बातम्या

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी ही EPFO चालवणारी निवृत्ती बचत योजना आहे, ज्यात कामगारांच्या पगारातील योगदान जमा होते. अनेक वर्षे निष्क्रिय राहिलेली खाती दावा न केलेली राहू शकतात, म्हणून त्यांतील छोट्या रकमा आपोआप निकाली काढल्या जाऊ शकतात.

संदर्भ: AI ला साथ देण्यासाठी भारत डेटा सेंटर आणि संगणन क्षमता वाढवत आहे, आणि Gulf देशांकडे तेलाबाहेरील बाजारपेठा शोधणारे मोठे सरकारी गुंतवणूक निधी आहेत. भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रातील परदेशी पैसा असमान राहिला आहे, त्यामुळे गुंतवणूकदार बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.

संदर्भ: 2019 मध्ये मंजूर झालेला CAA, 2015 पूर्वी भारतात आलेल्या, काही विशिष्ट बिगरमुस्लिम गटांमधील पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानमधील स्थलांतरितांना नागरिकत्वाचा मार्ग देतो. हा कायदा अजूनही वादग्रस्त आहे आणि पश्चिम बंगाल हे त्या राज्यांपैकी एक आहे जिथे त्याचा सर्वाधिक परिणाम होतो.

संदर्भ: गारमेंट हा बांगलादेशचा सर्वात मोठा निर्यात उत्पन्न देणारा आणि मोठा रोजगार देणारा उद्योग आहे, आणि यात अनेक महिला कामगार आहेत. वेतनाबाबतची चर्चा आणि राहणीमान खर्चाचा दबाव यामुळे यापूर्वीही या उद्योगात अशांतता निर्माण झाली आहे.

संदर्भ: मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्यांनी २०२३ पासून AI संगणनावर मोठा खर्च केला आहे, आणि त्यातून मिळणारा नफा खर्चापेक्षा कमी असू शकतो अशी काही गुंतवणूकदारांना भीती आहे. डेटा सेंटर ही मोठी संगणक इमारती आहेत जिथे AI साधने चालतात, आणि ती अनेकदा उधार घेतलेल्या पैशातून उभारली जातात.

संदर्भ: NASA असे एकांतवास अभ्यास यासाठी करते की लांबच्या प्रवासात क्रू कसे सामना करतात हे समजावे. खऱ्या मंगळ मोहिमांना एका बाजूला अनेक महिने लागू शकतात. मंगळावरून पृथ्वीवर रेडिओ सिग्नल पोहोचायला मिनिटे लागतात, त्यामुळे संवादातील विलंब ही मोठी समस्या आहे.

संदर्भ: सौदी अरेबियाचा Public Investment Fund हा सरकारी गुंतवणूकदार असून देश तेलावरील अर्थव्यवस्थेवरील अवलंबित्व कमी करत असताना त्याने अनेक मोठ्या प्रकल्पांना पाठबळ दिले आहे. अरामको ही सरकारी मालकीची मोठी तेल कंपनी आहे, तर Humain ही सौदी AI कंपनी असून ती आखाती देशांमधील AI नेतृत्वाच्या विस्तृत स्पर्धेचा भाग आहे.

पश्चिम बंगालमध्ये राजकीय संघर्ष वारंवार चर्चेत राहिला आहे, आणि कुटुंबीयांना भरपाई किंवा नोकरी देणे हा राज्यांनी दिलेला एक प्रतिसाद आहे. 2001 ची कट-ऑफ तारीख म्हणजे हा नियम सुमारे पंचवीस वर्षांचा काळ मागे पाहतो.

संदर्भ: ड्युअल-स्क्रीन फोनमध्ये हिंज आणि मोठे लवचिक डिस्प्ले वापरले जातात, त्यामुळे ते सामान्य फोनपेक्षा बनवायला अवघड असतात. नव्या प्रकारच्या उपकरणांच्या सुरुवातीच्या आवृत्त्यांमध्ये अशा त्रुटी येणे सामान्य असते, आणि खरेदीदार सहसा सुधारणांची वाट पाहतात.

संदर्भ: WhatsApp Android वर Google Drive आणि iPhone वर iCloud मध्ये आपोआप बॅकअप ठेवते, त्यामुळे डिलीट होण्यापूर्वी सेव्ह केलेल्या सर्वात अलीकडील बॅकअपमधूनच डिलीट झालेले चॅट सहसा परत मिळू शकतात.

संदर्भ: भारतात सण आणि सुट्यांच्या काळात विमान भाडे अनेकदा झपाट्याने वाढते, आणि भाड्यांबद्दल प्रवाशांची तक्रार बऱ्याच काळापासून आहे. नवे नियम अधिकारी कधी हस्तक्षेप करतील आणि कधी करणार नाहीत, हे स्पष्ट करतात.

