नाही. ते म्हणाले की दुग्ध क्षेत्र विशेषतः संवेदनशील आहे आणि व्यापार करारांमध्ये ते खुले केलेले नाही, त्यामुळे हे धोरण कायम राहील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारताने जनुकीय सुधारित पिके आणि अन्नपदार्थांबाबत सावध भूमिका ठेवली आहे, आणि दुग्ध व्यवसाय लाखो शेतकऱ्यांच्या उपजीविकेला आधार देतो. इतर देशांशी होणाऱ्या व्यापार चर्चांमध्ये बाजारपेठ अधिक खुली करण्याचा आग्रह अनेकदा होतो, त्यामुळे ही भूमिका त्या वाटाघाटींमध्ये महत्त्वाची ठरते.
सर्वोच्च न्यायालयाने Waqf (Amendment) Act, 2025 च्या वैधतेला आव्हान देणाऱ्या याचिकांवरील सुनावणी पुढे ढकलली आहे. पक्षकारांना December 31, 2026 पर्यंत लेखी युक्तिवाद पूर्ण करण्यास सांगितले आहे. न्यायालय January 21 पासून पुढील वर्षी या आव्हानांवर सुनावणी करणार आहे. याचिकांमध्ये कायद्यातील काही तरतुदी रद्द करण्याची मागणी आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: वक्फ कायदा वक्फ मालमत्तांच्या व्यवस्थापनात बदल करतो. वक्फ मालमत्ता म्हणजे धार्मिक आणि धर्मादाय कारणांसाठी दिलेल्या जमिनी. वक्फ मंडळे या मालमत्तांची देखभाल करतात, त्यामुळे या खटल्याचा अनेक संस्था आणि समुदायांवर परिणाम होतो.
राष्ट्रीय आरोग्य अभियानाअंतर्गत काम करणाऱ्या 1,495 तात्पुरत्या कर्मचाऱ्यांची कंत्राटे 31 ऑक्टोबरपासून रद्द करण्यात आली. एकट्या कोझिकोड जिल्ह्यात 99 जणांची नोकरी गेली. मथळ्यानुसार Keralam मधील सरकारी रुग्णालयांच्या सेवांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: राष्ट्रीय आरोग्य अभियान हा केंद्र आणि राज्य यांचा आरोग्य कार्यक्रम असून तो भारतभरातील दवाखाने आणि रुग्णालयांना आधार देतो; यातील अनेक कर्मचारी अल्पमुदतीच्या कंत्राटावर नेमलेले असतात. असे तात्पुरते कर्मचारी जिल्हा आणि ग्रामीण रुग्णालयांतील मूलभूत सेवा अनेकदा सुरू ठेवतात.
उर्विलने द्विशतक झळकावले, आणि त्याने मोकळेपणाने फटकेबाजी केली. त्यामुळे यजमान संघाने मोठी धावसंख्या उभारली. त्यानंतर नागवासवाला आणि गजा यांनी पाहुण्या संघाला तीन बाद 74 धावांवर रोखले. महत्त्वाच्या क्षणी मध्यमगती गोलंदाजांनी विकेट मिळवून दिली. सध्या रणजी ट्रॉफीच्या या सामन्यात गुजरातचे वर्चस्व आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रणजी ट्रॉफी ही भारतातील सर्वोच्च प्रथमश्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, ज्यात संघ अनेक दिवस चालणारे सामने खेळतात. पहिल्या डावातील मोठी धावसंख्या अनेकदा उर्वरित सामना कसा होईल हे ठरवते.
Delhi's air quality index has reached 451, which falls in the hazardous range, just before Diwali. Curbs under GRAP-II have been enforced across the National Capital Region, and the smog has been linked to farm fires lit after a NASA satellite passed overhead.
पार्श्वभूमी
Context: The Graded Response Action Plan (GRAP) is a set of steps that tighten as Delhi's air worsens, with curbs on construction and some vehicles. Every autumn, crop stubble burning in Punjab and Haryana adds to the smog that settles over the capital.
पंतप्रधान डोनाल्ड टस्क यांच्या नेतृत्वाखालील सत्ताधारी आघाडी आणि विरोधी पक्षांच्या पाठिंब्याने निवडून आलेले राष्ट्राध्यक्ष कारोल नावरोत्स्की घटनात्मक न्यायाधिकरणावरील नियुक्त्यांवरून एकमेकांशी संघर्ष करत आहेत. दोन्ही बाजूंनी स्वतःच्या नियुक्त्या केल्या आहेत, आणि सत्ताधारी गटातील काही लोकांसह अनेकजण घटनात्मक पुनर्रचनेची मागणी करत आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: न्यायाधिकरण कायदे पोलंडच्या राज्यघटनेनुसार आहेत की नाही हे तपासते, आणि त्याच्या न्यायाधीशांची नियुक्ती संसदेचे कनिष्ठ सभागृह करते. टस्क सरकारचे नेतृत्व करतात, तर नावरोत्स्की यांनी 2025 मध्ये राष्ट्राध्यक्षपद जिंकले असून ते सरकारशी सहमत नाहीत.
संसदीय समितीने पहिल्यांदाच दिल्लीबाहेर FCRA वर सल्लामसलत केली. मेघालयचे मुख्यमंत्री Conrad K Sangma यांच्या विनंतीवरून हे ठिकाण निवडण्यात आले. राजधानीबाहेरील लोकांना या नियमांवर आपली मते मांडण्याची संधी मिळाली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: FCRA म्हणजे Foreign Contribution (Regulation) Act, जो भारतीय संस्था आणि NGO यांना मिळणाऱ्या परदेशी निधीवर नियंत्रण ठेवतो. कायद्यांमध्ये बदल सुचवण्यापूर्वी संसदीय समित्या संबंधितांकडून अभिप्राय गोळा करतात.
कर्नाटकातील साखर कारखानदार आणि कामगार संघटना उसाच्या किमान आधारभूत दरातील वाढीवर चर्चा करतील, कारण शेतकरी साखरेचे दर वाढवण्यासाठी आग्रह धरत आहेत. राज्याचे मंत्री Satish Jarkiholi म्हणाले की ही चर्चा Deputy Commissioner यांच्या नेतृत्वाखाली होईल. या वादाचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर आणि कारखान्यांच्या खर्चावर सारखाच होतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सरकार ठरवलेल्या किमान आधारभूत दराने शेतकऱ्यांकडून ऊस खरेदी केला जातो आणि कारखान्यांना तो दर द्यावाच लागतो. हा दर वाढला की अतिरिक्त खर्च कोणी उचलायचा यावरून कारखाने आणि शेतकरी अनेकदा मतभेद करतात, म्हणूनच चर्चा आवश्यक ठरते.
दिल्ली प्रशासनाने 6,700 kg खवा नष्ट केला. खवा हा दुधापासून बनणारा पदार्थ असून मिठाई बनवण्यासाठी वापरला जातो. त्याला दुर्गंधी येत असल्यामुळे ही कारवाई करण्यात आली. मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी नष्ट करण्याच्या वेळीच अन्नातील भेसळीविरुद्ध इशारा दिला. भेसळ म्हणजे अन्नात स्वस्त किंवा हानिकारक पदार्थ मिसळणे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: खव्याला माव्या असेही म्हणतात आणि अनेक भारतीय मिठाया त्यापासून बनतात, त्यामुळे सणांपूर्वी अन्न सुरक्षा तपासणी नेहमीच होते. भारतात भेसळ ही दीर्घकाळची समस्या आहे आणि अन्न सुरक्षेचे नियम राज्य व शहर प्रशासनाकडून लागू केले जातात.
सणासुदीच्या सेलमुळे ग्राहक ठरवलेली नसलेली वस्तूही विकत घेतात. EMI मुळे अशी खरेदी स्वस्त वाटू शकते, पण शेवटी भरावी लागणारी एकूण रक्कम दाखवलेल्या किमतीपेक्षा जास्त असू शकते. करार करण्यापूर्वी पूर्ण रक्कम नीट वाचा.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: EMI मध्ये खरेदीची रक्कम ठरावीक मासिक हप्त्यांमध्ये विभागली जाते, आणि त्यात अनेकदा व्याज किंवा प्रोसेसिंग शुल्क जोडले जाते. सणासुदीच्या काळात स्टोअर्स अनेक ऑफर आणि सवलती देतात, म्हणून अनेक लोक तेव्हा EMI चा वापर करतात.
दिवाळीच्या काळात दिल्लीत फटाक्यांवर पूर्ण किंवा अंशतः बंदी घालण्यात आली आहे, तरीही अनेक लोक उघडपणे फटाके फोडताना दिसतात. केवळ ग्रीन फटाके, जे कमी प्रदूषण करणारे प्रकार आहेत, तेच वापरले जातील याची खात्री करणे इतके अवघड का आहे, हा या बातमीचा प्रश्न आहे. सणांच्या काळात नियमांची अंमलबजावणी सतत कमी का पडते, असाही प्रश्न यात मांडला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: फटाक्यांच्या धुरामुळे हिवाळ्यातील हवेचे प्रदूषण वाढते, आणि दिवाळीनंतर ते अनेकदा गंभीर पातळीवर पोहोचते, म्हणून दिल्लीने अनेक वर्षे बंदीचे प्रयत्न केले आहेत. ग्रीन फटाके कमी उत्सर्जन करणारा पर्याय म्हणून आणले गेले, पण त्यांच्या अंमलबजावणीत अजूनही त्रुटी आहेत.
Apple चे CEO John Ternus म्हणाले की कंपनीने सप्टेंबर तिमाहीत भारतात आजवरचा सर्वोच्च महसूल नोंदवला. हा त्या कालावधीसाठी, म्हणजे तीन महिन्यांच्या काळासाठी, कंपनीचा भारतातील महसूल आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारत हे Apple च्या सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या बाजारांपैकी एक आहे, आणि अलीकडच्या वर्षांत कंपनी स्वतःची रिटेल स्टोअर्स उघडत आहे आणि iPhone भारतात तयार करत आहे. तिमाही निकालांकडे गुंतवणूकदार बारकाईने पाहतात, कारण फोन व इतर उपकरणांची मागणी टिकून आहे की नाही हे त्यातून समजते.
World Gold Council च्या Q3 2026 अहवालात म्हटले आहे की तिसऱ्या तिमाहीत केंद्रीय बँकांनी सोने खरेदी वेगाने वाढवली. त्याच संग्रहातील संबंधित अहवालांनुसार, भारतातील कर बदलांमुळे बेकायदेशीर सोन्याची आयात तीन वर्षांतील उच्चांकावर पोहोचली. भारतातील सोन्याची गुंतवणूकही सुमारे 40 percent ने कमी झाली.
पार्श्वभूमी
भारतात सोने हे पारंपरिक बचत आणि लग्नातील भेट आहे, त्यामुळे कर आणि आयात नियमांतील बदलांचा खरेदीदार आणि सराफ यांच्यावर थेट परिणाम होतो. केंद्रीय बँका सोने राखीव मालमत्ता म्हणून ठेवतात, आणि त्यांची खरेदी जागतिक किमतींना आकार देऊ शकते.
लेखापरीक्षकांच्या म्हणण्यानुसार वेल्समधील सार्वजनिक क्षेत्रातील संस्था 2030 पर्यंत त्यांच्या नेट झिरो योजना पूर्ण करण्याची शक्यता कमी आहे. हवामान बदलाशी लढण्यासाठी संस्थांनी फारच कमी प्रगती केली आहे, असे पर्यवेक्षक संस्थेने सांगितले, त्यामुळे हे लक्ष्य आवाक्याबाहेर वाटते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: नेट झिरो म्हणजे हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन इतके कमी करणे की हवेत मिसळणारे प्रमाण आणि काढले जाणारे प्रमाण समान असेल. वेल्स हा युकेमधील एक देश आहे आणि तिथल्या सार्वजनिक संस्था, जसे की नगरपालिका आणि आरोग्य सेवा, यांची स्वतःची हवामान उद्दिष्टे आहेत.
अनेक अहवालांनुसार माणसांचे सरासरी शरीराचे तापमान कालांतराने कमी होत आहे. अनेक वृत्तसंस्थांच्या वृत्तांकनात असे अभ्यास नमूद केले आहेत ज्यानुसार अनेक लोकांसाठी 37°C हे आता सामान्य तापमान राहिलेले नाही. या वृत्तांकनात बदलामागे एकच कारण दिलेले नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सामान्य शरीर तापमान 37°C असल्याची कल्पना 19 व्या शतकातील जर्मन अभ्यासापासून आहे, आणि व्यक्ती, दिवसाची वेळ आणि मोजण्याची पद्धत यानुसार तापमान बदलते. आपले नेहमीचे तापमान कालांतराने नोंदवणे हा बदल ओळखण्याचा सोपा मार्ग आहे.
चक्रीवादळ मुरासु आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्यावर धडकले आहे. हवामान विभागाच्या म्हणण्यानुसार पुढील 12 तास दक्षिण किनारी भागात मुसळधार पाऊस सुरू राहू शकतो. राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांनी अधिकाऱ्यांना जीवितहानी टाळण्यास सांगितले असून नागरिकांना सरकारी सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. आतापर्यंत वीजपुरवठा खंडित झाल्याची नोंद झालेली नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्याला बहुतेक वर्षी चक्रीवादळांचा फटका बसतो, अनेकदा ऑक्टोबर ते डिसेंबर या काळात. धडकण्यापूर्वी राज्य सहसा मदत हेल्पलाइन आणि निवारा केंद्रे सुरू करते. या हालचालींना मार्गदर्शन करणारे इशारे भारतीय हवामान विभाग (India Meteorological Department) जारी करतो.
क्रेमलिनने पुष्टी केली आहे की युक्रेन आणि United States यांच्यातील चर्चा Abu Dhabi मध्ये November 10 आणि 11 रोजी होणार आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांचे विशेष दूत Steve Witkoff यांनी आधी या तारखा जाहीर केल्या होत्या. ही बैठक युक्रेनमधील युद्धाशी संबंधित सुरू असलेल्या राजनैतिक प्रयत्नांचा भाग आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रशियाने फेब्रुवारी 2022 मध्ये युक्रेनवर पूर्ण प्रमाणात आक्रमण सुरू केले, आणि तेव्हापासून दोन्ही बाजूंमधील चर्चा कधी सुरू तर कधी बंद राहिल्या आहेत. UAE ने यापूर्वी या पक्षांमध्ये चर्चा आणि कैदी अदलाबदल आयोजित केली आहे.
दिल्लीतील व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की त्यांचे गेल्या महिन्यात ₹14,000 कोटींचे नुकसान झाले, आणि त्यामुळे ते 11 नोव्हेंबरपर्यंत दिल्ली आंदोलनमुक्त ठेवण्याची मागणी करत आहेत. नुकसानातून व्यापार सावरावा म्हणून सुमारे एक आठवडा शहरात निदर्शने होऊ नयेत, अशी ही विनंती आहे. आंदोलनांचा दुकानदार आणि छोट्या व्यवसायिकांच्या रोजच्या कमाईवर कसा परिणाम होतो, हे यातून दिसते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिल्लीच्या बाजारपेठा स्थिर ग्राहकांच्या वर्दळीवर चालतात, त्यामुळे राजधानीत वारंवार होणारी आंदोलने ग्राहकांना दूर ठेवू शकतात आणि दुकाने बंद ठेवायला लावू शकतात. व्यापारी संघटना दीर्घकाळापासून आंदोलनमुक्त कालावधीची मागणी करत आहेत, आणि ही मागणी शहरात सार्वजनिक निदर्शने आणि व्यापार यांचा समतोल कसा साधायचा या व्यापक चर्चेचा भाग आहे.
ब्रिटनने २ नोव्हेंबर रोजी इमिग्रेशन नियमांमध्ये सौम्य बदल अंतिम केले आहेत. त्यानुसार, वर्षाला किमान £25,000 कमावणारे सोशल केअर वर्कर्स, जे मे २०२५ पूर्वी देशात आले होते, ते पाच वर्षांनंतर इंडेफिनिट लीव्ह टू रिमेन म्हणजे कायमस्वरूप रहिवासाचा दर्जा मिळवू शकतात. हा नियम त्या तारखेपूर्वीपासून देशात असलेल्यांसाठी लागू आहे.
पार्श्वभूमी
ब्रिटनमध्ये स्थलांतराबाबत अनेक वर्षे चर्चा सुरू आहे आणि वृद्ध व अपंग लोकांची काळजी घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची कमतरता आहे. इंडेफिनिट लीव्ह टू रिमेन हा स्थिर दर्जा आहे, ज्यामुळे व्यक्तीला व्हिसाच्या कालमर्यादेशिवाय तिथे राहून काम करता येते.
अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने डोनाल्ड ट्रम्प यांची विनंती फेटाळली. मंगळवारच्या मध्यावधी निवडणुकांपूर्वी कॅलिफोर्नियाला 20,000 पेक्षा जास्त मेल-इन मतपत्रिका मोजण्यापासून रोखण्याची ही मागणी होती. अलीकडच्या निवडणूक प्रकरणांमध्ये प्रशासनाला मिळालेला हा आणखी एक धक्का आहे.
पार्श्वभूमी
मेल-इन मतपत्रिका म्हणजे मतदानाच्या दिवसापूर्वी पाठवलेली मते, आणि प्रत्येक अमेरिकन राज्य आपले मोजणीचे नियम ठरवते. 2026 च्या मध्यावधी निवडणुकांपूर्वी मतदान नियमांवरून न्यायालयीन लढाया सामान्य झाल्या आहेत.