सोशल सिक्युरिटी हा अमेरिका सरकारचा निवृत्ती कार्यक्रम आहे, जो सध्या कामगार भरत असलेल्या पेरोल करांवर मुख्यतः चालतो. अनेक ज्येष्ठ अमेरिकन नागरिक त्यावर आपल्या उत्पन्नाचा मोठा भाग अवलंबून असतात, त्यामुळे अंदाजित तुटवड्याकडे व्यापक लक्ष दिले जात आहे.

बंगालच्या उपसागरातील उबदार समुद्रावर चक्रीवादळे तयार होतात आणि अनेकदा पूर्व किनाऱ्यावर मुसळधार पाऊस आणि जोरदार वारे आणतात. आंध्र प्रदेश आणि ओडिशाला वारंवार फटका बसतो, आणि सलग येणाऱ्या वादळांमुळे मदत व दुरुस्तीच्या कामांना वेग कमी होऊ शकतो.

संदर्भ: 3I/ATLAS ही 'Oumuamua आणि Borisov नंतर आपल्या सौरमालेत आंतरतारकीय अवकाशातून आलेल्या मोजक्या ज्ञात वस्तूंपैकी एक आहे. अशा पाहुण्यांमुळे शास्त्रज्ञांना इतर तारा-प्रणालींमधील पदार्थांचा दुर्मिळ नमुना मिळतो.

चक्रीवादळे उबदार समुद्रावर तयार होतात आणि सहसा किनारी भागांत व त्याजवळच्या अंतर्गत भागांत मुसळधार पाऊस व जोरदार वारे आणतात. शाळा व कार्यालये कधी बंद ठेवायची हे ठरवण्यासाठी प्रशासन रंगीत इशारा प्रणाली वापरते, ज्यात नारंगी इशारा पिवळ्यापेक्षा जास्त गंभीरता दर्शवतो.

संदर्भ: गारमेंट क्षेत्र हा बांगलादेशच्या निर्यात अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे, ज्यात प्रामुख्याने परदेशात विकले जाणारे कपडे तयार होतात. वेतन मंडळ म्हणजे एखाद्या क्षेत्रातील वेतनपातळीचा अभ्यास करून शिफारस करणारी समिती.

संदर्भ: Gaia हा ESA चा अवकाश दुर्बीण प्रकल्प असून 2013 पासून Milky Way मधील एक अब्जाहून अधिक ताऱ्यांची स्थिती आणि हालचाल नोंदवत आहे. त्याच्या दीर्घकालीन सर्वेक्षणामुळे खगोलशास्त्रज्ञ ताऱ्यांमध्ये आणि आपल्या आकाशगंगेत कालांतराने होणारे बदल अभ्यासू शकतात.

संदर्भ: योग्य काम म्हणजे न्याय्य वेतन, नोकरीची शाश्वती आणि आरोग्य विमा किंवा पेन्शनसारखे सामाजिक संरक्षण. केवळ नोकऱ्यांची संख्या मोजल्याने लोकांची स्थिती सुधारली आहे का हे कळत नाही, म्हणून अर्थतज्ज्ञ नोकऱ्यांचा दर्जाही तपासतात.

संदर्भ: world model ही एक AI प्रणाली आहे जी वातावरण कसे वागते हे शिकते, जेणेकरून पुढे काय होईल याचा अंदाज बांधता येईल आणि यंत्रांना कृतींचे नियोजन करता येईल. Google ने यापूर्वीचे Genie मॉडेल संशोधन पूर्वावलोकन म्हणून प्रसिद्ध केले होते, त्यामुळे Genie 4 हे त्याच दिशेने पुढचे पाऊल आहे.

संदर्भ: RBI डिजिटल मालमत्तेबाबत बऱ्याच काळापासून सावध आहे, आणि Financial Intelligence Unit संशयास्पद पैशांच्या व्यवहारांचा माग काढते. परिणामी कार्ड पुरवठादारांवर अधिक कडक तपासणी होऊ शकते.

संदर्भ: Group I आणि Group II या तमिळनाडूमधील राज्यस्तरीय भरती परीक्षा आहेत, ज्या अनेक सरकारी पदांसाठी घेतल्या जातात. वयोमर्यादा अनेकदा प्रवर्गानुसार वेगळी असते, त्यामुळे वयोमर्यादेतील सवलतीमुळे जे उमेदवार अन्यथा अर्ज करण्यासाठी खूप मोठे ठरले असते, त्यांना संधी मिळू शकते.

संदर्भ: Google ने पहिला डेटा-सेंटर उपग्रह कक्षेत ठेवला आहे, त्यामुळे ही चाचणी AI पृथ्वीबाहेरही काम करू शकते का ते तपासते. हायकू म्हणजे तीन ओळींची छोटी कविता, जी बहुधा निसर्गावर असते.