न्यूझीलंड आणि भारत यांच्यातील एकदिवसीय मालिकेत सलामीवीर Allen पहिल्यांदाच मधल्या फळीत फलंदाजी करणार आहे. Allen म्हणाला की त्याची 'गोल्डफिश मेमरी' त्याला उपयोगी पडेल, विशेषतः मालिकेत त्याच्यावर कडक लक्ष असू शकते. फलंदाजीच्या क्रमात तो एक नवी भूमिका स्वीकारणार आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सलामीवीर सहसा डावाच्या सुरुवातीला नवा चेंडू खेळतात, तर मधल्या फळीतील फलंदाज नंतर येतात आणि वेगवेगळ्या सामन्यांच्या परिस्थितीशी जुळवून घ्यावे लागते. संघ अनेकदा रिक्त जागा भरण्यासाठी किंवा संतुलन राखण्यासाठी खेळाडूंची जागा बदलतात.
NASA चे Voyager 1, जे पृथ्वीपासून सर्वात दूर गेलेले मानवनिर्मित यान आहे, अजूनही आंतरतारकीय अवकाशातून प्रवास करत आहे. अलीकडील संपर्क समस्यांमुळे त्याच्या स्थितीबाबत प्रश्न निर्माण झाले आहेत. सध्या ते कुठे आहे, पृथ्वीपासून किती दूर आहे आणि ते किती काळ काम करत राहील, याचे वृत्तांत सांगतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: 1977 मध्ये प्रक्षेपित झालेले Voyager 1 NASA आणि Jet Propulsion Laboratory चालवतात आणि सौरमालेच्या सीमेपलीकडून डेटा पाठवत आहे. त्याची ऊर्जा हळूहळू कमी होत आहे, त्यामुळे येत्या काही वर्षांत मोहीम संपण्याची अपेक्षा आहे.
केंद्रीय पर्यावरण मंत्री Bhupender Yadav म्हणाले की Antalya येथील COP31 हवामान परिषदेत भारत Global South च्या बाजूने भूमिका मांडेल. भारताला कर्जावर आधारित नसलेला, अंदाज बांधता येईल असा हवामान वित्तपुरवठा हवा आहे आणि वरून लादलेल्या उत्सर्जन कपात लक्ष्यांना भारताचा विरोध आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: COP ही संयुक्त राष्ट्रांची वार्षिक हवामान परिषद आहे, जिथे देश उत्सर्जन कसे कमी करायचे यावर वाटाघाटी करतात. गरीब देशांचे म्हणणे आहे की श्रीमंत देशांनी हवामान निधी द्यावा, आणि तो कसा दिला जावा हा यातील मोठा वादाचा मुद्दा आहे.
East Bengal host Al Seeb in an AFC Champions League Two match at Salt Lake Stadium, with kick-off at 7:15 pm IST. Rashid and Edmund are in the starting lineup for the home side. East Bengal need a win to stay alive in the competition.
पार्श्वभूमी
Context: AFC Champions League Two is Asia's second-tier club competition, and East Bengal is a Kolkata-based Indian club. Teams that lose early in a group stage can be eliminated, so a win keeps their qualification hopes alive.
अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील UN मधील गतिरोधामुळे पश्चिम सहारामधील UN शांतिरक्षक अभियान 35 वर्षांनंतर संपले आहे. या अडथळ्याचा अर्थ असा की अभियान संपले आहे, आणि BBC च्या वृत्तानुसार मोरोक्को या निकालाचा आनंद साजरा करत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पश्चिम सहारा हा वादग्रस्त प्रदेश आहे, ज्यातील बहुतांश भाग मोरोक्कोच्या ताब्यात आहे, तर Polisario Front स्वातंत्र्य मागत आहे. UN अभियान 1991 मध्ये युद्धविरामावर देखरेख ठेवण्यासाठी स्थापन झाले होते, आणि त्याचा शेवट सुरक्षा परिषदेतील अमेरिका-रशिया यांच्यातील व्यापक तणाव दर्शवतो.
UK सरकार देशभरातील लोकांच्या शरीरात PFAS चे प्रमाण मोजण्यासाठी पहिला अभ्यास सुरू करत आहे. PFAS ला सामान्यतः 'फॉरएव्हर केमिकल्स' म्हटले जाते. या रसायनांमुळे लोकांच्या आरोग्याला कोणते धोके असू शकतात, हे समजून घेणे हा या अभ्यासाचा उद्देश आहे. ही रसायने किती प्रमाणात आढळतात, याचे अधिक स्पष्ट चित्र अधिकाऱ्यांना या अभ्यासातून मिळेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: PFAS ही मानवनिर्मित रसायनांची एक कुटुंब आहे. शरीरात आणि पर्यावरणात ती खूप हळू विघटित होतात, म्हणून त्यांना 'फॉरएव्हर केमिकल्स' म्हटले जाते. लोक किती प्रमाणात संपर्कात येत आहेत, हे ठरवण्यासाठी सरकारे अनेकदा त्यांचे मोजमाप करतात.
ब्राझीलने जीवाश्म इंधन टप्प्याटप्प्याने कमी करण्याची आणि जंगलतोड थांबवण्याची योजना मांडली आहे. हे प्रस्ताव 2023 मध्ये दुबईतील COP28 मध्ये स्वीकारलेल्या, Paris Agreement अंतर्गत झालेल्या पहिल्या जागतिक आढाव्यातील निर्णयावर आधारित आहेत. आर्थिक विकास, ऊर्जा सुरक्षा आणि लोकांच्या गरजा यांना आधार देत हवामान कृती पुढे नेणे हा उद्देश आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Paris Agreement हा 2015 मधील जागतिक हवामान करार आहे, ज्यामध्ये प्रत्येक देश स्वतःची लक्ष्ये ठरवतो. ब्राझीलमध्ये ॲमेझॉन वर्षावनाचा मोठा भाग आहे, त्यामुळे तेथे जंगलतोड हा मोठा विषय आहे.
एम.वाय. तारिगामी म्हणतात की न्यायालयाने बाजूने निकाल दिल्यानंतरही लोकांना CID क्लिअरन्स मिळवताना अडचणी येत आहेत. ते म्हणाले की काही आरोपी अनेक वर्षांपूर्वी मरण पावले, तरीही त्यांचा भूतकाळ कुटुंबांवर परिणाम करत असून त्यामुळे तरुण सदस्यांना कोणतीही चूक नसताना संधी नाकारल्या जात आहेत.
पार्श्वभूमी
CID म्हणजे पोलिसांचा गुन्हे अन्वेषण विभाग, जो चारित्र्य पडताळणी करतो; जम्मू-काश्मीरमध्ये सरकारी नोकऱ्यांसाठी अनेकदा ती आवश्यक असते. त्यामुळे जुने खटले कुटुंबांच्या मागे अनेक वर्षे राहू शकतात.
रणजी करंडक सामन्यात विदर्भाने मध्य प्रदेशविरुद्ध पहिल्या डावात आघाडी घेतली आहे. मथळ्यानुसार वाडकर आणि भुते यांच्या दमदार भागीदारीमुळे ही आघाडी मिळाली. हा देशांतर्गत प्रथम श्रेणी क्रिकेटचा सामना आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रणजी करंडक ही भारताची मुख्य देशांतर्गत प्रथम श्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, ज्यात राज्य संघ बहु-दिवसीय सामने खेळतात. पहिल्या डावातील आघाडी गुणतालिकेत महत्त्वाची ठरू शकते, म्हणून संघाच्या वाटचालीत ही महत्त्वाची पायरी आहे.
बेंगळूरुमधील आयटी कंपन्यांना भेट देऊन कन्नड कार्यकर्ते त्या किती कन्नडिगांना नोकरी देतात याची आकडेवारी मागत आहेत. अलीकडच्या भरतीचे कल आणि भरती पद्धती ते तपासत आहेत, आणि अहवालानुसार या कार्यकर्त्यांचा गट आंदोलन करण्याची योजना आखत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बेंगळूरुमध्ये देशभरातील लोकांना नोकरी देणाऱ्या अनेक आयटी कंपन्या आहेत, आणि कन्नड भाषिकांसाठी स्थानिक नोकऱ्यांचा प्रश्न अनेक वर्षांपासून चर्चेत आहे. अशा मागण्या अनेकदा राज्याचे नोकरी नियम आणि भाषा कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित करतात.
परराष्ट्र सचिव Vikram Misri November 4-5 रोजी नेपाळला भेट देतील. या महिन्याच्या शेवटी नेपाळचे पंतप्रधान Balendra Shah यांच्या प्रस्तावित भारत भेटीची तयारी करणे हा या दौऱ्याचा उद्देश आहे. चर्चेत द्विपक्षीय संबंध, दळणवळण, व्यापार आणि ऊर्जा सहकार्य यावर भर दिला जाईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारत आणि नेपाळमध्ये खुली सीमा आहे आणि सांस्कृतिक, व्यापारी व ऊर्जा क्षेत्रात दोन्ही देशांचे घनिष्ठ संबंध आहेत. परराष्ट्र सचिवांसारख्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या भेटी सहसा दोन सरकारांमधील उच्चस्तरीय बैठकींची पूर्वतयारी असते.
सरकार बियाणे आणि खत कंपन्यांशी त्यांचे काम मंदावणारे नियम सैल करण्याबाबत बोलत आहे. अधिकारी Seeds Act, 1966 अद्ययावत करण्याचा विचार करत आहेत, जेणेकरून ते आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाला अनुरूप होईल. उद्योग प्रतिनिधींनी मंजुरी मिळण्यास होणाऱ्या विलंबाबत मुद्दे मांडले आहेत, आणि या चर्चेतून ते सोडवण्याचा उद्देश आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Seeds Act, 1966 हा बियाण्यांची गुणवत्ता आणि विक्री यासंबंधीचा भारताचा मुख्य कायदा आहे, आणि तो अनेक आधुनिक शेती पद्धतींच्या आधीचा आहे. बियाणे कंपन्यांप्रमाणेच खत उत्पादकांनाही नवीन उत्पादने शेतकऱ्यांपर्यंत आणण्यासाठी परवाने आणि मंजुरींवर अवलंबून राहावे लागते.
VB-G RAM G योजनेच्या नवीन तक्रार निवारण नियमांनी ग्रामपंचायत, पंचायत समिती आणि जिल्हा स्तरावर बहु-स्तरीय तक्रार यंत्रणा उभी केली आहे. नेमलेले अधिकारी तक्रारी स्वीकारतील, नोंदवतील, चौकशी करतील आणि त्यांचा निपटारा करतील. चौकशी 15 दिवसांच्या मुदतीत पूर्ण करावी लागेल, आणि हे नियम या तिन्ही स्तरांवर लागू होतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: VB-G RAM G हा 2025 मध्ये मंजूर झालेला ग्रामीण रोजगार कायदा आहे, जो आधीच्या MGNREGA योजनेची जागा घेतो. MGNREGA मध्ये ग्रामीण कुटुंबांना कामाची हमी दिली जात होती. ग्रामपंचायती म्हणजे गावपातळीवरील परिषदा.
एल निनो परिस्थिती असल्यामुळे तेलंगणा सरकारने लोकांसाठी आरोग्य सूचना जारी केली आहे. पाणी सुरक्षितपणे वापरावे आणि उष्णतेपासून बचावासाठी काळजी घ्यावी, असे सरकारने सांगितले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: एल निनो म्हणजे प्रशांत महासागरातील एक नैसर्गिक तापमानवाढीचा नमुना, जो अनेकदा भारतात कमकुवत मान्सून पाऊस आणि अधिक उष्ण, कोरडे हवामान आणून देतो. त्यामुळे उष्माघाताचा आणि पाणीटंचाईचा धोका वाढतो.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सांगितले की गेल्या १०-१२ वर्षांत भारतातील सुमारे ५० कोटी लोक अति दारिद्र्यातून वर आले आहेत. त्यांच्या मते सरकारचा दृष्टिकोन थेट आर्थिक मदतीपेक्षा सक्षमीकरणाला प्राधान्य देतो. अहवालात सांगितल्याप्रमाणे मोदी ही प्रगती त्या व्यापक धोरणाशी जोडतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतात अति दारिद्र्य राष्ट्रीय सर्वेक्षणे आणि आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य रेषांद्वारे मोजले जाते, त्यामुळे किती लोक बाहेर पडले याचा आकडा कोणते मोजमाप वापरले आहे यावर अवलंबून असतो. अर्थतज्ज्ञ अशा आकड्यांवर वारंवार चर्चा करतात, म्हणून आकड्यांचा स्रोत तपासणे उपयुक्त ठरते.
लोक पटकन मिळणारा आनंद आणि बक्षिसे शोधत असल्याने खरेदी आणि खर्चाच्या सवयी बदलत आहेत. जीवनशैलीच्या खर्चासाठी क्रेडिटचा वापर करताना ग्राहकांनी सावध राहावे, असे तज्ज्ञ सांगतात. काही जण ज्याला स्वतःला बक्षीस द्या अर्थव्यवस्था म्हणतात, असा हा कल लोकांच्या खर्चाची पद्धत घडवत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतात क्रेडिट कार्ड आणि आता खरेदी, नंतर पैसे देण्याचे पर्याय सहज उपलब्ध झाल्याने झटपट खरेदी सोपी झाली आहे. ऑनलाइन खरेदीमुळे खर्चाचा निर्णय फक्त एका क्लिकवर आला आहे.
टाटा मोटर्स आणि Iveco Group NV यांनी 3.8 billion euros किमतीच्या करारावर पुढील पाऊल टाकले आहे. दोन्ही कंपन्या याला सामायिक जागतिक महत्त्वाकांक्षा प्रत्यक्षात उतरवणे असे म्हणतात. पुढची पायरी म्हणजे विविध बाजारपेठांमध्ये विस्तार करणे आणि व्यावसायिक वाहतूक व्यवसाय अधिक मजबूत करणे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Iveco ही युरोपमधील ट्रक आणि बस बनवणारी कंपनी आहे, तर टाटा मोटर्स ही भारतीय वाहन कंपनी असून तिची Jaguar Land Rover ही उपकंपनी आहे. अशा करारांमुळे भारतीय कंपन्यांना परदेशात व्यावसायिक वाहनांमध्ये वाढ करता येते.
गृहवस्त्र निर्यातदारांना 2027 मध्ये जर्मनीतील एका व्यापार प्रदर्शनात सहभागी होण्यासाठी अनुदान मिळणार आहे. मथळ्यावरून स्पष्ट होते की ही मदत त्या प्रदर्शनात जाणाऱ्या निर्यातदारांसाठी आहे. परदेशातील खरेदीदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी ही योजना मदत करणार आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गृहवस्त्रांमध्ये बेडशीट, टॉवेल आणि पडदे अशा वस्तूंचा समावेश होतो. भारतीय निर्यातदार अनेकदा आंतरराष्ट्रीय व्यापार प्रदर्शनांचा उपयोग परदेशी खरेदीदारांना भेटण्यासाठी करतात, त्यामुळे अशा दौऱ्यांसाठी मिळणारी मदत त्यांच्या व्यवसायावर परिणाम करू शकते.
भारताने 50 per cent बिगर-जीवाश्म वीज क्षमतेचे लक्ष्य गाठले आहे. हे ध्येय ठरलेल्या वेळेच्या पाच वर्षे आधीच पूर्ण झाले.
पार्श्वभूमी
बिगर-जीवाश्म स्रोतांमध्ये सौर, पवन, जलविद्युत आणि अणुऊर्जा यांचा समावेश होतो, जे कोळसा, तेल किंवा वायू जाळत नाहीत. वीजनिर्मिती या स्रोतांकडे नेणे हा भारताच्या हवामान बदल रोखण्याच्या आणि हवामानविषयक वचने पूर्ण करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे.
एका नवीन अभ्यासाने धूम्रपानामुळे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाची पायाभरणी कशी होते, याची एक झलक दिली आहे. हा अभ्यास आजार पूर्णपणे पसरण्याआधी होणाऱ्या सुरुवातीच्या बदलांकडे पाहतो. द हिंदूने हे निष्कर्ष दिले आहेत, जे हा आजार कसा विकसित होतो याबद्दल शास्त्रज्ञांची समज वाढवतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: धूम्रपान हे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे एक प्रमुख ज्ञात कारण आहे, आणि कोणत्याही वयात धूम्रपान सोडल्यास धोका कमी होतो, असे डॉक्टर अनेकदा सांगतात. अशा अभ्यासांमुळे संशोधकांना सुरुवातीची धोक्याची चिन्हे शोधता येतात, ज्यामुळे भविष्यात लवकर तपासणी आणि चांगले उपचार शक्य होऊ शकतात.