पेनी स्टॉक म्हणजे खूप कमी किमतीचे शेअर्स असलेल्या छोट्या कंपन्यांचे शेअर्स, जे अनेकदा चढ-उतार करणारे आणि पडताळणीस कठीण असतात. सेबी ही भारताच्या शेअर बाजारावर देखरेख ठेवणारी नियामक संस्था आहे, आणि डीलिस्टिंग म्हणजे एखाद्या कंपनीचे शेअर्स एक्सचेंजवर व्यवहार बंद होणे.

संदर्भ: सिमेंट हे सर्वाधिक वापरले जाणारे बांधकाम साहित्य आहे, आणि ते बनवताना मोठ्या प्रमाणात कार्बन डाय ऑक्साइड बाहेर पडतो. काचेचा कचरा सामान्य असून तो अनेकदा लँडफिलमध्ये जातो, त्यामुळे बांधकामात त्याचा पुनर्वापर केल्यास कचरा आणि उत्सर्जन दोन्ही कमी होण्यास मदत होते.

संदर्भ: चक्रीवादळांमुळे अनेकदा जोरदार वारे वाहतात, ज्यामुळे वीजवाहिन्या आणि खांब कोसळतात. त्यामुळे घरे आणि पाणी पंपांना बराच काळ वीज मिळत नाही. वीज कंपन्या आधीच कर्मचारी पथके आणि अतिरिक्त उपकरणे तयार ठेवतात, जेणेकरून वीज खंडित होण्याचा कालावधी कमी करता येईल.

संदर्भ: जागतिक बँक ही एक आंतरराष्ट्रीय कर्जदाता संस्था आहे, जी देशांसाठी गरिबीचे अंदाज प्रसिद्ध करते. भारतातील गरिबीच्या आकडेवारीवर अर्थतज्ज्ञ आणि राजकारणी अनेकदा चर्चा करतात.

नंदिनी हा ब्रँड कर्नाटक मिल्क फेडरेशन चालवते, जी दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या मालकीची सहकारी संस्था आहे. राज्यात दुधाचे दर वेळोवेळी सुधारले जातात, आणि चारा यांसारख्या शेती खर्चाचा त्यात मोठा वाटा असतो.

संदर्भ: चारा म्हणजे जनावरांसाठीचे खाद्य, आणि त्याच्या टंचाईचा फटका दुग्धव्यवसाय आणि छोट्या शेतकरी कुटुंबांना मोठ्या प्रमाणात बसतो. रब्बी हा हिवाळी पेरणीचा हंगाम आहे. Mahabeej ही महाराष्ट्राची राज्य बियाणे महामंडळ संस्था आहे, तर ज्वारी आणि बाजरी ही कणखर भरडधान्ये आहेत ज्यांना कमी पाणी लागते.

संदर्भ: नीती आयोग ही सरकारची धोरण विचारमंच संस्था आहे, जी दीर्घकालीन योजना आणि सुधारणांबाबत सल्ला देते. केंद्रीय अर्थसंकल्प प्रत्येक आर्थिक वर्षासाठी खर्च आणि कर ठरवतो, त्यामुळे असे सुरुवातीचे नियोजन पुढे सरकार कशासाठी निधी देईल हे ठरवते.

संदर्भ: व्यावसायिक सिलिंडरच्या किमती घरी वापरल्या जाणाऱ्या अनुदानित घरगुती सिलिंडरपेक्षा वेगळ्या ठरवल्या जातात. रेस्टॉरंट, हॉटेल आणि छोटी खाणावळ त्यांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात, त्यामुळे वाढलेला खर्च ग्राहकांच्या बिलापर्यंत पोहोचू शकतो.

संदर्भ: क्वांटम कंप्युटिंग क्वांटम भौतिकशास्त्राच्या नियमांचा वापर करून माहितीवर प्रक्रिया करते, अशा पद्धतीने जी सामान्य संगणकांना शक्य नाही. केंद्र सरकारने 2023 मध्ये मंजूर केलेले भारताचे राष्ट्रीय क्वांटम मिशन हा राष्ट्रीय कार्यक्रम आहे, ज्यावर अशा राज्यस्तरीय प्रयत्नांची उभारणी होऊ शकते.

टेस्ला इलेक्ट्रिक कार बनवते, तर स्पेसएक्स रॉकेट आणि स्टारलिंक उपग्रह इंटरनेट सेवा चालवते, आणि दोन्ही कंपन्या मस्क चालवतात. ते आधीच अनेक कंपन्यांचे नेतृत्व करतात, त्यामुळे जोडलेल्या कंपन्या पैसा, कर्मचारी आणि निर्णय कसे वाटून घेतात याकडे गुंतवणूकदार बारकाईने लक्ष देतात.