सर्वोच्च न्यायालयाने लोकांनी विमानाने प्रवास करू नये, असे म्हटले आहे, कारण बातमीनुसार हवाई भाडे 700% नी वाढले आहे. या वाढीचे कारण किंवा कालावधी बातमीत दिलेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सर्वोच्च न्यायालय हे भारताचे सर्वोच्च न्यायालय आहे, आणि त्याच्या टिप्पण्यांमुळे अनेकदा सरकार आणि नियामक संस्था कृती करतात. भारतात विमान भाडे विमान कंपन्या ठरवतात आणि मागणी, इंधनाचा खर्च व विमान कंपन्यांची क्षमता यानुसार ते लवकर बदलू शकते.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, 2026 नंतर वॉशिंग्टन इस्रायलला दरवर्षी दिली जाणारी 4 बिलियन डॉलरची लष्करी मदत थांबवेल. हा बदल पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्यासोबतच्या करारााचा भाग असल्याचे त्यांनी सांगितले. इस्रायलला आता या निधीची गरज उरली नसल्याचे ट्रम्प म्हणाले, मात्र गरज भासल्यास अमेरिका मदत करत राहील, असेही त्यांनी जोडले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अमेरिका अनेक दशकांपासून बहुवर्षीय करारांअंतर्गत इस्रायलला अब्जावधी डॉलरची लष्करी मदत देत आहे, आणि हा संबंधांमधील सर्वाधिक लक्ष वेधणाऱ्या भागांपैकी एक आहे. इस्रायल मध्यपूर्वेत अमेरिकेचा जवळचा भागीदार आहे.
Mumbai Indians चा Hardik Pandya आणि Punjab Kings चा Arshdeep Singh यांची अदलाबदल होणार असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. दोघेही आपापल्या संघांसाठी ओळखले जाणारे खेळाडू आहेत, आणि ही हालचाल झाल्यास IPL 2027 साठी प्रत्येकजण दुसऱ्या संघात जाईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Pandya हा 2024 च्या IPL आधी Gujarat Titans कडून रोख व्यवहारात Mumbai Indians मध्ये परत आला होता, आणि MI चा कर्णधार म्हणून त्याच्या तीन हंगामांत फारशी ट्रॉफी मिळाली नाही. अशा अदलाबदली IPL संघ हंगामांदरम्यान पुनर्बांधणीसाठी नेहमी करतात.
आरोग्य मंत्रालयाने राज्यांना प्रदूषणाशी संबंधित आजारांची तपासणी आणि नोंद कशी सुधारता येईल हे पाहण्यास सांगितले आहे. त्यांना प्रमाणित आजार-कोडिंग, नियमित अहवाल आणि उच्च-धोका असलेल्या रुग्णांचा पाठपुरावा हवा आहे. धुरके वाढत असतानाच हे पाऊल उचलले जात आहे. हवेतील प्रदूषणाचा आरोग्यावर कसा परिणाम होतो याचे स्पष्ट पुरावे अधिकाऱ्यांना हवे आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: उत्तर भारतातील शहरांमध्ये हिवाळ्यात वाहनांचे उत्सर्जन, पिकांचे जाळणे आणि धूळ यामुळे तीव्र धुरके दिसून येतात. दीर्घकाळ प्रदूषित हवेच्या संपर्कामुळे हृदय व फुफ्फुसांच्या समस्या होतात, असे डॉक्टर दीर्घकाळापासून सांगत आले आहेत, म्हणून चांगल्या नोंदींमुळे आरोग्य धोरण ठरवण्यास मदत होते.
ओबामाकेअर, म्हणजे अमेरिकेची आरोग्य विमा बाजारपेठ, तिच्या बेंचमार्क सिल्व्हर प्लॅनचे प्रीमियम 2027 मध्ये 13% वाढण्याचा अंदाज आहे. यामागचे कारण म्हणजे वाढीव फेडरल सबसिडी संपणे आणि पात्रता नियमांमध्ये झालेले बदल. अनेक अमेरिकन नागरिकांना जास्त खर्च करावा लागू शकतो किंवा स्वस्त विमा योजनेकडे वळावे लागू शकते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: 2021 मध्ये ओबामाकेअर योजना स्वस्त करण्यासाठी वाढीव सबसिडी जोडण्यात आली होती आणि नंतर ती वाढवण्यातही आली. आता तिची मुदत संपल्यामुळे ही मदत बंद होत आहे. ओबामाकेअर हे Affordable Care Act चे टोपणनाव आहे. हा अमेरिकेचा कायदा असून त्याने नोकरीवर आधारित विमा नसलेल्या लोकांसाठी या बाजारपेठा तयार केल्या.
AMU च्या महिला महाविद्यालयातील विद्यार्थिनींनी शिक्षण मंत्र्यांकडे विनंती केली आहे की 5 नोव्हेंबरच्या विद्यापीठ विद्यार्थी संघ निवडणुकीत त्यांचे मतदानाचे हक्क पुन्हा मिळावेत. विद्यापीठाचे म्हणणे आहे की त्या सर्वजण त्याच दिवशी महिला महाविद्यालयाच्या संघ निवडणुकीत मतदान करतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठात विद्यार्थी संघ असतो आणि महाविद्यालय पातळीवर वेगळ्या निवडणुका होतात. या वादाचा मुख्य मुद्दा असा आहे की त्यात कोणते विद्यार्थी मतदान करू शकतात.
फ्रान्समधील डझनभर शाळा आणि विद्यापीठांमध्ये विद्यार्थ्यांनी आंदोलन करत प्रवेश रोखला आहे. दोन आठवड्यांच्या शरद ऋतूतील सुट्टीनंतर काहींनी 2 नोव्हेंबर रोजी आपले आंदोलन पुन्हा सुरू केले. सुट्टीच्या काळात आंदोलन थांबले होते आणि या आठवड्यात ते पुन्हा सुरू झाले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: शिक्षण आणि सरकारी योजनांवरून फ्रेंच विद्यार्थ्यांची देशव्यापी आंदोलने होण्याचा मोठा इतिहास आहे, आणि ती अनेकदा शरद ऋतूतील सत्रात होतात. आंदोलनामुळे वर्ग आणि कॅम्पसमधील कामकाज थांबते, त्यामुळे त्याकडे व्यापक लक्ष जाते आणि चर्चा होते.
Indian Navy Project 18A अंतर्गत आपल्या पृष्ठभागावरील लढाऊ ताफ्यात मोठा बदल करण्याच्या तयारीत आहे. या योजनेत पुढच्या पिढीतील स्टेल्थ गाइडेड-मिसाइल डिस्ट्रॉयर विकसित करायचे आहेत. ही नवीन प्रकारची युद्धनौका शोधणे कठीण व्हावे अशा पद्धतीने बनवली जाईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हिंद महासागर क्षेत्रातील नौदल हालचालींशी जुळवून घेण्यासाठी भारतीय नौदल आपला ताफा वाढवत आहे. डिस्ट्रॉयर ही मोठी युद्धनौका असते, जी हवाई संरक्षण आणि समुद्रातील हल्ल्यांसाठी वापरली जाते, त्यामुळे नवीन रचना पुढची अनेक दशके नौदल शक्ती ठरवते.
सर्वोच्च न्यायालयाने सांगितले की केवळ वैवाहिक वाद हे गर्भधारणा संपवण्यासाठी वैध कारण ठरू शकत नाही. न्यायालयाच्या मते, फक्त वैवाहिक समस्या असणे पुरेसे नाही.
पार्श्वभूमी
वैद्यकीय गर्भपात कायदा भारतात गर्भधारणा कोणत्या कारणांवरून संपवता येईल हे ठरवतो, आणि न्यायालये अनेकदा त्या मर्यादांचा अर्थ लावतात. येथे प्रश्न असा आहे की वैयक्तिक कौटुंबिक कलह त्यापैकी एक कारण मानला जाऊ शकतो का.
सेंट-गोबेन आणि आयआयटी-मद्रास आधुनिक संशोधन प्रयोगशाळा उभारण्याची योजना आखत आहेत. या प्रयोगशाळा संशोधनाला पाठिंबा देतील, एवढेच बातमीत सांगितले आहे, इतर तपशील अजून दिलेले नाहीत.
पार्श्वभूमी
सेंट-गोबेन ही फ्रेंच कंपनी आहे जी काच आणि बांधकाम साहित्य यांसारखी उत्पादने बनवते, आणि आयआयटी-मद्रास ही चेन्नईतील भारतातील आघाडीच्या अभियांत्रिकी संस्थांपैकी एक आहे. उद्योग आणि कॅम्पस यांच्यातील अशा प्रयोगशाळा ही कंपन्यांनी शैक्षणिक संशोधनातील कौशल्य वापरण्याची एक सामान्य पद्धत आहे.
सोनी Back Market सोबत काम करून जुने PlayStation 5 कन्सोल परत घेण्यासाठी $400 पर्यंत रक्कम देत आहे. किती रक्कम मिळेल हे कन्सोलची स्थिती, मॉडेल आणि सोबत असलेल्या अॅक्सेसरीजवर अवलंबून आहे. ही ऑफर 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत चालेल. ही ऑफर अमेरिकेतील गेमर्ससाठी आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Back Market हे नूतनीकृत (refurbished) इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचे ऑनलाइन बाजारपेठ आहे. ट्रेड-इन डीलमध्ये लोक जुने कन्सोल देऊन पैसे किंवा स्टोअर क्रेडिट मिळवू शकतात. ट्रेड-इन करण्यापूर्वी खरेदीदार अनेकदा ही ऑफर कन्सोल खाजगीरीत्या विकण्याशी तुलना करतात.
रामलीला मैदानावर सुरू असलेल्या आंदोलनांविरोधातील याचिकेवर उत्तरे मागवण्यात आली आहेत. व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की सणासुदीच्या काळात या आंदोलनांमुळे त्यांच्या व्यवसायाला फटका बसत आहे. आंदोलनस्थळाचा अनिश्चित काळासाठी ताबा घेता येत नाही, अशी टिप्पणी न्यायालयाने केली आहे. केंद्र सरकारला उत्तर देण्यास सांगण्यात आले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिल्लीतील मध्यवर्ती भागातील रामलीला मैदान हे मोठ्या आंदोलनांसाठी आणि रॅलींसाठी नेहमीचे ठिकाण आहे, आणि सणासुदीचा काळ खरेदीसाठी व्यस्त असतो. आंदोलनाचा हक्क आणि दुकानदार व प्रवाशांचे हक्क यांचा समतोल न्यायालये अनेकदा तपासतात.
सरकार 118 उत्पादनांवरील सीमा शुल्क सवलतींचा आढावा घेत आहे, कारण त्यांची मुदत संपणार आहे. मंत्रालये आणि उद्योग क्षेत्रातील संबंधित घटक या सवलतींबाबत आपली मते देत आहेत. आढावा घेतल्या जाणाऱ्या वस्तूंमध्ये वीज प्रकल्पांसाठीच्या साहित्याचा समावेश आहे, आणि हे काम बजेट 2027 संबंधित कामाचा भाग आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सीमा शुल्क म्हणजे आयात केलेल्या वस्तूंवरील कर. सवलती तात्पुरत्या असतात आणि त्यांचे नूतनीकरण करण्यापूर्वी अनेकदा त्यांचा आढावा घेतला जातो. बजेट 2027 म्हणजे सरकार पुढील आर्थिक वर्षासाठी तयार करत असलेला केंद्रीय अर्थसंकल्प.
तेलंगणाच्या कर्करोग नोंदणीत 35,000 प्रकरणांची नोंद झाली आहे, अशी माहिती एका सरकारी सल्लागाराने राज्याचे आरोग्यमंत्री C. Damodar Raja Narasimha यांना दिली. मंत्र्यांनी सांगितले की कर्करोग उपचार सेवा आता राज्यातील सर्व 33 जिल्ह्यांमध्ये पोहोचवण्यात आल्या आहेत. ही माहिती 3 November रोजी प्रसिद्ध झाली.
पार्श्वभूमी
कर्करोग नोंदणी म्हणजे एखाद्या भागात किती लोकांना आजाराचे निदान झाले याची नोंद. यामुळे सरकारांना रुग्णालये, तपासणी आणि उपचारांचे नियोजन करण्यास मदत होते. Telangana हे भारताच्या दक्षिणेकडील राज्य आहे, आणि प्रत्येक जिल्ह्यात सेवा पोहोचणे मोठ्या शहरांच्या रुग्णालयांपासून दूर राहणाऱ्या लोकांसाठी विशेष महत्त्वाचे आहे.
TVS Motor ने EICMA 2026 मध्ये RTR 125 सादर केली, जी त्यांच्या युरोपियन मोटरसायकल श्रेणीत भर घालते. 125cc ची ही स्पोर्ट्स बाईक A1 परवाना असलेल्या रायडर्ससाठी बनवली असून तरुण आणि पहिल्यांदाच परफॉर्मन्स बाईक घेणाऱ्या ग्राहकांना लक्ष्य करते. कंपनीने या शोमध्ये आपली अधिक उत्पादनेही दाखवली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: EICMA हा मिलानमध्ये होणारा मोठा मोटरसायकल शो आहे, जिथे उत्पादक पुढील वर्षासाठीची नवी मॉडेल्स सादर करतात. युरोपमध्ये A1 परवान्यामुळे रायडर्सना 125cc पर्यंतच्या हलक्या मोटरसायकली चालवता येतात.
केरळ राज्य वीज मंडळ KSEB ने GNA Energy च्या OTC प्लॅटफॉर्मवरून ₹8.63 प्रति युनिट दराने 500 MW वीज खरेदी करण्यास आक्षेप घेतला होता. मंडळाच्या अंदाजानुसार ₹727 crore चा अतिरिक्त भार पडू शकतो. CPI(M) नेते एलामारम करीम म्हणतात की राज्य सरकारने तरीही हा व्यवहार पुढे नेला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: OTC (over-the-counter) प्लॅटफॉर्म म्हणजे वीज व्यापाराची बाजारपेठ, जिथे वीज कंपन्या विक्रेत्यांकडून थेट वीज खरेदी करतात, बहुतेकदा अल्पकालीन मागणी पूर्ण करण्यासाठी. KSEB म्हणजे केरळचे राज्य वीज मंडळ, जे वीज खरेदी करून घरगुती आणि व्यावसायिक ग्राहकांना पुरवते.
सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्लीतील व्यापाऱ्यांना सांगितले की सततची आंदोलने एक प्रकारची 'आंदोलन अर्थव्यवस्था' तयार करत आहेत. खंडपीठाने लहान व्यापारी, फेरीवाले आणि हातगाडीवाले यांच्या उपजीविकेच्या हक्काबद्दल सहानुभूती व्यक्त केली, पण हा हक्क आंदोलकांच्या मत मांडण्याच्या हक्कासोबत संघर्ष करतो, असेही नमूद केले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिल्लीतील रस्ते आणि सार्वजनिक जागांचा आंदोलनांसाठी वारंवार वापर होतो, आणि जमलेल्या गर्दीमुळे रस्त्यावरील विक्रेत्यांची कमाई होते. आंदोलनाचा हक्क आणि त्यामुळे प्रभावित होणाऱ्या लोकांचे हक्क यांचे संतुलन न्यायालयांनी यापूर्वीही तपासले आहे.
एका नव्या अभ्यासानुसार गर्भधारणेपूर्वी उच्च रक्तदाब किंवा मधुमेह असल्यास न जन्मलेल्या बाळाला हृदयदोष होण्याचा धोका जास्त असतो. संशोधनात दीर्घकालीन हायपरटेन्शन आणि मधुमेह एकत्रितपणे तपासले गेले. अनेक आरोग्य वार्तापत्रांनी हे निष्कर्ष उचलले असून त्यांनी हा स्पष्ट संबंध असल्याचे म्हटले आहे, सिद्ध झालेले कारण नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गर्भाच्या हृदयदोषांच्या समस्या गर्भधारणेच्या सुरुवातीच्या काळात तयार होतात आणि त्या सर्वात सामान्य जन्मदोषांपैकी आहेत. हायपरटेन्शन म्हणजे दीर्घकाळ टिकणारा उच्च रक्तदाब, तर मधुमेहात शरीराचे रक्तातील साखरेवरील नियंत्रण बिघडते.
नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजने सांगितले की दुसऱ्या तिमाहीत त्यांचा नफा वर्षभरापूर्वीच्या तुलनेत 23% वाढला. मागील तिमाहीच्या तुलनेत उत्पन्न 17% कमी झाले. कंपनीच्या म्हणण्यानुसार जास्त व्यवहारांमुळे नफ्याला आधार मिळाला. कॅश मार्केटमधील व्यवहारांचे प्रमाण वर्षभरात 24% वाढले.
पार्श्वभूमी
NSE हे भारतातील सर्वात मोठ्या शेअर बाजारांपैकी एक आहे, जिथे शेअर आणि इतर सिक्युरिटीजची खरेदी-विक्री होते. लोक किती सक्रियपणे व्यवहार करतात त्यावर त्यांचे उत्पन्न वर-खाली होते, त्यामुळे व्यवहार वाढले की नफाही सहसा वाढतो.
धनत्रयोदशी 2026 सहा नोव्हेंबरला साजरी होणार असून पूजेचा मुहूर्त संध्याकाळी 6:34 ते 8:34 असा आहे. लेखात त्रयोदशी तिथीच्या वेळा आणि प्रदोष काळही दिले आहेत. कुटुंबासोबत शेअर करण्यासाठी शुभेच्छा आणि संदेशांचा संचही यात आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: धनत्रयोदशी हा पाच दिवसांच्या दिवाळी सणाचा पहिला दिवस असतो, ज्या दिवशी अनेक हिंदू कुटुंबे समृद्धीचे प्रतीक म्हणून सोने, चांदी किंवा भांडी खरेदी करतात. त्रयोदशी तिथी म्हणजे चंद्र पक्षातील तेरावा दिवस, आणि प्रदोष काळ म्हणजे पूजेसाठी वापरला जाणारा संध्याकाळचा काळ.
अमेरिकेच्या परराष्ट्र सचिवांनी व्हेनेझुएलाला अजूनही ताब्यात असलेल्या राजकीय कैद्यांची सुटका करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी मुक्त, निष्पक्ष आणि विश्वासार्ह मानल्या जाणाऱ्या निवडणुकांसाठी वातावरण तयार करण्याबद्दलही सांगितले. या चर्चेतून व्हेनेझुएलाच्या अंतर्गत राजकारणावर वॉशिंग्टनचे लक्ष कायम असल्याचे दिसते.
पार्श्वभूमी
पार्श्वभूमी: व्हेनेझुएलामध्ये अनेक वर्षांपासून राजकीय तणाव आहे. अमेरिका आणि इतर देश निष्पक्ष निवडणुका आणि तुरुंगात असलेल्या विरोधकांची सुटका यासाठी दबाव टाकत आहेत. राजकीय कैदी म्हणजे त्यांच्या राजकीय विचारांमुळे ताब्यात घेतलेले लोक, म्हणूनच त्यांच्या सुटकेची मागणी दीर्घकाळ होत आहे.
दक्षिण युक्रेनमधील खेरसन भागातील लढाईत मिळालेली दुर्मिळ विश्रांती November 1 रोजी संपली, त्यानंतर रशियाने शेकडो ड्रोन पाडल्याचे सांगितले. कीवच्या म्हणण्यानुसार, 2022 मध्ये रशियाने युक्रेनवर आक्रमण केल्यापासूनची ही सर्वात मोठी शस्त्रसंधी होती. त्यानंतर या भागात हल्ले पुन्हा सुरू झाले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रशियाने युक्रेनवर पूर्ण प्रमाणात आक्रमण फेब्रुवारी 2022 मध्ये सुरू केले, आणि खेरसन हा दक्षिणेकडील प्रदेश तेव्हापासून लढाईचा भाग आहे. अशा अल्प शस्त्रसंधींची वाटाघाटी करणारे अनेकदा चाचणी घेतात, आणि शांतता चर्चांमधून टिकणारे करार होण्यास वेळ लागत आहे.
महाराष्ट्र सरकारने दुष्काळावर उपाययोजना आखण्यासाठी एक समिती स्थापन केली आहे आणि पुरामुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी ₹291.91 कोटींच्या मदतीला मंजुरी दिली आहे. 2026 मध्ये राज्याच्या काही भागांत पाऊस कमी झाल्यामुळे हे पाऊल उचलले गेले आहे. खरीप हंगामातील Trigger-1 मूल्यांकनानुसार काही तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: खरीप हा भारतातील मान्सूनच्या हंगामातील पीक चक्र आहे, आणि पावसाचे प्रमाण कमी पडल्यास राज्ये अनेकदा स्थानिक भागात दुष्काळ जाहीर करतात. मदतीची रक्कम सहसा त्या शेतकऱ्यांना दिली जाते ज्यांची पिके किंवा उत्पन्न बाधित झाले आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली-NCR मध्ये फक्त 7 आणि 8 नोव्हेंबर रोजी प्रमाणित ग्रीन फटाक्यांना परवानगी दिली आहे. फटाके फोडण्याचा वेळ दिवसाला तीन तासांपर्यंत मर्यादित आहे. रुग्णालये आणि शाळांसारख्या भागांपासून 300 मीटर परिसरात फटाकेबंदी क्षेत्र घोषित केले जाईल. या आदेशामुळे सणाच्या काळात या भागातील नागरिकांसाठी स्पष्ट नियम ठरले आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: दिल्ली-NCR मध्ये हिवाळ्यात हवेचे प्रदूषण गंभीर होते आणि दिवाळीच्या सुमारास फटाके हे त्याचे एक मोठे कारण असते. ग्रीन फटाके हे प्रमाणित फटाके असतात, जे कमी प्रदूषक सोडतील असे तयार केलेले असतात, आणि न्यायालयांनी त्यांच्यावरील मर्यादा वारंवार कडक केल्या आहेत.
दिल्ली, मुंबई आणि Bengaluru मधील पेट्रोल व डिझेलचे दर 3 नोव्हेंबरसाठी दिले होते. अर्थ मंत्रालयाच्या अधिसूचनेनुसार, 31 ऑक्टोबरपासून लागू झालेल्या सुधारित रचनेअंतर्गत पेट्रोलवरील निर्यात शुल्क ₹2.50 प्रति लिटरवरून शून्यावर आणले आहे. हे शुल्क परदेशात पाठवलेल्या इंधनावर आकारले जाते, त्यामुळे ते वाहनचालकांना पंपावर दिसणाऱ्या किमतीपेक्षा वेगळे आहे.
पार्श्वभूमी
निर्यात शुल्क म्हणजे भारताबाहेर पाठवल्या जाणाऱ्या इंधनावरील कर, आणि सरकार ते वेळोवेळी बदलते. पंपावरील किमती कच्च्या तेलाचा खर्च, कर आणि स्थानिक शुल्क अशा अनेक घटकांवर अवलंबून असतात, म्हणूनच त्या शहरानुसार बदलतात.
न्यूझीलंडचा डेवॉन कॉनवे डोक्याला मार लागल्यामुळे भारताविरुद्धच्या पहिल्या ODI सामन्यातून बाहेर झाला आहे. त्याच्या जागी टिम सेफर्ट खेळणार आहे. ईडन पार्कवर बुधवारच्या मालिकेच्या सुरुवातीआधी सरावात हवेत झेल घेण्याचा प्रयत्न करताना कॉनवे आणि हेन्री यांची टक्कर झाली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कन्कशन म्हणजे डोक्याला झालेली दुखापत, आणि वैद्यकीय पथकाने परवानगी दिल्याशिवाय खेळाडू सहसा खेळत नाहीत. सेफर्ट हा विकेटकीपर-फलंदाज असल्यामुळे हा संघात तशाच प्रकारचा बदल आहे.
ऑस्ट्रेलियाचा फलंदाज ग्लेन मॅक्सवेलने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि व्हिक्टोरिया संघासाठी देशांतर्गत स्पर्धेतून निवृत्तीची घोषणा केली. ICC T20 World Cup दरम्यान ओमानविरुद्ध त्याचा शेवटचा सामना झाला, आणि त्याने 14 वर्षांची कारकीर्द संपवली. या घोषणेने आंतरराष्ट्रीय व देशांतर्गत क्रिकेटमधील त्याची मोठी आणि व्यस्त कारकीर्द संपली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये ऑस्ट्रेलिया सर्वात बलवान संघांपैकी एक आहे, आणि माजी आंतरराष्ट्रीय खेळाडू अनेकदा IPL सारख्या फ्रँचायझी लीगमध्ये खेळत राहतात. ICC T20 World Cup ही या खेळातील सर्वात मोठी लघु प्रकारची स्पर्धा असून ती दर दोन वर्षांनी होते.
आसामचे मुख्यमंत्री सरमा म्हणतात की दिल्ली-गुवाहाटी बुलेट ट्रेन चिकन्स नेकमधून जाईल. चिकन्स नेक ही एक अरुंद जमिनीची पट्टी आहे, जी ईशान्य भारताला उर्वरित देशाशी जोडते.
पार्श्वभूमी
भारताची बुलेट ट्रेन हा नियोजित हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्प आहे, ज्यामध्ये अहमदाबाद-मुंबई मार्ग पहिला बांधकामाधीन आहे. चिकन्स नेक ही उत्तर बंगालमधील अरुंद पट्टी आहे, जी ईशान्येकडील सात राज्यांना मुख्य जमिनी मार्गाने जोडते.
न्यूयॉर्क राज्यात गोवरमुळे एका लहान मुलाचा मृत्यू झाला आहे. अहवालानुसार, 30 वर्षांत या आजारामुळे राज्यात झालेला हा पहिला मृत्यू आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गोवर हा अत्यंत संसर्गजन्य विषाणूजन्य आजार असून तो हवेतून पसरतो आणि लहान मुलांमध्ये गंभीर गुंतागुंत निर्माण करू शकतो. MMR लस यापासून संरक्षण देते, आणि काही भागांत लसीकरणाचे प्रमाण कमी झाल्याने US मधील काही भागांत अलीकडच्या वर्षांत गोवरची प्रकरणे वाढली आहेत.
US मधील मध्यावधी निवडणुकीसाठी मतदानाला सुरुवात झाली असून आतापर्यंत सहा राज्यांमध्ये मतदान केंद्रे खुली आहेत. सर्व 50 राज्यांमधील सिनेट, हाऊस आणि गव्हर्नर शर्यतींचे निकाल नंतर जाहीर होतील. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प सत्तेवर परतल्यानंतर ही निवडणूक त्यांची पहिली देशव्यापी कसोटी मानली जात आहे.
पार्श्वभूमी
US मध्यावधी निवडणुका दर चार वर्षांनी, राष्ट्राध्यक्षपदाच्या कार्यकाळाच्या मध्यावर होतात आणि कॉंग्रेसवर कोणाचे नियंत्रण असेल हे ठरवतात. या निकालांचा US च्या व्यापार आणि परराष्ट्र धोरणांवर परिणाम होतो, जो भारतावरही होऊ शकतो.
व्यापार मंत्री पीयूष गोयल यांनी सांगितले की चीनने निर्यात मर्यादित करण्याचा निर्णय घेतला तर भारत स्वतःची टनेल बोरिंग मशीन बनवायला सुरुवात करण्याच्या तयारीत आहे. बीजिंगच्या अलीकडच्या घोषणेनंतर त्यांनी हे विधान केले. मोठ्या पायाभूत सुविधांसाठी लागणाऱ्या यंत्रसामग्रीसाठी परदेशी पुरवठ्यावर अवलंबून राहू नये, अशी भारताची इच्छा यातून दिसते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: टनेल बोरिंग मशीन ही मोठी ड्रिल यंत्रे आहेत, जी मेट्रो, रस्ते आणि रेल्वेसाठी बोगदे खोदण्यासाठी वापरली जातात. चीन या यंत्रांचा मोठा उत्पादक आहे, आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी भारत मेक इन इंडिया मोहीम राबवत आहे.
भारत आणि न्यूझीलंड यांच्यात पहिला एकदिवसीय सामना होणार आहे. जसप्रीत बुमराला कसोटी सामन्यांसाठी राखून ठेवण्यात आले आहे. प्रसिध कृष्णा आणि हर्षित राणा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये परतण्यापासून अजून काही आठवडे दूर आहेत, त्यामुळे मोहम्मद सिराजवर जास्त जबाबदारी असेल. न्यूझीलंडची योजना रो-को जोडीभोवती केंद्रित आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रो-को हे रोहित शर्मा आणि विराट कोहली यांचे लोकप्रिय टोपणनाव आहे, हे भारताचे दोन सर्वात अनुभवी फलंदाज आहेत. कसोटीपूर्वी कामाचा ताण व्यवस्थापित करण्यासाठी संघ अनेकदा वेगवान गोलंदाजांना विश्रांती देतात, म्हणूनच वेगवान गोलंदाजी फळीत पर्याय असणे महत्त्वाचे असते.
महाराष्ट्राच्या अन्न आणि औषध प्रशासनाने छत्रपती संभाजीनगरमधील एका पतंजली वितरकाकडून ₹20.20 लाख किमतीचे 2,279.7 लिटर तूप जप्त केले. तुपावर चुकीचे लेबल असावे किंवा त्यात भेसळ असावी, अशी अधिकाऱ्यांना शंका आहे आणि परवाने निलंबित करण्यात आले आहेत. आतापर्यंत केवळ शंका व्यक्त झाली असून अंतिम निष्कर्ष नमूद केलेला नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: पतंजली ही आयुर्वेदिक आणि दैनंदिन वापराच्या उत्पादनांसाठी ओळखली जाणारी मोठी भारतीय ग्राहकोपयोगी वस्तू कंपनी आहे. अन्न नियामक तपासतात की उत्पादने त्यांच्या लेबलप्रमाणे आहेत आणि गुणवत्तेचे नियम पाळतात. 'मिसब्रँडेड' म्हणजे पाकिटावरील लेबल आतील मालाशी जुळत नाही.
Economic Times ने The Cancer Drug Price Trap या शीर्षकाचा Morning Brief पॉडकास्ट भाग प्रसिद्ध केला आहे. या भागात शीर्षकानुसार कर्करोगाच्या औषधांच्या खर्चावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कर्करोगाचे उपचार खूप महाग असू शकतात आणि अनेक भारतीय कुटुंबे त्यातला मोठा वाटा स्वतः भरतात. औषधांच्या किमती पेटंटमुळे ठरतात, ज्यामुळे कंपन्यांना ठराविक काळासाठी विक्रीचे विशेष हक्क मिळतात, आणि स्वस्त जेनेरिक आवृत्त्यांचाही त्यावर परिणाम होतो.
कमिशन फॉर एअर क्वालिटी मॅनेजमेंट (CAQM) च्या अंदाजानुसार दिल्लीची हवा येत्या काही दिवसांत 'Very Poor' श्रेणीत राहण्याची शक्यता आहे. दिवाळीच्या अगदी आधी ही वाढ झाली असून GRAP Stage II चे निर्बंध लागू होऊ लागले आहेत. CAQM ने सरकारी यंत्रणा आणि नागरिकांना प्रदूषण कमी करण्यासाठी पावले उचलण्याचे आवाहन केले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: GRAP म्हणजे Graded Response Action Plan, ही उपाययोजनांची मालिका आहे जी दिल्ली-NCR मधील हवा बिघडल्यावर अधिकाधिक कडक होत जाते. शेजारच्या राज्यांमधील पिकांचे अवशेष जाळल्याने होणारा हिवाळ्यातील धूर आणि दिवाळीतील फटाके यामुळे दरवर्षी आकडे वाढतात.
नॅशनल लँड मॉनेटायझेशन कॉर्पोरेशनने आतापर्यंत सुमारे ₹9,000 कोटी रुपयांची जमीन विकली आहे. FY27 च्या अखेरीस चार मंत्रालयांखालील सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांकडील अतिरिक्त मालमत्तेमधून आणखी ₹5,000 कोटी मिळण्याची अपेक्षा आहे. अतिरिक्त मालमत्ता म्हणजे या कंपन्यांना आता गरज नसलेली जमीन किंवा इमारती.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम म्हणजे सरकारच्या मालकीच्या कंपन्या, आणि वापरात नसलेली जमीन विकणे हा सरकारने पैसे उभारण्याचा एक मार्ग आहे. अशा विक्रीतून किती पैसे मिळतात, हे सरकारच्या अर्थसंकल्पी उद्दिष्टांच्या तुलनेत सहसा पाहिले जाते.
पाकिस्तानने पाठिंबा दिलेल्या पारंपरिक शस्त्र नियंत्रणावरील UN ठरावाला विरोध करणारे फक्त भारत आणि इस्रायल हे दोनच देश होते. नवी दिल्लीने म्हटले की राष्ट्रीय सुरक्षेच्या चिंता प्रादेशिक सीमांच्या पलीकडे जातात. UN ने आधीच तीन संच स्वीकारले असल्याने नव्या मार्गदर्शक तत्त्वांची गरज काय, असा प्रश्नही भारताने उपस्थित केला.
पार्श्वभूमी
पारंपरिक शस्त्रांमध्ये रणगाडे, विमाने आणि तोफखाना यांसारख्या शस्त्रांचा समावेश होतो, जे अणुशस्त्रांपेक्षा वेगळे आहेत. भारत आणि पाकिस्तान UN मध्ये वारंवार एकमेकांशी संघर्ष करतात, आणि अनेक सुरक्षाविषयक मतदानांमध्ये इस्रायल भारताच्या बाजूने उभा राहतो.
इंडोनेशियातून येणारा विषारी धुरकट थर सिंगापूर आणि मलेशियातील लोकांची चिंता वाढवत आहे. तिथली सरकारे चिंताग्रस्त नागरिक आणि नाराज शेजारी देश यांच्या कचाट्यात सापडली आहेत, त्यामुळे यावर राजकीय प्रतिसाद देणे कठीण झाले आहे. या धुरक्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील अधिकाऱ्यांची डोकेदुखी वाढत आहे.
पार्श्वभूमी
इंडोनेशियातील धुरक्याचे मुख्य कारण म्हणजे जमीन साफ करण्यासाठी लावल्या जाणाऱ्या आगी. त्या प्रामुख्याने सुमात्रा आणि बोर्निओ बेटांवर लागतात आणि त्यांचा धूर मलाक्का सामुद्रधुनीपर्यंत पसरतो. दशकांपासून बहुतेक कोरड्या हंगामात हा धूर परत येतो, आणि शेजारी देशांनी जकार्ताला वारंवार कारवाई करण्यासाठी दबाव टाकला आहे.
IndiGo चे CEO Willie Walsh म्हणाले की 2027 च्या अखेरीस एअरलाइनकडे 14 A321 XLR विमाने असतील. दिल्लीतील एका परिषदेत बोलताना त्यांनी सांगितले की लक्ष कमी अंतराच्या उड्डाणांवरच राहील. त्यांनी एअरलाइनच्या अतिशय कार्यक्षम खर्च रचनेकडेही लक्ष वेधले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: IndiGo ही प्रवाशांच्या संख्येनुसार भारतातील सर्वात मोठी एअरलाइन आहे, आणि A321 XLR ही Airbus A321 विमानाची लांब पल्ल्याची आवृत्ती आहे. अशी विमाने जोडल्याने एअरलाइन्स लांबच्या मार्गांवर पोहोचू शकतात, तरीही कमी अंतराची उड्डाणे व्यवसायाचा मोठा भाग राहतात.