संदर्भ: GSLV म्हणजे Geosynchronous Satellite Launch Vehicle, भारताचे एक रॉकेट जे जड उपग्रह कक्षेत सोडण्यासाठी वापरले जाते. ISRO ही राष्ट्रीय अवकाश संस्था आहे आणि भारताचे उपग्रह व प्रक्षेपण कार्यक्रम तीच चालवते, त्यामुळे तिची संसाधने अनेक भावी मोहिमांवर परिणाम करतात.

संदर्भ: EPFO योजनेअंतर्गत पेन्शनधारकांना दरवर्षी आपण जिवंत असल्याचे सिद्ध करावे लागते, तेव्हाच त्यांना मासिक पेन्शन मिळत राहते, आणि त्यासाठी सामान्यतः जीवन प्रमाणपत्र हाच पुरावा असतो. हे काम ऑनलाइन केल्याने कार्यालयात खेटे घालावे लागत नाहीत, आणि याचा सर्वात जास्त फायदा ज्येष्ठ नागरिकांना होतो.

संदर्भ: COP ही UN ची वार्षिक हवामान परिषद आहे, जिथे देश तापमानवाढीवरील कृतीबाबत वाटाघाटी करतात. 1.5°C चे लक्ष्य 2015 च्या पॅरिस कराराततून आले आहे, ज्याचा उद्देश औद्योगिक क्रांतीपूर्व काळाच्या तुलनेत तापमानवाढ त्या पातळीजवळ ठेवणे हा होता.

संदर्भ: महागाई भत्ता म्हणजे मूळ पगार आणि निवृत्तीवेतनात जोडली जाणारी रक्कम, जी वाढत्या किमतींची भरपाई करण्यासाठी असते आणि राज्ये ती वेळोवेळी सुधारतात. केंद्र सरकारही आपला DA दर वर्षातून दोनदा सुधारते, त्यामुळे राज्यांच्या वाढीकडे इतर राज्यांतील कर्मचारीही लक्ष ठेवतात.

संदर्भ: NoRKA म्हणजे Non-Resident Keralites' Affairs विभाग, जो परदेशात काम करणाऱ्या केरळी लोकांसाठी आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी कल्याणकारी योजना चालवतो. केरळ मोठ्या प्रमाणात आखाती देशांतील केरळी प्रवाशांनी घरी पाठवलेल्या पैशांवर अवलंबून आहे, त्यामुळे या योजनांमधील बदल अनेक कुटुंबांवर परिणाम करतात.

संदर्भ: बुरशी मातीत राहते आणि झाडांच्या मुळांशी भागीदारी करते. अनेक झाडे पोषक तत्वे आणि पाण्यासाठी त्यावर अवलंबून असतात. शास्त्रज्ञ दीर्घकाळापासून या जमिनीखालील जाळ्यांचा अभ्यास करत आहेत, ज्यांना काही लोक wood wide web म्हणतात, जरी हे नाव वादग्रस्त आहे.

संदर्भ: वीज वितरक कंपन्या वीज उत्पादकांकडून वीज विकत घेतात, आणि खरेदीचा खर्च वाढल्यास ते ग्राहकांच्या बिलात अधिभार जोडून जास्तीची रक्कम वसूल करू शकतात. त्यामुळे वीजेचे दर आणि अधिभार एका बिलिंग चक्रातून पुढच्या चक्रात बदलू शकतात.

संदर्भ: मिथेन हा हरितगृह वायू आहे, जो कमी काळात कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा खूप जास्त उष्णता अडकवतो. पाणथळ जागा आणि तळी हे त्याचे नैसर्गिक स्रोत आहेत, त्यामुळे त्याचा अभ्यास हवामान नियोजनासाठी उपयोगी ठरतो.

RBI ही मध्यवर्ती बँक आहे जी भारतातील बँकांचे नियमन करते आणि बँकिंगचे नियम ठरवते. आता बँकांकडे ग्राहकांचा मोठ्या प्रमाणात डिजिटल डेटा असतो आणि त्या ऑनलाइन पेमेंट चालवतात, त्यामुळे सुरक्षेत त्रुटी आल्यास सामान्य लोकांची बचत आणि खाती धोक्यात येऊ शकतात.

संदर्भ: एखादी शेअर बाजारात सूचीबद्ध कंपनी खाजगी करण्यासाठी तिचे सर्व शेअर विकत घेतले जातात, जेणेकरून ती पुढे शेअर बाजारात व्यवहार करत नाही. Trian सारखे सक्रिय गुंतवणूकदार अनेकदा कंपनी चालवण्याच्या पद्धतीत बदल करण्यासाठी आग्रह धरतात.

उल्कापिंड म्हणजे अवकाशातून पृथ्वीवर येऊन पडणारे दगड. अनेक मंगळावरील उल्कापिंड सहारासारख्या वाळवंटात सापडतात, कारण तिथे ते शोधणे सोपे असते. त्यांचा अभ्यास केल्याने शास्त्रज्ञांना मंगळावर यान न पाठवता त्या ग्रहाबद्दल माहिती मिळते.

संदर्भ: अवकाश धूळ म्हणजे ग्रह आणि ताऱ्यांमध्ये तरंगणारे सूक्ष्म कण, आणि तिचा अभ्यास केल्याने सौरमालेची निर्मिती कशी झाली हे शास्त्रज्ञांना समजण्यास मदत होते. Nasa ही अमेरिकेची अवकाश संस्था आहे, जी अनेक आंतरराष्ट्रीय विज्ञान मोहिमा आणि प्रकल्प चालवते.

संदर्भ: विनाशिका म्हणजे मोठ्या युद्धनौका असून त्या ताफ्यांचे आणि समुद्री मार्गांचे संरक्षण करतात, तर स्टेल्थ रचनेमुळे त्या शोधणे कठीण होते. संरक्षण अधिग्रहण परिषद ही सरकारी संस्था आहे जी करार होण्यापूर्वी मोठ्या संरक्षण खरेदींना मान्यता देते.

संदर्भ: नॅशनल कॉन्फरन्स हा प्रादेशिक पक्ष आहे, जो जम्मू आणि काश्मीरमध्ये निवडून आलेले सरकार चालवतो. सत्ताधारी पक्षाच्याच आमदारांकडून सरकार पाडण्याची धमकी येणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे विधानसभेत सरकारचे बहुमत टिकणार की नाही यावर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: Ebola हा दुर्मिळ पण गंभीर विषाणू असून रक्त किंवा शरीरातील इतर द्रवांच्या संपर्कातून पसरतो. 2014-2016 मधील पश्चिम आफ्रिकेच्या उद्रेकात 11,000 हून अधिक लोक मरण पावले, आणि DR Congo मध्ये या उद्रेकाआधीही Ebola चे अनेक उद्रेक झाले आहेत.

Context: BS-VI is the latest emission standard for vehicles in India, and older vehicles that fall below it release more pollution. Delhi's air typically worsens in winter as cold air traps smoke and dust, so these curbs return every year.

संदर्भ: अवरेकाई, ज्याला hyacinth bean असेही म्हणतात, हे कर्नाटकात मोठ्या प्रमाणात घेतले जाणारे हिवाळी कडधान्य आहे. कोलार हा राज्यातील कोरडा जिल्हा असून येथील शेतकरी बहुधा पावसावर अवलंबून असतात.

संदर्भ: वंदे भारत ही भारतातील वेगवान आणि आधुनिक गाड्यांची मालिका आहे, आणि स्लीपर आवृत्ती लांबच्या प्रवासासाठी रात्रीचा प्रवास सोपा करते. दक्षिण आणि पश्चिम भारतातील रेल्वे जोडणी हा सरकारच्या व्यापक रेल्वे सुधारणा मोहिमेचा महत्त्वाचा भाग आहे.

Context: Apple has long sold Macs with trackpads and keyboards rather than touchscreens, while many Windows laptops already use touch. Touchscreen laptops have been debated for years, so this launch tests whether users want them.

संदर्भ: बोंडी बीचवर डिसेंबर 2025 मध्ये ज्यू हनुक्का कार्यक्रमादरम्यान झालेल्या गोळीबारामुळे ऑस्ट्रेलियामध्ये सुरक्षा आणि बंदूक कायद्यांवर देशव्यापी चर्चा सुरू झाली, तसेच सेमिटिझमबद्दलची चिंता वाढली.

संदर्भ: FASTag हा वाहनांवर लावला जाणारा इलेक्ट्रॉनिक टॅग आहे, ज्यामुळे महामार्गावरील टोल नाक्यांवर न थांबता टोल आपोआप भरता येतो. भारतातील टोल नाके अडथळ्याविना इलेक्ट्रॉनिक वसुलीकडे वळत असल्यामुळे आता अनेक वाहने बँक खात्यांशी जोडलेल्या टॅगवर अवलंबून असतात.

संदर्भ: POCSO म्हणजे Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012, आणि NDPS म्हणजे Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985. या कायद्यांखालील खटले नियमित न्यायालयांपेक्षा लवकर निकाली निघावेत म्हणून विशेष न्यायालये स्थापन केली जातात.