पियुष गोयल यांनी KMC येथील विद्यार्थ्यांना भारताच्या १ ट्रिलियन डॉलर निर्यात लक्ष्याबद्दल समजावून सांगितले. भारताने आधीच ४८० अब्ज डॉलरचा टप्पा गाठला आहे, असे ते म्हणाले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: निर्यात म्हणजे भारत परदेशात विकत असलेल्या वस्तू आणि सेवा, आणि १ ट्रिलियन डॉलरचे ध्येय व्यापार वाढवण्यासाठी सरकारने ठेवलेले लक्ष्य आहे. गोयल हे वरिष्ठ केंद्रीय मंत्री असून ते व्यापार धोरणावर वारंवार बोलतात.
लडाख प्रशासनाने लेहमधील फ्यांग येथील डेझर्ट फ्लॉवर स्कूलला उच्च न्यायालय प्रकरणाचा विचार करत असताना वर्ग आणि इतर उपक्रम थांबवण्यास सांगितले आहे. नोटीसमध्ये म्हटले आहे की शाळा आवश्यक संमती, परवानग्या किंवा सक्षम प्राधिकरणाच्या मंजुरीशिवाय सुरू झाली होती. शाळेचे संस्थापक हवामान आणि शिक्षण क्षेत्रातील कार्यकर्ते सोनम वांगचुक आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सोनम वांगचुक हे लडाखमधील परिचित शिक्षक आणि पर्यावरण कार्यकर्ते आहेत, आणि त्यांची शाळा आता कायदेशीर प्रक्रियेत अडकली आहे. भारतात शाळांना सहसा सरकारी संस्थांची मान्यता लागते, त्यामुळे आवश्यक परवानग्या होत्या का, हा वादाचा मुद्दा आहे.
पंजाबमध्ये 1,612 शेतीतील आगींची नोंद झाली आहे, आणि यादीत तरन तारन सर्वात वर आहे. या आगींबाबत एकूण 258 प्रकरणे दाखल करण्यात आली आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: कापणीनंतर शेतातील उरलेले पीक जाळले जाते, त्यामुळे ह्या आगी मुख्यतः उत्तर भारतात होतात. शरद ऋतूत यांचा धूर दिल्ली आणि इतर उत्तरेकडील शहरांमध्ये पसरतो, आणि नोव्हेंबरमध्ये राजधानीतील हवा अनेकदा खूप खराब होण्यामागे हे एक कारण आहे.
HRV Pharma ने जर्मन कंपनी Phatebo विकत घेण्याचा करार केला आहे. या करारामुळे HRV औषधे बनवण्यासाठी लागणाऱ्या मूळ रसायनांच्या पलीकडे जाऊन वापरण्यासाठी तयार औषधांमध्ये प्रवेश करेल. तसेच जर्मनीमध्ये परवानाधारक व्यवसाय चालवण्याची संधीही कंपनीला मिळेल.
पार्श्वभूमी
भारतातील फार्मा कंपन्या अनेकदा मोठ्या प्रमाणात मूळ घटक बनवतात आणि आता तयार औषधे व परदेशातील व्यवसायांमध्ये वाढत आहेत. परदेशात कंपनी विकत घेणे हा भारतीय कंपनीला नव्या बाजारात पाय रोवण्याचा आणि वाढीचा सामान्य मार्ग आहे.
पंतप्रधान Narendra Modi यांनी पुणे मेट्रोच्या 23-km Pink Line चे उद्घाटन केले. भारतातील मेट्रोचे जाळे आता 1,200 km पर्यंत पसरले आहे, असेही त्यांनी सांगितले. या नव्या मार्गामुळे शहरातील सार्वजनिक वाहतुकीत भर पडली असून अधिक नागरिकांना प्रवासाचा आणखी एक पर्याय मिळेल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतातील शहरांमध्ये मेट्रोचे मार्ग टप्प्याटप्प्याने बांधले जात आहेत, जेणेकरून रस्त्यांवरील गर्दी कमी होईल आणि अधिक वस्त्या जोडल्या जातील. प्रत्येक नवीन मार्गामुळे साधारणपणे नवी स्थानके आणि जोडणी येतात, ज्यामुळे नोकऱ्या आणि महाविद्यालयांपर्यंत पोहोचणे सोपे होते.
बेल्जियम, आयर्लंड, इटली आणि स्वीडनसह नऊ युरोपीय देशांतील सुपरमार्केटनी रेफ्रिजरेशनमध्ये समस्या नोंदवल्या. मथळ्यानुसार या समस्यांचा संबंध फ्रीज यंत्रणांवरील सायबर हल्ल्याशी आहे. रेफ्रिजरेशनमुळे अन्न आणि पेये सुरक्षित तापमानात राहतात, त्यामुळे हे बिघाड दुकानांसाठी महत्त्वाचे आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: स्मार्ट फ्रीज आणि सेन्सरसारखी जोडलेली उपकरणे अनेकदा इंटरनेटवरून चालवली जातात, त्यामुळे ती हॅकर्सचे लक्ष्य बनू शकतात. अशा रोजच्या यंत्रणांवरील हल्ले सरकारे आणि व्यवसायांसाठी वाढती चिंता आहे.
यशस्वी जैस्वाल यांनी नाबाद 155 धावा करत इंडिया ए संघाला न्यूझीलंड ए संघाविरुद्धच्या अनधिकृत कसोटी सामन्यात मजबूत स्थितीत नेले. रathod यांनीही शतक झळकावले आणि दोघांनी तिसऱ्या विकेटसाठी 247 धावांची अखंड भागीदारी केली. रathod यांचे शतक पूर्ण होताच सामना अनिर्णित संपला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अनधिकृत कसोटी सामने इंडिया ए आणि इतर देशांच्या ए संघांमध्ये सराव आणि चाचणी सामन्यांसाठी खेळवले जातात. त्यामुळे वरिष्ठ संघ निवडण्यापूर्वी निवड समिती खेळाडूंचा फॉर्म तपासण्यासाठी त्यांचा उपयोग करते.
अमेरिकेतील नागरिक मध्यावधी निवडणुकीसाठी मतदान करत आहेत. या निकालावरून ठरेल की ट्रम्प यांचा रिपब्लिकन पक्ष प्रतिनिधिगृह (House of Representatives) आणि सिनेटवरील नियंत्रण टिकवून ठेवणार का. जनमत चाचण्यांनुसार डेमोक्रॅट्स किमान प्रतिनिधिगृह जिंकू शकतात, म्हणूनच या मतदानाकडे ट्रम्प यांच्यावरील जनमत म्हणून पाहिले जात आहे.
पार्श्वभूमी
मध्यावधी निवडणुका अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाची दोन वर्षे झाल्यावर होतात. तेव्हा प्रतिनिधिगृहाच्या सर्व जागा आणि सिनेटच्या सुमारे एक तृतीयांश जागांसाठी मतदान होते. काँग्रेसवर कोणाचे नियंत्रण आहे, यावरून राष्ट्राध्यक्षांना कायदे मंजूर करणे आणि नियुक्त्यांना मान्यता मिळवणे किती सोपे जाईल, हे ठरते.
लिबियाची सर्वोच्च धार्मिक संस्था Dar al-Ifta हिने Nike कपडे घालण्याच्या विरोधात निर्णय दिला आहे. ही अमेरिकन कंपनी ग्रीक विजयाच्या देवतेच्या नावावरून ठेवली गेली आहे, आणि तिचा लोगो दाखवणे इस्लामविरोधी आहे, असे संस्थेने म्हटले आहे. BBC News ने 3 November रोजी ही बातमी दिली.
पार्श्वभूमी
Dar al-Ifta ही लिबियातील संस्था अधिकृत इस्लामी धार्मिक निर्णय देते, आणि तिच्या मतांना देशातील अनेक लोकांमध्ये मोठे वजन आहे. जेव्हा एखाद्या जागतिक ब्रँडचे नाव किंवा लोगो स्थानिक श्रद्धेशी विसंगत मानले जाते, तेव्हा अशा प्रकारचे वाद निर्माण होतात.
SpaceX आणि Tesla यांच्या संभाव्य विलीनीकरणाच्या चर्चेमुळे Tesla मध्ये Elon Musk यांचे मतदानातील नियंत्रण वाढू शकते. दोन्ही कंपन्यांतील मस्क यांची वेतन पॅकेजेस Mars मोहिमा आणि robotaxi टप्प्यांसारख्या महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टांशी जोडलेली आहेत. अहवालानुसार, ती उद्दिष्टे गाठली नसतानाही विलीनीकरणामुळे त्यांना हे नियंत्रण मिळू शकते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मस्क SpaceX चे नेतृत्व करतात, ही रॉकेट आणि उपग्रह कंपनी आहे, आणि Tesla चे नेतृत्व करतात, ही इलेक्ट्रिक कार कंपनी आहे. कठीण उद्दिष्टांशी जोडलेली मोठी वेतन पॅकेजेस हा कंपन्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना भागधारकांच्या हिताशी जोडण्याचा सामान्य मार्ग आहे.
नासाची Swift वेधशाळा, एक अंतराळ दुर्बीण, पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करणार असल्याचे बातम्यांमध्ये सांगितले आहे. ती कुठे पडेल असा प्रश्न विचारला जात आहे, आणि नासाने पुनःप्रवेशाबाबत अद्यतने प्रसिद्ध केली आहेत. अशा पडण्यावर तज्ज्ञ बारकाईने लक्ष ठेवतात, जेणेकरून जमिनीवरील लोकांना धोका आहे का ते ठरवता येईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Swift 2004 मध्ये गॅमा-किरण स्फोट, म्हणजे दूरच्या अवकाशातील शक्तिशाली स्फोट, अभ्यासण्यासाठी प्रक्षेपित झाली होती, आणि खगोलशास्त्रज्ञांसाठी ती महत्त्वाचे साधन ठरली आहे. कमी कक्षेतील उपग्रह हवेच्या घर्षणामुळे हळूहळू उंची गमावतात आणि अखेर पृथ्वीवर परत पडतात.
व्हेनेझुएलाच्या विरोधी पक्षनेत्या मचाडो महिनाभराहून अधिक काळ निर्वासनात राहिल्यानंतर परतल्या आहेत. कार्यवाहक अध्यक्ष डेल्सी रॉड्रिग्ज यांनी फक्त 90 दिवस पदावर राहायचे होते, पण त्या अजूनही पदावर आहेत आणि त्यांनी निवडणूक घेण्यासाठी पावले उचललेली नाहीत. द हिंदूच्या म्हणण्यानुसार देशातील लोकशाहीविषयीच्या चिंता वाढत आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: व्हेनेझुएलामध्ये कोण सत्ता चालवणार आणि निवडणुका कशा घेतल्या जातील, यावरून दीर्घकाळ राजकीय तणाव आहे, आणि विरोधी नेते अनेकदा देशाबाहेर राहिले आहेत किंवा त्यांच्यावर निर्बंध आले आहेत. कार्यवाहक अध्यक्षांनी मतदान होईपर्यंत फक्त थोड्या काळासाठी सत्ता सांभाळायची असते.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले की अक्षय ऊर्जेतील गुंतवणुकीमुळे इराण युद्धाच्या फटक्याची तीव्रता कमी करण्यास मदत झाली. या बातमीत भारताची स्वच्छ ऊर्जेची वाटचाल आणि संघर्षाचा आर्थिक परिणाम यांचा संबंध जोडला आहे.
पार्श्वभूमी
भारत आपले बहुतेक कच्चे तेल आणि बरेचसे गॅस आयात करतो, त्यामुळे पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे इंधन आणि वीज यांचे दर वाढू शकतात. सौर आणि पवन ऊर्जेकडे वळल्याने हा धोका कालांतराने कमी होतो.
बातम्यांनुसार NASA चा Swift अवकाश टेलिस्कोप या आठवड्यात पृथ्वीवर परत येण्याची शक्यता आहे. हे एक अवकाश निरीक्षणालय असून ते आता वातावरणात पुन्हा प्रवेश करण्याच्या जवळ आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Swift हा NASA चा अवकाश टेलिस्कोप असून २००४ मध्ये गॅमा-रे बर्स्ट्सचा अभ्यास करण्यासाठी तो प्रक्षेपित करण्यात आला होता. बहुतेक जुने उपग्रह हळूहळू उंची गमावतात आणि वातावरणात परत येतात, आणि त्यांचे बहुतेक भाग जमिनीपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच जळून जातात.
ब्रिटनमधील Beth Jenkins यांना सुरुवातीला चिंतेचा (anxiety) त्रास असल्याचे सांगण्यात आले होते, पण त्यांची लक्षणे प्रत्यक्षात स्तनाच्या कर्करोगाची निघाली. त्या खूप तरुण असल्याने त्यांना हा आजार असू शकतो हे सुरुवातीला लक्षात आले नाही, आणि या विलंबाबद्दल त्यांनी आपल्या अनुभवात लिहिले आहे.
पार्श्वभूमी
भारतात महिलांमध्ये सर्वात सामान्य आढळणारा कर्करोग स्तनाचा आहे. डॉक्टर सांगतात की कोणत्याही वयात नवीन गाठ किंवा बदल दिसल्यास तपासणी करावी. चिंता किंवा तणावासारखी वाटणारी लक्षणे इतर आजारांशी मिळतीजुळती असू शकतात, म्हणून सतत राहणाऱ्या लक्षणांची योग्य तपासणी करणे गरजेचे आहे.
ऑस्ट्रेलियाचा ग्लेन मॅक्सवेल याने 14 वर्षांच्या कारकिर्दीनंतर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहीर केली आहे, असे अनेक वृत्तसंस्थांनी सांगितले आहे. तो एक प्रसिद्ध ऑलराउंडर होता, ज्याच्या जोरदार फटकेबाजीच्या शैलीमुळे मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये तो लोकप्रिय होता. अशा घोषणांनंतर संघातील त्याची जागा कोण भरणार, याबद्दल सहसा प्रश्न उपस्थित होतात.
पार्श्वभूमी
मॅक्सवेल ODI आणि T20 सारख्या मर्यादित षटकांच्या प्रकारात आक्रमक फलंदाजीसाठी ओळखला जात होता, तसेच कठीण धावांच्या पाठलागात निर्णायक खेळी करण्यासाठीही. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त झालेले अनेक खेळाडू IPL सारख्या फ्रेंचायझी लीगमध्ये खेळत राहतात, आणि भारतीय चाहते त्याकडे बारकाईने लक्ष देतात.
एका अलीकडच्या प्लेनम बैठकीत चिनी कम्युनिस्ट पक्षातून विक्रमी संख्येने अधिकाऱ्यांची हकालपट्टी करण्यात आली आहे. यात वरिष्ठ लष्करी अधिकारी आणि पक्ष सचिवांचा समावेश आहे. ही कारवाई Xi Jinping यांच्या सुरू असलेल्या भ्रष्टाचारविरोधी मोहिमेचा भाग आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: प्लेनम म्हणजे वरिष्ठ कम्युनिस्ट पक्ष नेत्यांची बंद दाराआड होणारी बैठक, आणि Xi Jinping यांनी 2012 पासून भ्रष्टाचारविरोधी मोहीम राबवली आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणावरील हकालपट्टी दाखवते की ही मोहीम पक्षाच्या नेतृत्वासाठी किती केंद्रस्थानी आली आहे.
State Bank of India ने जुलै ते सप्टेंबर या कालावधीचे निकाल जाहीर केले. वर्षभरापूर्वीच्या तुलनेत त्यांचा निव्वळ नफा 14 टक्क्यांनी वाढून Rs 23,038 crore झाला. याच काळात कर्ज देण्यातून मिळणारे मुख्य उत्पन्न, म्हणजे net interest income, Rs 49,142 crore पर्यंत पोहोचले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: SBI ही भारतातील सर्वात मोठी सरकारी बँक असल्याने तिच्या तिमाही आकड्यांकडे संपूर्ण बँकिंग क्षेत्राचा कल म्हणून पाहिले जाते. Net interest income म्हणजे कर्जांवरील व्याजातून मिळालेले उत्पन्न आणि ठेवींवर दिलेले व्याज यातील फरक.
World Gold Council नुसार जुलै ते सप्टेंबर दरम्यान भारतातील सोन्याची मागणी 29% ने घटून 162.5 tonnes झाली. दागिन्यांची मागणी वजनाच्या दृष्टीने 20% ने घटून 99.9 tonnes झाली. मात्र किमतीच्या दृष्टीने दागिन्यांची मागणी 16% ने वाढून ₹1,48,700 crore झाली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतात लग्न आणि सणांसाठी सोने ही पारंपरिक पसंती आहे, आणि World Gold Council दर तिमाहीला मागणीचा आढावा घेते. वजन आणि किंमत वेगवेगळ्या दिशेने बदलू शकतात, त्यामुळे दोन्ही आकडे महत्त्वाचे आहेत.
बीबीसीच्या एका लेखात अशा स्त्रीपुरुषांची ओळख करून दिली आहे, जे व्यावसायिक कचरापेट्यांमधून कपडे आणि इतर वस्तू गोळा करतात. दुसऱ्यांनी फेकून दिलेल्या गोष्टी घेऊन हे लोक शेकडो पौंड कसे वाचवत आहेत, हे लेखात सांगितले आहे. लेखाचा भर त्यांच्या रोजच्या दिनचर्येवर आणि त्यांना सापडणाऱ्या वस्तूंवर आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डम्पस्टर डायव्हिंग म्हणजे कचरापेट्यांमधील टाकून दिलेल्या वस्तू शोधणे. अनेकदा खर्च कमी करण्यासाठी लोक असे करतात. व्यावसायिक कचरापेट्या दुकानदार आणि व्यवसायांच्या मालकीच्या असतात, त्यामुळे वस्तू घेण्याचे नियम वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगळे असू शकतात.