संदर्भ: अल्फाबेटकडे गुगलसोबत YouTube आणि Android देखील आहेत. मोठ्या टेक कंपन्या AI चिप्स आणि डेटा सेंटरवर प्रचंड खर्च करत आहेत, आणि त्या गुंतवणुकीतून पैसे कधी मिळतील, असा प्रश्न गुंतवणूकदार सतत विचारत आहेत. अशा तीव्र चढ-उतारांमागे अनेकदा हा मोठा वाद असतो, केवळ एका तिमाहीचा निकाल नाही.

संदर्भ: मतदार याद्यांमध्ये कोण मतदान करू शकते याची नोंद असते, आणि निवडणूक आयोगाची ऑनलाइन ECINET प्रणाली अधिकृत कर्मचाऱ्यांना त्या नोंदी जोडण्या व अद्ययावत करण्याची परवानगी देते. लॉगिन तपशिलांचा गैरवापर महत्त्वाचा आहे, कारण चुकीच्या नोंदींमुळे कोणाला मतदान करता येईल यावर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: मतदार यादी म्हणजे प्रत्येक राज्यात मतदानासाठी पात्र लोकांची अधिकृत यादी, आणि ती अचूक ठेवणे अमेरिकेच्या निवडणुकांमधील दीर्घकाळचा वादाचा विषय आहे. बिगर-नागरिक संघराज्य निवडणुकांमध्ये मतदान करू शकत नाहीत, त्यामुळे या यादीच्या तपासणीचा मुद्दा राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील आहे.

Swift हा 2004 मध्ये gamma-ray bursts चा अभ्यास करण्यासाठी प्रक्षेपित केला होता. gamma-ray bursts म्हणजे दूरच्या अवकाशातून येणारे शक्तिशाली प्रकाशझोत. बहुतेक उपग्रह पुनःप्रवेशावेळी जळून जातात, पण मोठे भाग टिकून जमिनीपर्यंत पोहोचू शकतात.

संदर्भ: लास वेगास वाळवंटी प्रदेशात असल्याने येथे पाऊस दुर्मिळ असतो, त्यामुळे मध्यम पावसामुळेही कोरड्या जमिनीवर अचानक पूर येऊ शकतो. Flood Watch म्हणजे पुराची शक्यता आहे असा इशारा, तर Flood Advisory म्हणजे पूर येत आहे किंवा येणार आहे असे सूचित करणारी सूचना.

संदर्भ: दिल्लीची हवेची गुणवत्ता हिवाळ्यात अनेकदा खालावते, आणि तेव्हा प्राधिकरणे Graded Response Action Plan (GRAP) अंतर्गत टप्प्याटप्प्याने प्रदूषणविरोधी निर्बंध लागू करतात. प्रवेशद्वारांवरील तपासणी हा हे निर्बंध अमलात आणण्याचा एक मार्ग आहे.

संदर्भ: या किंमती तेल विपणन कंपन्या ठरवतात आणि त्या महिन्याने सुधारल्या जातात. त्यांचा परिणाम हॉटेल, वाहतूक आणि विमान कंपन्यांच्या खर्चावर होतो. असे बदल बिले आणि तिकिटांच्या दरातून ग्राहकांपर्यंत पोहोचतात, त्यामुळे छोट्या वाढीही व्यवसायांसाठी मोठ्या ठरू शकतात.

Jal Jeevan Mission ही केंद्र सरकारची योजना असून ती राज्यांच्या सहकार्याने ग्रामीण घरांपर्यंत नळाद्वारे पाणी पोहोचवण्यासाठी राबवली जाते. तिची वेळमर्यादा अनेकदा निधीवर अवलंबून असते, त्यामुळे पैशांची अडचण आली तर पूर्णत्वाच्या तारखा पुढे ढकलल्या जाऊ शकतात.

संदर्भ: भारतात अन्नसुरक्षेचे नियम Food Safety and Standards Act, 2006 मध्ये ठरवले आहेत आणि ते राज्यांचे अन्न सुरक्षा विभाग लागू करतात, त्यामुळे महाराष्ट्रातील FDA सारख्या राज्य संस्था स्थानिक अंमलबजावणी सांभाळतात.

संदर्भ: भारताचा निवडणूक आयोग मतदार यादी अद्ययावत करतो, आणि राष्ट्रीय पुनरिक्षणात नावे जोडली किंवा काढली जाऊ शकतात. विरोधी पक्ष या प्रक्रियेला आव्हान देत आहेत, त्यामुळे हा मोर्चा निवडणुका कशा घेतल्या जातात यावरील दीर्घ लढ्याचा भाग आहे.

संदर्भ: जागतिक क्रमवारीत खेळाडूंना अलीकडील स्पर्धांमधील गुणांनुसार स्थान दिले जाते, त्यामुळे 287 व्या क्रमांकावरील खेळाडू खेळातील शीर्षस्थानापासून खूप दूर असतो. तरुण खेळाडू अनेकदा अधिक अनुभवी प्रतिस्पर्ध्यांविरुद्ध लांब सामने खेळून अनुभव मिळवतात.

संदर्भ: निवृत्तीवेतन सुरू ठेवण्यासाठी निवृत्तीवेतनधारकांना दरवर्षी आपण हयात असल्याचा पुरावा द्यावा लागतो, आणि त्यासाठी लाइफ सर्टिफिकेट हा नेहमीचा पुरावा असतो. फेस ऑथेंटिकेशनमुळे निवृत्तीवेतनधारकांना बँक किंवा पेन्शन कार्यालयात प्रत्यक्ष जाण्याऐवजी कॅमेऱ्याच्या साहाय्याने आपली ओळख पटवता येते.

संदर्भ: आता अनेक कोल्ड स्टोरेज युनिट्स इंटरनेटला जोडलेल्या संगणक नियंत्रकांद्वारे चालतात, ज्यामुळे ते हॅकर्सच्या हल्ल्यांसाठी असुरक्षित होतात. अन्न, औषधे आणि युटिलिटी कंपन्यांसाठी अशा ऑपरेशनल तंत्रज्ञानावरील हल्ले ही वाढती चिंता बनली आहे.

संदर्भ: राफेल-एम हे फ्रान्सच्या राफेल विमानाचे नौदल प्रकार आहे, जे विमानवाहू नौकांवर उतरण्यासाठी बनवले आहे. INS विक्रांत ही भारताची पहिली स्वदेशी बनावटीची विमानवाहू नौका आहे, त्यामुळे या उतरण्यावरून हे जहाज आधुनिक लढाऊ विमानांना सामावून घेऊ शकते हे दिसते.

इंडियन सुपर लीग ही भारतातील सर्वोच्च व्यावसायिक फुटबॉल लीग आहे, जी 2014 मध्ये सुरू झाली. दिल्ली आणि मुंबई हे तिच्यातील शहराधारित दोन क्लब आहेत. अशा निकालांमुळे प्रत्येक क्लब गुणतालिकेत वर किंवा खाली जातो, आणि त्यावरूनच प्लेऑफमध्ये कोण पोहोचणार हे ठरते.

लडाख हा थंड आणि उंचावरील प्रदेश आहे, जिथे लहान वाढीचा हंगाम आणि खराब मातीमुळे शेती कठीण असते. केशर पारंपरिकपणे काश्मीरमध्ये पिकवले जाते, त्यामुळे हा प्रकल्प ते नव्या जमिनीवर नेण्याचा प्रयत्न दाखवतो.

Context: Apple Macs have never had touchscreens, while iPads and most phones use touch, so a touch Mac would be a clear design change. The M7 name follows earlier Apple chips, the M1 to M4 line, which power its Mac laptops.

संदर्भ: अपक्ष आमदार किंवा सदस्य पक्षाच्या तिकिटावर निवडून येत नाहीत. भारतात पक्षांतर विरोधी कायद्यानुसार, जे सदस्य औपचारिकपणे दुसऱ्या पक्षात सामील होतात त्यांना अपात्र ठरवता येते. इथला प्रश्न असा आहे की एखाद्या पक्षाला पाठिंबा देणे म्हणजे त्यात सामील होणे का, आणि यावर विरोधक आणि ते दोन सदस्य वेगळा विचार करतात.

लुसी 2021 मध्ये गुरूच्या ट्रोजन लघुग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी प्रक्षेपित करण्यात आले होते. हे लघुग्रह खडकाळ पिंडांचे गट असून ते या विशाल ग्रहाच्या कक्षेतच फिरतात. शास्त्रज्ञांच्या मते हे लघुग्रह सुरुवातीच्या सौरमालेतील अवशेष असू शकतात, ज्यामुळे ग्रह कसे तयार झाले हे समजण्यास मदत होऊ शकते.

संदर्भ: क्वाड ही भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांची अनौपचारिक भागीदारी असून ती इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रासाठी एकत्र काम करण्यासाठी स्थापन झाली आहे. आर्थिक दबाव म्हणजे व्यापार किंवा पैशाच्या माध्यमातून टाकलेला दबाव. हा गट AI आणि महत्त्वाच्या खनिजांवरील आपले काम वाढवत आहे.

संदर्भ: नंदिनी हा कर्नाटकातील सहकारी दूध ब्रँड आहे आणि अनेक कुटुंबे तो रोज खरेदी करतात, त्यामुळे दरातील बदलाचा घरच्या बजेटवर थेट परिणाम होतो. दूध दराचे निर्णय अनेकदा शेतकऱ्यांची कमाई विरुद्ध ग्राहकांची परवडणारी क्षमता यावर वादविवाद घडवतात.