CRPF ने 47 वर्षांत प्रथमच सलग 12 महिने कारवाईदरम्यान एकही मृत्यू न होता पूर्ण केले आहेत. त्यांचा शेवटचा असा मृत्यू 30 October 2025 रोजी नोंदवला गेला होता. या यशाचे श्रेय दल सुधारित उपकरणे, प्रशिक्षण, रणनीतीचे नियोजन आणि जलद वैद्यकीय सुटका यांना देते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: CRPF म्हणजे Central Reserve Police Force, हे भारताच्या केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांपैकी एक आहे, जे बहुधा बंडखोरी विरोधी आणि अंतर्गत सुरक्षेच्या कामांसाठी तैनात असते. अशा मोहिमांमध्ये जवानांसाठी दीर्घकाळ मोठे धोके असतात.
एका आरोग्य लेखात विचारले आहे की डेस्कवर नऊ तास बसण्याची भरपाई एक तास जिममध्ये करता येते का. हा प्रश्न व्यायाम आणि दीर्घकाळ बसणे शरीरावर कसा परिणाम करते याबद्दल आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: डॉक्टर अनेक वर्षांपासून सांगत आहेत की दीर्घकाळ बसल्याने व्यायाम करणाऱ्या लोकांनाही आरोग्याचे धोके वाढतात, आणि अभ्यास अनेकदा जिममधील वेळ आणि निष्क्रिय वेळ यांची तुलना करतात. आज अनेक ऑफिस कर्मचारी दिवसातील बहुतांश वेळ बसून असतात.
आंध्र प्रदेश नागरी निवडणुकांची मतमोजणी सुरू आहे, आणि TDP आघाडीने अनेक नागरी संस्थांमध्ये सुरुवातीची आघाडी घेतली आहे. Pulivendula मधील मतमोजणीला उच्च न्यायालयाने मंजुरी दिली आहे, तर पाऊस आणि हरवलेल्या चाव्यांमुळे प्रक्रिया मंदावली आहे. या फेरीत स्थानिक शहरी संस्थांचे नेतृत्व कोणाकडे जाईल, हे हे निकाल ठरवतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: नगरपालिका संस्था शहरे आणि गावांमधील रस्ते, पाणी आणि स्वच्छता अशा रोजच्या स्थानिक सेवा चालवतात, त्यामुळे या निकालांचा नागरी कामावर थेट परिणाम होतो. आंध्र प्रदेश या निवडणुका आपल्या स्थानिक स्वराज्य व्यवस्थेच्या चक्राचा भाग म्हणून घेते.
Voters across the United States are heading to the polls today for the 2026 midterm elections, and live results are now coming in. Each state sets its own voting hours, so closing times differ. In Pennsylvania, polls are open from 7 a.m. to 8 p.m. Eastern time.
पार्श्वभूमी
Context: US midterms are held every two years, halfway through a president's term, and decide seats in Congress. The outcome in the Senate and House shapes how much a president can pass into law.
BJP ने मतदार यादींच्या Special Intensive Revision चे समर्थन केले आहे, तर Congress पक्षाचा आरोप आहे की काही मतदारांची नावे वगळण्यात आली आहेत. दोन्ही बाजू आपले दावे सार्वजनिकरीत्या मांडत आहेत आणि हा वाद अधिक तीव्र होत आहे. मतदार यादी ठरवते की निवडणुकीत कोण मतदान करू शकेल, त्यामुळे हा मुद्दा महत्त्वाचा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Special Intensive Revision ही Election Commission of India ची मतदार यादी तपासून अद्ययावत करण्याची मोहीम आहे, आणि BJP व Congress हे दोन प्रमुख राष्ट्रीय पक्ष आहेत. वगळलेली नावे निवडणुकीत कोण मतदान करू शकेल यावर परिणाम करू शकतात.
SIR न्यायाधिकरणांच्या न्यायाधीशांसाठी लवकरच E-Sign सुविधा येणार आहे. यामुळे न्यायाधीश पोर्टलवर एकावेळी अनेक आदेश अपलोड करू शकतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: SIR म्हणजे मतदार यादीची Special Intensive Revision ही मोठी प्रक्रिया, ज्यामुळे न्यायाधिकरणांकडे अनेक अपील आले आहेत. E-Sign मुळे न्यायाधीश कागदाऐवजी डिजिटल पद्धतीने आदेशांवर सही करू शकतात, ज्यामुळे प्रक्रिया वेगाने होऊ शकते.
गार्मिनच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी कंपनीच्या सर्वोत्तम घड्याळांसाठी गुळगुळीत नॅनो-मोल्डेड टायटॅनियम केस कसा बनवला हे स्पष्ट केले. Fenix 9 Pro आणि नवीन Marq Gen 3 मालिकेत हा केस वापरला जातो, ज्यांना समीक्षकांनी उच्च रेटिंग दिले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गार्मिन ही धावपटू, सायकलस्वार आणि गिर्यारोहकांकडून वापरली जाणारी खेळ आणि बाह्य उपक्रमांसाठीची घड्याळे बनवणारी प्रसिद्ध कंपनी आहे. टायटॅनियम हा हलका आणि मजबूत धातू आहे, त्यामुळे त्याला आकार देण्याची चांगली पद्धत म्हणजे अधिक टिकाऊ आणि ओरखडे कमी पडणारे घड्याळ असू शकते.
प्रपोझिशन 40 नुसार $1 बिलियनपेक्षा जास्त निव्वळ संपत्ती असलेल्या कॅलिफोर्नियाच्या लोकांच्या संपत्तीवर एकदाच 5% कर लागू होऊ शकतो. यातून मिळणारा बहुतेक पैसा फेडरल आरोग्य सेवा निधीतील कपात भरून काढण्यासाठी वापरला जाईल. हा प्रस्ताव मंजूर झाला तर कॅलिफोर्निया अब्जाधीशांच्या संपत्तीवर कर लावणारे पहिले राज्य ठरू शकते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: प्रपोझिशन म्हणजे असा मुद्दा जो आमदारांच्या मतदानाऐवजी मतदार थेट मतपेटीतून ठरवतात. अमेरिकेतील बहुतेक राज्ये स्वतः संपत्तीवर कर लावत नाहीत, त्यामुळे ही कल्पना दुर्मिळ आहे.
आगा रुहुल्लाह यांनी पक्ष सोडला असून खासदारपदाचाही राजीनामा दिला आहे. या निर्णयामुळे ओमर अब्दुल्ला यांच्या नॅशनल कॉन्फरन्स (एनसी) पक्षातील संकट अधिक गडद झाले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: नॅशनल कॉन्फरन्स हा जम्मू आणि काश्मीरमधील दीर्घकाळ अस्तित्वात असलेला पक्ष आहे. ओमर अब्दुल्ला त्याचे नेतृत्व करतात आणि 2024 मध्ये ते केंद्रशासित प्रदेशाचे मुख्यमंत्री झाले. अशा पक्ष सोडण्याच्या आणि राजीनाम्यांच्या घटनांचा भविष्यातील निवडणुकांमधील पक्षाच्या कामगिरीवर अनेकदा परिणाम होतो.
महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासन विभागाने, म्हणजेच FDA ने, एका कारवाईत सुमारे Rs 9 Crore किमतीचा अन्नसाठा जप्त केला आहे. जप्त केलेल्या वस्तूंमध्ये Patanjali Ghee चाही समावेश आहे. जप्तीमागील नेमके कारण अहवालात दिलेले नाही. राज्यात विकले जाणारे अन्नपदार्थ सुरक्षित आणि योग्य लेबल लावलेले असावेत, यासाठी अशा तपासण्या सुरू असलेल्या अंमलबजावणीचा भाग आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: FDA ही राज्य संस्था अन्नाची गुणवत्ता आणि लेबलिंग तपासते. अशा प्रकारचा साठा जप्त होणे सहसा उत्पादने सुरक्षा नियमांचे पालन करतात की नाही, या तपासणीनंतर होते.
बिहारचे मुख्यमंत्री सम्राट चौधरी यांनी मोफत वीज सोडून देण्याचे आवाहन केले आहे, आणि या आवाहनामुळे राजकीय वाद निर्माण झाला आहे. विरोधी पक्षनेते तेजस्वी यादव हे सतत एनडीए सरकारवर टीका करत असून, सरकार दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर आहे असे ते म्हणत आहेत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: तेजस्वी यादव हे राष्ट्रीय जनता दलाचे नेतृत्व करतात, जो बिहारमधील मुख्य विरोधी पक्ष आहे, तर एनडीए आघाडी राज्यात सत्तेवर आहे. मोफत वीज हे लोकप्रिय कल्याणकारी आश्वासन असल्याने त्यात कोणताही बदल अनेक कुटुंबांवर परिणाम करतो.
रणजी करंडक सामन्यात कर्नाटक आसामविरुद्ध पूर्णपणे वर्चस्व गाजवत आहे. अनीश आणि अनीश्वर यांच्या 148 धावांच्या पाचव्या विकेटच्या भागीदारीमुळे धावसंख्या पाच बाद 496 झाली आणि 361 धावांची आघाडी मिळाली. मनवंत 53 धावांवर नाबाद आहे. आसामकडून अमलज्योती आणि रोशन यांनी प्रत्येकी दोन विकेट घेतल्या.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रणजी करंडक ही भारतातील सर्वोच्च देशांतर्गत प्रथम श्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, जिथे राज्य संघ बहुदिवसीय सामने खेळतात. या स्पर्धेतील निकालांवरून निवडकर्त्यांना भारतीय राष्ट्रीय संघासाठी खेळाडू शोधण्यास मदत होते.
युक्रेन आणि रशियाचे प्रतिनिधी November 10 आणि 11 रोजी अबू धाबीमध्ये अमेरिकी वाटाघाटीकारांसोबत त्रिपक्षीय चर्चा करतील. संघर्ष संपवणे, युद्धानंतरची सुरक्षा व्यवस्था आणि मानवतावादी उपाययोजना यावर चर्चा होईल. अमेरिकेतर्फे Steve Witkoff आणि Jared Kushner प्रतिनिधित्व करतील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रशिया आणि युक्रेन 2022 पासून युद्धात आहेत आणि वॉशिंग्टन तोडगा काढण्याचे प्रयत्न करत आहे. Witkoff आणि Kushner हे अमेरिकेचे दूत असून संघर्षावरील अलीकडील अमेरिकी मुत्सद्देगिरीत त्यांनी मोठी भूमिका बजावली आहे.
Early counting in Andhra Pradesh's municipal polls shows the NDA alliance leading in all 13 municipal corporations. The TDP-led alliance is ahead in 62 municipalities. Cyclone rain has slowed counting in Prakasam and Bapatla.
पार्श्वभूमी
Context: Municipal corporations run local services such as roads, water and waste collection, so these results shape everyday civic life. The NDA is the national alliance led by the BJP, and the TDP is one of its key partners in Andhra Pradesh.
2047 पर्यंत विकसित राष्ट्र बनण्याच्या भारताच्या ध्येयासमोर वाढत्या पाणी समस्या उभ्या आहेत, ज्या प्रगतीचा वेग मंदावू शकतात. औष्णिक वीज आणि सेमीकंडक्टर प्रकल्पांसह अनेक उद्योगांना पाणीटंचाईचा सामना करावा लागू शकतो, आणि अनेक प्रदेशांमध्ये आधीच टंचाई आहे. नवीन कारखाने, चिप प्रकल्प आणि डेटा सेंटरसाठी पाणी कुठून येणार, हा मुख्य प्रश्न आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: फॅब म्हणजे चिप बनवणारे कारखाने, आणि डेटा सेंटर हे AI साधने व ऑनलाइन सेवांमागील सर्व्हर चालवतात. थंड करण्यासाठी आणि चिप बनवण्यासाठी पाणी लागते, आणि 2047 हे ध्येय स्वातंत्र्याला 100 वर्षे पूर्ण होण्याचे वर्ष आहे.
The NSE International Exchange has launched 23.5-hour market operations, and trading hours for GIFT Nifty have been extended as a result. The change gives investors a longer window to trade Indian market products during the day and night, beyond the usual domestic session.
पार्श्वभूमी
Context: GIFT Nifty is an index of Indian stocks traded on the GIFT City exchange in Gujarat, so it lets investors react to global events outside regular Indian market hours. The NSE is the National Stock Exchange, India's largest exchange.
तमिळनाडू विल्लुपुरम जिल्ह्यात मातांसाठी मानसिक आरोग्यसेवा बळकट करण्यासाठी एक कार्यक्रम प्रायोगिक तत्त्वावर राबवणार आहे. गर्भवती महिलांच्या मानसिक आरोग्य समस्या, विशेषतः नैराश्य, तपासण्यासाठी गावपातळीवरील आरोग्य परिचारिका आणि वैद्यकीय अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले जात आहे. प्रसूतीपूर्व आणि प्रसूतीनंतरच्या काळात ही तपासणी होईल आणि वेळेवर उपचार दिले जातील.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: गर्भधारणा आणि जन्मानंतरचे काही महिने या काळाला पेरिनेटल कालावधी म्हणतात; या काळात नैराश्य सामान्य असते पण अनेकदा दुर्लक्षित राहते. व्हिलेज हेल्थ नर्स या भारतातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेतील आघाडीच्या आरोग्य कर्मचारी असून त्या ग्रामीण भागात घरोघरी भेट देतात.
न्यूझीलंडविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यांआधी शुभमन गिलने सांगितले की भारताचे पहिले चार फलंदाजीचे क्रमांक निश्चित झाले आहेत. त्याने पाचव्या आणि सहाव्या क्रमांकासाठीच्या योजनांबद्दलही माहिती दिली. वृत्तांनुसार भारत न्यूझीलंडमध्ये टी-20 संघासोबतही सराव करत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: एकदिवसीय सामने हे राष्ट्रीय संघांमधील ५० षटकांचे सामने असतात, आणि पहिले चार फलंदाज साधारणपणे सुरुवात करून लवकर फलंदाजी करणारे असतात. ही मालिका भारताच्या न्यूझीलंड दौऱ्याचा एक भाग आहे.
पश्चिम बंगालमधील पहिली स्थलांतरित करण्यात आलेली वाघीण आसाम दौऱ्यादरम्यान पकडण्यात आली आणि तिला बक्साकडे परत पाठवण्यात आले. स्थलांतर म्हणजे एका भागातून दुसऱ्या भागात वन्य प्राण्याला हलवणे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बक्सा हे उत्तर बंगालमधील व्याघ्र प्रकल्प आहे. ते भारताच्या प्रोजेक्ट टायगर अंतर्गत येते, जो देशभरात वाघ आणि त्यांच्या जंगलातील घरांच्या संरक्षणासाठी काम करतो.
IISc बेंगळुरूची QS आशिया क्रमवारी 2027 मध्ये 15 स्थानांनी घसरून 79 व्या क्रमांकावर आली आहे. QS क्रमवारी आशियातील विद्यापीठांची तुलना काही निकषांच्या आधारे करते. अशा क्रमवाऱ्या विद्यार्थी कुठे शिकायचे हे ठरवताना अनेकदा वापरतात. ही घसरण आधीच्या स्थानापासून झाली असल्याचे नोंदवले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: बेंगळुरूतील भारतीय विज्ञान संस्था (IISc) ही विज्ञान आणि अभियांत्रिकीवर लक्ष केंद्रित करणारी आघाडीची सार्वजनिक संशोधन विद्यापीठ आहे. विद्यार्थी, पालक आणि निधी देणारे लोक विद्यापीठ क्रमवारीकडे बारकाईने पाहतात, त्यामुळे संस्था अजूनही मानाची असली तरी घसरण लक्ष वेधून घेते.
Utah ने US Route 50 चा 35 miles भाग जुना रस्ता दुसरीकडे नेण्याऐवजी जागेवरच पुनर्वापरण्यास सुरुवात केली आहे. या पद्धतीत सुमारे 90% विद्यमान साहित्य पुन्हा वापरले जाते आणि $5 million ची बचत होण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे greenhouse gas उत्सर्जनही कमी होते, जे शहरांना प्रदूषण कमी करायचे असताना महत्त्वाचे ठरते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रस्ता पुन्हा बांधताना सहसा जुना डांबर काढून दुसरीकडे न्यावा लागतो, ज्यामुळे पैसा आणि इंधन खर्च होते. Cold in-place recycling म्हणजे जुना पृष्ठभाग जागेवरच मिसळणे; अनेक US राज्ये उत्सर्जन कमी करण्यासाठी ही पद्धत वापरतात.
November 3 रोजी सकाळी दिल्लीच्या काही भागांत हवेचे प्रदूषण खूप गंभीर नोंदले गेले. 24-hour सरासरी Air Quality Index 330 होता, जो खूप खराब श्रेणीत येतो. ही नोंद सकाळी 8 a.m. वाजता घेतलेल्या Central Pollution Control Board च्या आकडेवारीवरून आहे. शहरभरात हवा किती वाईट आहे, हे यातून स्पष्ट दिसते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: AQI हे असे प्रमाण आहे ज्यात आकडा जितका मोठा तितकी हवा अधिक प्रदूषित. खूप खराब श्रेणीतील आकडे श्वास घेण्यावर परिणाम करू शकतात, विशेषतः लहान मुले आणि वृद्धांवर. उशिरा शरद ऋतूत दिल्लीत प्रदूषण वाढताना दिसते, कारण थंड हवा धूर आणि धूळ जमिनीजवळ अडकवून ठेवते.
अधिकाऱ्यांच्या मते, Iran आणि इतर जागतिक धोक्यांबाबत अमेरिकेची गुप्तचर माहिती देवाणघेवाण मंदावली आहे किंवा तात्पुरती थांबली आहे. यामुळे धोरणकर्त्यांना राष्ट्रीय सुरक्षेच्या धोक्यांची पूर्ण माहिती नसेल अशी चिंता वाढली आहे. CIA आणि Office of the Director of National Intelligence यांच्यातील तणाव हा या बातमीचा एक भाग आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: CIA आणि Office of the Director of National Intelligence दोघेही अमेरिकेची गुप्तचर माहिती गोळा करण्यात आणि समन्वय साधण्यात भूमिका बजावतात; ODNI ची स्थापना 2004 मध्ये 9/11 हल्ल्यांनंतर झाली. UK सारखे मित्रदेश आपल्या सुरक्षेसाठी अमेरिकेच्या सामायिक गुप्तचर माहितीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात.
एका रशियन राजनयिकाने सांगितले की भारत-रशिया संबंध काळाच्या कसोटीवर उतरले आहेत आणि इतर देश ते बदलू शकत नाहीत. हे विधान भागीदारी स्थिर असल्याचे दर्शवते, इतर देश काहीही करोत. या वृत्तात त्यांच्या विधानाचे अधिक तपशील दिलेले नाहीत.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: शीतयुद्धाच्या काळापासून भारत आणि रशियाचे जवळचे संबंध आहेत. त्यात संरक्षण, ऊर्जा आणि व्यापार यांचा समावेश होतो. भारत रशिया, अमेरिका आणि इतर मोठ्या देशांशी आपले संबंध संतुलित ठेवत असल्याने या नात्याकडे लक्ष वेधले जाते.
India A विरुद्ध New Zealand A कसोटीत न्यूझीलंड A चा पहिला डाव 338 for eight वरून 424 धावांवर संपला. शेवटच्या दोन विकेट्सनी 86 धावा जोडल्या, त्यामुळे यजमान संघाला India A वर उपयुक्त आघाडी मिळाली, ज्यांनी पहिल्या डावात 346 धावा केल्या होत्या.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: India A आणि New Zealand A हे त्यांच्या देशांचे विकास संघ आहेत, जिथे तरुण आणि राखीव खेळाडूंना सामन्याचा सराव मिळतो. पहिल्या डावातील आघाडी महत्त्वाची असते कारण ती कसोटी कोण जिंकेल हे ठरवायला मदत करू शकते, तरी निकाल अजून खुला आहे.
लष्करी मुख्यालय दिल्ली कॅन्टमध्ये हलवले जात असल्याने लष्करप्रमुख आणि नौदलप्रमुख साउथ ब्लॉकमधून बाहेर पडतील. या बदलाचा परिणाम भारतातील दोन सशस्त्र दलांच्या सर्वोच्च अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयांवर होईल. दिल्ली कॅन्ट ही राजधानीतील एक लष्करी परिसर आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: साउथ ब्लॉक ही नवी दिल्लीतील ऐतिहासिक सरकारी इमारत असून अनेक दशकांपासून तिथे संरक्षण विभागाची कार्यालये आहेत. लष्करी मुख्यालये सहसा एकाच भागात असतात, जेणेकरून सशस्त्र दलांना समन्वय साधणे सोपे जाते.
Emergent चे मूल्यांकन, म्हणजेच गुंतवणूकदार कंपनीला देत असलेली अंदाजे किंमत, 5X ने वाढून $1.5 billion झाले. ही वाढ अवघ्या सहा महिन्यांत झाली, असे Economic Times च्या वृत्तानुसार सांगितले जात आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: व्हॅल्युएशन म्हणजे गुंतवणूकदार कंपनीला देत असलेली किंमत, जी अनेकदा फंडिंग फेरीदरम्यान ठरते. भविष्यात मजबूत वाढ अपेक्षित असेल तर स्टार्टअपचे व्हॅल्युएशन झपाट्याने वाढू शकते.
काही भारतीय राज्यांमध्ये विधानसभेबरोबरच विधान परिषद ही विधिमंडळाचा भाग असते. या स्पष्टीकरणात त्यांचा घटनात्मक आधार, सदस्यांची निवड आणि नियुक्ती कशी होते, आणि विधानसभेवर त्यांचे कोणते अधिकार असतात हे सांगितले आहे. तसेच विधान परिषदेच्या बाजूने आणि विरोधात केलेले युक्तिवाद आणि दुसऱ्या प्रशासकीय सुधारणा आयोगाने (Second Administrative Reforms Commission) सुचवलेल्या सुधारणा यांचाही आढावा घेतला आहे.
पार्श्वभूमी
भारतातील फारच थोड्या राज्यांमध्ये विधान परिषद आहे, त्यामुळे बहुतांश राज्ये एकाच सभागृहावर चालतात. विधान परिषदेची चर्चा महत्त्वाची आहे कारण ती राज्यांच्या कायद्यांचे पुनरावलोकन कसे होते आणि कायदे बनवण्यात कोणाला आवाज मिळतो, यावर परिणाम करते.
एका ट्रॅव्हल क्रिएटरने Bengaluru-Mumbai Vande Bharat Sleeper Express वरील सुरक्षा सुविधांवर प्रकाश टाकला. ही ट्रेन 1 November रोजी सुरू झाली. त्यांनी CCTV कॅमेरे, सुरक्षित दरवाजे आणि स्वच्छ वॉशरूम यांचा उल्लेख केला. महिला प्रवाशांसाठी घेतलेल्या या उपायांचे आधीच कौतुक झाले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: वंदे भारत ही भारताची जलद ट्रेन मालिका आहे, आणि स्लीपर आवृत्ती रात्रीच्या प्रवासासाठी बनवली आहे. CCTV सारख्या सुरक्षा सुविधा नव्या लांब पल्ल्याच्या ट्रेनची तुलना करण्यासाठी सामान्य मुद्दा बनत आहेत.
श्रॉपशायर आणि पोविस येथील दुग्धव्यवसाय फार्ममध्ये शामोंडा विषाणू आढळला आहे. ग्रेट ब्रिटनमधील पशुधनात तो पहिल्यांदाच आढळल्याचे वृत्त आहे. इतर वृत्तांनुसार हा गुरांमधील रोग असून तो युरोपमध्ये पसरला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: शामोंडा हा गुरे आणि इतर शेतातील प्राण्यांना बाधा करणारा विषाणू आहे, आणि तो चावणाऱ्या मिडजेस कीटकांमुळे पसरतो. प्राण्यांच्या रोगांचा उद्रेक झाल्यास दूध पुरवठा आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न प्रभावित होऊ शकते, म्हणून सरकारे सहसा तपासण्या आणि प्राण्यांच्या वाहतुकीवर मर्यादा घालतात.
सोमवारी अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने कॅलिफोर्नियाने हजारो पोस्टल मतपत्रिका बाजूला ठेवाव्यात, ही Donald Trump यांची मागणी फेटाळली. ज्या मोठ्या संख्येने पोस्टाने दिलेली मते रद्द झाली असती, ती विनंती न्यायालयाने नाकारली. या निकालामुळे सर्वोच्च न्यायालयीन पातळीवर हा विषय निकाली निघाला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: मेलद्वारे पाठवलेली मतपत्रिका म्हणजे पोस्टाने पाठवलेली मते, आणि ती मोजण्याचे नियम अमेरिकेतील प्रत्येक राज्य स्वतः ठरवते. सर्वोच्च न्यायालय हे अमेरिकेतील सर्वोच्च न्यायालय आहे आणि मोठ्या निवडणुकांपूर्वी निवडणूक वादांवरील त्याच्या निर्णयांकडे बारकाईने लक्ष दिले जाते.
आर अश्विनच्या मते भुवनेश्वर कुमारची भारतीय संघातील कारकीर्द संपली असू शकते, आणि त्याने मोहम्मद शमीच्या संघातील पुनरागमनाला पाठिंबा दिला आहे. वृत्तांनुसार बीसीसीआयच्या निवड समितीच्या सदस्यांनीही भुवनेश्वरला खेळवणे ही चूक होती असे म्हटले आहे. या वक्तव्यांमुळे आगामी क्रिकेट सामन्यांसाठी भारताच्या वेगवान गोलंदाजी पर्यायांवर चर्चा सुरू झाली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भुवनेश्वर कुमार हा अनुभवी भारतीय वेगवान गोलंदाज आहे, जो स्विंग गोलंदाजीसाठी ओळखला जातो, तर मोहम्मद शमी अलीकडील मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्ये महत्त्वाचा वेगवान गोलंदाज राहिला आहे. बीसीसीआय ही भारतातील क्रिकेटची नियामक संस्था आहे, आणि तिची निवड समिती राष्ट्रीय संघ निवडते.
नेसेट निवडणुकीत मतदारांनी बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या सदोष वर्तनावर टीका केली, तरीही त्यांना पुन्हा संधी देण्याची तयारी दिसते. निकाल अपेक्षेपेक्षा फारसा नाट्यमय ठरला नाही. या निवडणुकीकडे एक सौम्य घटना म्हणून पाहिले जात आहे, जिथे त्यांच्या वर्तनाबद्दल लोकांचा राग त्यांना स्पष्टपणे नाकारण्यात बदलला नाही.
पार्श्वभूमी
नेसेट ही इस्रायलची संसद आहे, आणि तिच्या निवडणुका कोण सरकार स्थापन करू शकेल हे ठरवतात. गेली सुमारे तीन दशके नेतान्याहू इस्रायलच्या राजकारणात प्रमुख व्यक्तिमत्त्व राहिले आहेत, त्यामुळे त्यांच्याबद्दल मतदारांचा निर्णय देशाची दिशा ठरवतो.
Kimi Antonelli वयाच्या फक्त 20 व्या वर्षी Formula 1 चा सर्वात तरुण चॅम्पियन बनला आहे. हंगामाच्या सुरुवातीला त्याला स्वतःबद्दल शंका वाटत होती, आणि सहकाऱ्यांकडून कठीण स्पर्धा होती. एका महत्त्वाच्या क्षणामुळे त्याने हंगाम पालटला. हे विजेतेपद खेळाच्या इतिहासातील ऐतिहासिक टप्पा आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Formula 1 चॅम्पियन संपूर्ण हंगामातील शर्यतींवरून ठरतात, प्रत्येक निकालासाठी गुण दिले जातात. याआधी Max Verstappen हा सर्वात तरुण चॅम्पियन होता, त्याने 2021 मध्ये 24 व्या वर्षी पहिले विजेतेपद जिंकले होते.
सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती PS नरसिंहा न्यायालयीन नियुक्तींसाठीच्या Memorandum of Procedure वरील याचिकेपासून दूर झाले आहेत. Lok Prahari या स्वयंसेवी संस्थेने ही याचिका दाखल केली असून, 2015 पासून प्रलंबित असलेली ही प्रक्रिया अंतिम करावी आणि Collegium च्या निर्णयांना RTI Act अंतर्गत आणावे, अशी मागणी केली आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Collegium ही वरिष्ठ न्यायाधीशांची समिती आहे, जी न्यायाधीशांच्या नियुक्त्या आणि बदल्यांची शिफारस करते, आणि MoP मध्ये ते कसे चालते हे नमूद केले आहे. RTI Act नागरिकांना सार्वजनिक माहिती मागण्याचा अधिकार देतो, त्यामुळे ही याचिका न्यायालयीन पारदर्शकतेवरील चर्चेचा भाग आहे.
World of Warcraft: Forever 4 नोव्हेंबर 2026 ला दुपारी 3PM PST वाजता जगभर एकाच वेळी लॉन्च होईल. प्रत्येक प्रदेशात स्थानिक वेळ वेगळी असेल. या बातमीनुसार हा गेम Warcraft III Reforged: Forsaken Kingdom नंतरच्या काळात सेट केला आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: World of Warcraft हा दीर्घकाळ चालणारा ऑनलाइन फँटसी गेम आहे, आणि तो 1990 च्या दशकातील Warcraft स्ट्रॅटेजी गेम्सच्या मालिकेतून पुढे आला. भारतातील खेळाडूंसाठी 4 नोव्हेंबरला 3PM PST म्हणजे साधारण 5 नोव्हेंबरला पहाटे 4:30AM IST.
चक्रीवादळ मुरासू बुधवारी पहाटे सुमारे 1 वाजता किनाऱ्यावर धडकण्यास सुरुवात झाली, आणि मुसळधार पावसाने आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीला झोडपले आहे. किनारी जिल्ह्यांतील अधिकारी आणि रहिवासी आता जोरदार वारे आणि पूर येण्याच्या धोक्याचा सामना करत आहेत, कारण वादळ आत भूभागाकडे सरकत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: चक्रीवादळे उष्ण समुद्रावर तयार होतात आणि ऑक्टोबर ते डिसेंबर या ईशान्य मोसमी पावसाच्या काळात भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर अनेकदा मुसळधार पाऊस आणि वारे आणतात. वादळ किनाऱ्याजवळ येत असल्याचे प्रथम सांगितले गेले होते, त्यामुळे आता नुकसानीचा धोका सर्वाधिक असलेला हा टप्पा आहे.
स्कॉटिश सरकारने एक IT करार Bengaluru ला पाठवून कल्याणकारी देयक चालवण्याचे काम दिल्यावर वाद निर्माण झाला आहे. या बातमीत मथळ्याव्यतिरिक्त कोणताही तपशील उपलब्ध नाही.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: ब्रिटनमधील सरकारे कल्याणकारी देयकांसारख्या सार्वजनिक सेवा चालवण्यासाठी अनेकदा खासगी IT कंपन्यांचा वापर करतात. असे काम भारतात पाठवणे हा वादाचा विषय बनला आहे, कारण सार्वजनिक नोकऱ्या आणि डेटा कुठे हाताळला जातो, हे प्रश्न त्यातून उपस्थित होतात.
Counting in Andhra Pradesh's civic body polls is under way, with the TDP leading early in 8 of 13 corporations. Rain and missing keys have delayed the count, and the High Court has cleared the Pulivendula count. The results will shape urban local government in the state.
पार्श्वभूमी
Context: Municipal corporations look after city services such as roads, water and sanitation, so who wins affects daily life in towns. TDP, or Telugu Desam Party, is a major state party in Andhra Pradesh.
शांती करार झाला तर युक्रेनमध्ये संभाव्य तैनातीसाठी युरोपमधील हजारो सैनिक सराव करणार आहेत. पाश्चात्य अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की पाठवलेले कोणतेही दल आक्रमक कारवायांमध्ये सहभागी होणार नाही. हा सराव आधी शांती करार होतो की नाही यावर अवलंबून आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रशियाने फेब्रुवारी 2022 मध्ये युक्रेनवर आक्रमण केले. शांती चर्चा सुरू आणि थांबत युद्ध सुरूच राहिले आहे. लढाई थांबली तर युक्रेनसाठी सुरक्षेच्या हमींवर युरोपियन नेत्यांनी चर्चा केली आहे.
बेळगावचे धावपटू गोवा आयर्नमॅन स्पर्धेत सहभागी झाले. ही लांब अंतराची स्पर्धा असून त्यात पोहणे, सायकलिंग आणि धावणे हे तीन प्रकार एकत्र असतात. बेळगावच्या स्पर्धकांमध्ये तेजस पाटील यांनी सर्वात जलद वेळ नोंदवली. त्यांनी ही शर्यत 6 तास, 20 मिनिटे आणि 8 सेकंदांत पूर्ण केली. या स्पर्धेत शहरातील खेळाडूंमध्ये त्यांची कामगिरी उठून दिसली.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: आयर्नमॅन ही लांब अंतराची ट्रायथलॉन स्पर्धा आहे. त्यात 3.8 किमी पोहणे, 180 किमी सायकलिंग आणि 42.2 किमी धावणे असते. अशा स्पर्धेत यशाचे मुख्य मोजमाप म्हणजे पूर्ण करण्याची वेळ.
मंगळवारी सकाळच्या सत्रात भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत १२ पैशांनी वाढून ९४.७२ वर पोहोचला. फॉरेक्स व्यापाऱ्यांनी सांगितले की अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकीपूर्वी डॉलर मजबूत असल्याने जगभरातील गुंतवणूकदार सावध आहेत, आणि त्यामुळे रुपयाच्या वाढीला मर्यादा आली. ही वाढ छोटी होती आणि दिवस अजून सुरुवातीलाच होता.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची किंमत तेल आणि इलेक्ट्रॉनिक्ससारख्या आयातींच्या खर्चावर परिणाम करते, कारण भारत ही आयात डॉलरमध्ये करतो. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांसारख्या मोठ्या घटनांमुळे अनिश्चितता निर्माण होते, तेव्हा गुंतवणूकदार अनेकदा पैसा डॉलरकडे वळवतात.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव Marco Rubio यांनी 2 नोव्हेंबर रोजी आपल्या व्हेनेझुएलाच्या समकक्षांशी भेट घेतली. ट्रम्प प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकारी आणि कार्यवाहक अध्यक्ष Delcy Rodríguez यांच्या सरकारमधील ही सर्वात उच्चस्तरीय भेटींपैकी एक आहे. व्हेनेझुएलामध्ये निवडणुकीच्या तयारीत प्रगती व्हावी यासाठी वॉशिंग्टन दबाव टाकत आहे.
पार्श्वभूमी
2024 च्या वादग्रस्त अध्यक्षीय निवडणुकीनंतर व्हेनेझुएलात राजकीय संकट सुरू आहे. विरोधी पक्षाने ती निवडणूक जिंकल्याचा दावा केला होता. वॉशिंग्टनसोबतचे संबंध अनेक वर्षांपासून ताणलेले आहेत.
Petronet LNG ने आपल्या ताज्या निकालांमध्ये निव्वळ नफ्यात 52.3% वाढ नोंदवली आहे. कंपनीने प्रत्येक समभागामागे ₹7 लाभांशाची घोषणाही केली आहे. तसेच आधी न पोहोचवलेले LNG कार्गो घेण्याबाबत कंपनी चर्चा करत आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: Petronet LNG ही भारतातील सर्वात मोठ्या द्रवरूप नैसर्गिक वायू (LNG) आयातदारांपैकी एक आहे. हा वायू स्वयंपाकाचा गॅस, वीज आणि खत कारखान्यांसाठी वापरला जातो. तिच्या कार्गो वितरणावर जागतिक LNG पुरवठा आणि शिपिंग वेळापत्रक अवलंबून असते.
अमेरिकेने रवांडा आणि दक्षिण आफ्रिकेला एका अमेरिकन व्यापार करारातून बाहेर काढण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही घोषणा अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने रवांडाच्या संरक्षण मंत्रालयावर निर्बंध लादल्यानंतर सुमारे एका आठवड्याने आली. या बदलामुळे अमेरिकेच्या व्यापार अटींनुसार दोन्ही देशांच्या वस्तूंना कसे वागवले जाईल यावर परिणाम होईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हा करार बहुधा आफ्रिकन ग्रोथ अँड opportunity अॅक्ट आहे, हा अमेरिकेचा दीर्घकाळ चालणारा कार्यक्रम आहे जो पात्र आफ्रिकी निर्यातदारांना शुल्कमुक्त प्रवेश देतो. ही बातमी येण्याआधीच रवांडाच्या संरक्षण मंत्रालयावर अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने निर्बंध लादले होते, आणि दक्षिण आफ्रिका हा आफ्रिकेतील सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक आहे.
यूकेमधील एका धर्मादाय संस्थेने इशारा दिला आहे की बुरशी अतिप्रमाणात गोळा केल्याने अधिवास आणि वन्यजीव धोक्यात येत आहेत. संरक्षित क्षेत्रांमध्ये ही समस्या सर्वात गंभीर असल्याचे संस्थेचे म्हणणे आहे, कारण तिथे मोठ्या प्रमाणात बुरशी गोळा केल्याने त्या जागा आणि त्यावर अवलंबून असलेले प्राणी यांना हानी पोहोचते.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: रानटी अन्न म्हणजे मशरूमसारखे जंगलातून गोळा केलेले अन्न. बुरशी जंगलात मृत पदार्थांचे विघटन करण्यात आणि झाडांच्या मुळांशी जोडलेली राहून महत्त्वाची भूमिका बजावते. संरक्षित क्षेत्रे म्हणजे कायद्याने निसर्ग जपण्यासाठी राखून ठेवलेली ठिकाणे, त्यामुळे तिथले नुकसान अधिक गंभीर ठरते.
या महिन्याच्या अखेरीस भारत हिंद महासागर क्षेत्रातील देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक आयोजित करणार आहे. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे ऊर्जापुरवठ्यावर ताण आला असताना ही बैठक होत आहे, आणि चर्चेत अंदाजे पुरवठा साखळी व स्थिर ऊर्जा प्रवाह यावर भर दिला जाईल.
पार्श्वभूमी
IORA म्हणजे इंडियन ओशन रिम असोसिएशन, हिंद महासागराभोवतीच्या देशांचा गट आहे, जो व्यापार, सुरक्षा आणि इतर सामायिक क्षेत्रांतील सहकार्य वाढवण्यासाठी स्थापन झाला आहे. भारत बराचसा कच्चा तेल आयात करतो, त्यामुळे आखाती देशांतील ऊर्जेच्या चिंतांचा परिणाम इंधनाच्या किमतींवर होऊ शकतो.
बांगलादेशातून आलेले बर्मन यांचे नेमके ठिकाण काय आहे, यावर सर्वोच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला उत्तर देण्यास सांगितले आहे. त्यांच्या पत्नीच्या म्हणण्यानुसार, उपचारांसाठी ते प्रथम सिलीगुडीला गेले, नंतर देवघरला गेले आणि आता त्यांचा काहीच शोध लागत नाही. त्यांच्या ठिकाणाबद्दल सरकारला काय माहिती आहे, हे स्पष्ट करावे, असे न्यायालयाच्या आदेशात म्हटले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सर्वोच्च न्यायालय हे भारतातील सर्वात मोठे न्यायालय आहे, आणि 'केंद्र' म्हणजे केंद्र सरकार. सिलीगुडी हे पश्चिम बंगालमधील शहर असून देवघर हे झारखंडमधील गाव आहे, ही दोन्ही ठिकाणे पत्नीच्या म्हणण्यात नमूद आहेत.
अमेरिकेत सुरू असलेला एक न्यायालयीन खटला तपासत आहे की Snapchat सह सोशल मीडिया अॅप्समुळे नैराश्य, चिंता आणि खाण्याचे विकार होऊ शकतात का. व्यक्ती, शाळा जिल्हे आणि स्थानिक सरकारे यांनी फेडरल आणि राज्य न्यायालयांमध्ये हजारो खटले दाखल केले आहेत. तक्रारदारांचा आरोप आहे की कंपन्यांनी जाणूनबुजून मुलांना आपल्या प्लॅटफॉर्मचे व्यसन लावण्याचा प्रयत्न केला.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: ही प्रकरणे अमेरिका आणि इतर देशांमध्ये तंत्रज्ञान कंपन्यांना तरुण वापरकर्त्यांच्या कल्याणासाठी जबाबदार धरण्याच्या मोठ्या प्रयत्नांचा भाग आहेत. Australia नेही किशोरवयीन मुलांचा सोशल मीडिया वापर मर्यादित करण्यासाठी पावले उचलली आहेत.
औषधे आणि वैद्यकीय उपकरणांच्या आयातीसाठी 10 नवीन प्रवेशद्वार जोडण्याचा प्रस्ताव सरकारने मांडला आहे. यासाठी औषध नियम, 1945 मधील नियम 43A मध्ये बदल केला जाईल. आयात सोपी करणे, देशांतर्गत वाहतुकीचे अंतर कमी करणे आणि आरोग्य सेवेतील उत्पादने देशभर कशी पोहोचतात ते सुधारणे, हा या बदलामागचा उद्देश आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारतात आणलेली औषधे आणि वैद्यकीय उपकरणे मंजूर आयात बिंदूंमधून जावी लागतात, आणि सोडण्यापूर्वी सीमाशुल्क व औषध नियामक त्यांची तपासणी करतात. बहुतेक अशी खेप बंदरे आणि विमानतळांवरून येते, त्यामुळे नवीन प्रवेशद्वार जोडल्यास सध्याच्या प्रवेशद्वारांवरील ताण कमी होऊ शकतो.
केरळमधील एका तज्ज्ञ समितीने भटक्या कुत्र्यांच्या समस्येसाठी 10 वर्षांची योजना सुचवली आहे. पकडून निर्बीजीकरण करून सोडून देण्याच्या नेहमीच्या पद्धतीपासून ही योजना वेगळी आहे. यात व्यक्ती आणि संस्थांकडून दत्तक घेण्याला प्राधान्य दिले आहे, तसेच रस्त्यावरील कुत्र्यांची संख्या कमी करण्यासाठी शास्त्रीय कचरा व्यवस्थापनाचा सल्ला दिला आहे. यात सहभागी लोकांसाठी मासिक देखभाल अनुदानाची शिफारसही आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: राष्ट्रीय प्राणी जन्मनियंत्रण नियमांनुसार रस्त्यावरील कुत्र्यांचे साधारणपणे निर्बीजीकरण केले जाते, लसीकरण केले जाते आणि त्यांना त्यांच्या भागात परत सोडले जाते. केरळमध्ये कुत्रा चावण्याच्या घटना आणि भटक्या कुत्र्यांची संख्या हा बराच काळ चर्चेचा विषय राहिला आहे, आणि या समितीच्या आराखड्यामुळे ही पद्धत बदलू शकते.
मंगळवारी सकाळच्या सत्रात सेन्सेक्स ६१५ अंकांनी वर गेला, कारण शेअर बाजारातील तेजी पुढे सुरू राहिली. आशियाई बाजारांमध्ये संमिश्र चित्र होते. दक्षिण कोरियाचा Kospi आणि शांघायचा SSE Composite खाली व्यवहार करत होते, तर हाँगकाँगचा Hang Seng वर होता. सकाळचे आकडे दिवस जसजसा पुढे जाईल तसे लवकर बदलू शकतात.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सेन्सेक्स हा मुंबई शेअर बाजारातील मुख्य निर्देशांक आहे आणि तो ३० मोठ्या कंपन्यांचा मागोवा घेतो. त्याची हालचाल अनेकदा आशियाई आणि अमेरिकन बाजारांच्या जागतिक संकेतांवर अवलंबून असते, त्यामुळे सकाळची वाढ दिवसाच्या उत्तरार्धात उलटू शकते.
केंद्रीय राखीव पोलीस दल, म्हणजेच CRPF, ने संपूर्ण एका वर्षात एकही कार्यकाळी मृत्यू नोंदवलेला नाही. गेल्या 47 वर्षांतील हे पहिलेच असे वर्ष आहे.
पार्श्वभूमी
CRPF हे भारतातील सर्वात मोठ्या केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांपैकी एक आहे. देशभरात अंतर्गत सुरक्षा, बंडखोरीविरोधी कारवाया आणि इतर कामांसाठी त्याची तैनाती केली जाते. अशा दलांसाठी कार्यकाळात होणारे मृत्यू ही सतत चिंतेची बाब असते, त्यामुळे एकही मृत्यू न होणारे वर्ष महत्त्वाचे ठरते.
16 वर्षांखालील मुलांवरील ऑस्ट्रेलियाच्या सोशल मीडिया बंदीला कायदेशीर आव्हान देण्याची सुनावणी हायकोर्टात सुरू होणार आहे. एक हक्क संघटना असा युक्तिवाद करेल की हे जगातील आघाडीचे धोरण तरुणांचा मुक्तपणे संवाद साधण्याचा हक्क हिरावून घेते. कायद्याच्या चौकटीत ही बंदी टिकू शकते का, याची या खटल्यातून तपासणी होईल.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: ऑस्ट्रेलियाने 2024 च्या अखेरीस असा कायदा मंजूर केला ज्यामुळे 16 वर्षांखालील मुलांना सोशल मीडिया खाती ठेवण्यास मनाई झाली, आणि तो डिसेंबर 2025 मध्ये लागू झाला. हा कायदा देशाच्या संविधानाशी सुसंगत आहे की नाही, हे हायकोर्ट ठरवते.
सरकारी खर्च कसा मोजला आणि तपासला जावा, यावर एक समिती काम करत आहे. समितीला यश आले तर तमिळनाडू इतर राज्यांना सार्वजनिक पैसे कसा खर्च करावा हे सुधारण्याचा व्यावहारिक मार्ग दाखवू शकते. हा लेख म्हणतो की राज्य उपयुक्त उदाहरण ठेवू शकते, पण निकाल अजूनही समितीच्या कामावर अवलंबून आहे.
पार्श्वभूमी
खर्च सुधारणा म्हणजे सरकारने आपल्या खर्चाचे नियोजन, नोंद आणि मूल्यमापन कसे करते यात बदल करणे, जेणेकरून सार्वजनिक पैशाचे चांगले परिणाम मिळतील. भारतातील राज्ये अनेकदा नवीन पद्धती वापरून एकमेकांकडे लक्ष ठेवतात, त्यामुळे एका राज्याचे यश इतरांच्या धोरणांवर परिणाम करू शकते.
एक किशोरवयीन मुलगी महिलांसाठी रस्ते अधिक सुरक्षित करण्यात मदत करत आहे. या बातमीत नमूद केले आहे की महिला फार पूर्वीपासून शिक्षण, नोकरी आणि सार्वजनिक ठिकाणी भीतीशिवाय फिरण्याच्या स्वातंत्र्यासाठी लढत आहेत. सुरक्षितता, प्रकाशयोजना आणि वेळ अनेकदा रोजच्या निर्णयांवर परिणाम करतात, असेही त्यात सांगितले आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: 2012 च्या दिल्ली प्रकरणानंतर भारतात सार्वजनिक ठिकाणी महिलांची सुरक्षितता हा मोठा राष्ट्रीय चर्चेचा विषय राहिला आहे, ज्यामुळे कडक कायदे आले. रस्त्यावरील प्रकाशयोजना आणि सुरक्षित वाहतूक हे स्थानिक प्रयत्नांचे सामान्य लक्ष्य असते.
भूतानच्या राजांनी एक बौद्ध स्तूप पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना समर्पित केला आहे. केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू यांनी या कृतीला भारतासाठी मोठा सन्मान असे म्हटले आहे. ही बातमी दोन शेजारी देशांमधील संबंधांमधील ताजी घडामोड आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भूतान हिमालयातील बौद्ध राजसत्ता असून त्याची सीमा भारताला लागून आहे; व्यापार, जलविद्युत आणि सुरक्षा या क्षेत्रांत दोन्ही देशांचे जवळचे संबंध आहेत. स्तूप हे बौद्ध स्मारक असते, जे अनेकदा शिकवणी किंवा महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सन्मानार्थ बांधले जाते.
सिक्कीमने चीनच्या सीमेजवळील एका गावात आपला पहिला याक महोत्सव आयोजित केला. या कार्यक्रमात याक पाळण्याचा व्यवसाय दाखवला गेला, जो एका पशुपालकासाठी पाच पिढ्यांचा कौटुंबिक वारसा आहे. हा महोत्सव पिढ्यानपिढ्या कुटुंबांकडून चालत आलेल्या उपजीविकेवर प्रकाश टाकतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: सिक्कीम हे ईशान्य भारतातील एक छोटे हिमालयीन राज्य आहे, जे चीन, नेपाळ आणि भूतानच्या सीमा सामायिक करते. उंच प्रदेशांमध्ये याक पाळणे हा पारंपरिक उपजीविकेचा मार्ग आहे, आणि अशा महोत्सवांमधून स्थानिक संस्कृती दाखवली जाते.
ऑक्टोबरमध्ये भारताच्या उत्पादन क्षेत्रातील हालचाल मंदावली, कारण नवीन ऑर्डरची वाढ आधीच्या महिन्यापेक्षा कमी झाली. तरीही हे क्षेत्र दीर्घकालीन सरासरीच्या वर राहिले, कारण परदेशी खरेदीदारांकडून मागणी वाढली. येत्या काळात सुमारे 18% उत्पादकांना वाढ अपेक्षित आहे.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: हे मासिक सर्वेक्षण जवळून पाहिले जाते, कारण 50 च्या वर आकडा विस्ताराचे संकेत देतो. त्यामुळे वाढीचा वेग कमी झाला तरी हालचाल त्या रेषेच्या वर राहिली तर ती चांगली बातमी ठरू शकते.
केंद्रीय मंत्री G Kishan Reddy यांनी NIT Raipur च्या पदवीदान समारंभात भाषण केले. भारताला ऊर्जा, खाणकाम आणि आरोग्यसेवेमध्ये स्वतःचे नवे शोध लागणे गरजेचे आहे, असे ते म्हणाले. गेल्या दशकभरात उच्च शिक्षणाच्या पायाभूत सुविधांमध्ये वाढ झाली असून भारतातील विद्यापीठांची आंतरराष्ट्रीय क्रमवारीही सुधारली, याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: भारत आपल्या कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा आयात करतो, त्यामुळे देशांतर्गत ऊर्जा तंत्रज्ञान हे दीर्घकाळचे राष्ट्रीय उद्दिष्ट आहे. NIT Raipur ही छत्तीसगडमधील एक राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था असून ती सरकारी अनुदानित अभियांत्रिकी महाविद्यालयांपैकी एक आहे.
2026 च्या अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणूक मोहिमेसाठी जवळपास $12 billion खर्च होण्याचा अंदाज आहे. हेडलाईनमध्ये हा आजवरचा सर्वात महागडा प्रचार असल्याचे म्हटले आहे. एवढा पैसा कुठून आला, याचा शोध BBC Verify घेत आहे. मध्यावधी निवडणुका म्हणजे राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाच्या अर्ध्या टप्प्यावर होणाऱ्या काँग्रेसच्या जागांसाठीच्या निवडणुका. त्यामुळे हा खर्च राजकीय प्रचार किती महाग झाला आहे, हे दाखवतो.
पार्श्वभूमी
संदर्भ: अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका दर चार वर्षांनी होतात, राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाच्या अर्ध्या टप्प्यावर. मतदार सर्व House च्या जागा आणि Senate च्या सुमारे एक तृतीयांश जागा निवडतात. उमेदवार आणि गट मतदारांसाठी स्पर्धा करत असल्याने गेल्या काही फेऱ्यांमध्ये प्रचाराचा खर्च सतत वाढत आला आहे.