संदर्भ: रशियाने २०२२ मध्ये युक्रेनवर आक्रमण केले आणि तेव्हापासून खेरसन भाग एक महत्त्वाची आघाडी राहिला आहे. मानवतावादी युद्धविराम म्हणजे लढाई सुरू असलेल्या भागातून नागरिकांना बाहेर पडता यावे म्हणून ठरवलेला छोटा विराम.

पटाया थायलंडमधील लोकप्रिय समुद्रकिनारी रिसॉर्ट आहे, जिथे अनेक भारतीय पर्यटक येतात. पर्यटकांच्या खरेदीत जास्त शुल्क आकारले जाणे ही सामान्य समस्या आहे, त्यामुळे कार्ड पेमेंटला मंजुरी देण्यापूर्वी बिल आणि रक्कम तपासण्याचा सल्ला प्रवाशांना दिला जातो.

संदर्भ: कन्नड ही कर्नाटकाची भाषा आहे, आणि कन्नड गट बेंगळुरूसारख्या राज्यातील IT केंद्रांमध्ये स्थानिकांना अधिक नोकऱ्या मिळाव्यात यासाठी दीर्घकाळ आग्रह धरत आहेत. ध्वजाच्या नियमामुळे त्या नोकरी-चर्चेत राज्याच्या ओळखीचा मुद्दाही जोडला गेला आहे.

संदर्भ: अमेरिकेने 1960 च्या दशकाच्या सुरुवातीपासून क्युबावर आर्थिक निर्बंध ठेवले आहेत आणि संयुक्त राष्ट्र महासभेने ते उठवावेत असे अनेक वर्षे मतदानाद्वारे म्हटले आहे. या निर्बंधांबाबत मते विभागलेली आहेत, म्हणून वाचकांनी अनेक स्रोत तपासावेत.

संदर्भ: Covid-19 चा उगम 2019 च्या अखेरीस चीनमधील Wuhan येथे झाला आणि तो जगभर पसरला, ज्यामुळे लॉकडाऊन आणि प्रवासाचे नियम लागू झाले. भारत आणि चीनमधील संबंध 2020 मध्ये Ladakh सीमेवरील लष्करी तणावानंतर तणावपूर्ण राहिले आहेत.

संदर्भ: Digi Yatra ही सरकारी योजना आहे, जी चेहरा ओळख आणि डिजिटल ओळखपत्रांचा वापर करून विमानतळावरील तपासणी नाक्यांवरून प्रवाशांना लवकर पुढे जाण्यास मदत करते. आतापर्यंत ती मुख्यतः देशांतर्गत प्रवाशांसाठी होती, त्यामुळे ही चाचणी परदेशी प्रवाशांसाठीही ही प्रणाली चालते का हे तपासते.

संदर्भ: KMF म्हणजे कर्नाटक मिल्क फेडरेशन, ही राज्यातील मोठी दूध सहकारी संस्था असून ती Nandini या ब्रँड नावाखाली दूध विकते. अशा दर बदलांमागे अनेकदा शेतकरी आणि वाहतुकीचा वाढता खर्च असतो, त्यामुळे घरगुती मासिक बजेटवर त्याचा परिणाम जाणवतो.

Wales ची आरोग्य सेवा इंग्लंडपासून वेगळी चालते, आणि कर्करोगावरील उपचार स्कॅन वाचणाऱ्या रेडिओलॉजिस्टवर अवलंबून असतात. त्यामुळे तुटवड्यामुळे निदान आणि उपचार दोन्ही मंदावतात. कन्सल्टंट म्हणजे वरिष्ठ तज्ज्ञ डॉक्टर, आणि UK मध्ये NHS मध्ये कर्मचाऱ्यांच्या कमतरतेच्या बातम्या बऱ्याच काळापासून येत आहेत.

Context: AI data centres on Earth use large amounts of electricity and cooling, which is a growing concern for tech firms. Putting computing in orbit is an untested idea that companies are exploring as a possible alternative.

बाय नाऊ, पे लेटर सेवेत खरेदीची रक्कम हप्त्यांमध्ये विभागता येते, आणि वेळेवर पैसे भरल्यास अनेकदा व्याज लागत नाही. पेमेंट चुकल्यास शुल्क लागू शकते, त्यामुळे वापरण्यापूर्वी अटी तपासणे फायदेशीर आहे.

संदर्भ: खटला दाखल करताना कोर्ट फी भरली जाते, आणि उशिरा तडजोड झाल्यास फी परत मिळावी का, यावर न्यायालयांमध्ये चर्चा झाली आहे. वरच्या न्यायालयांचे निकाल वेगळे असतील तेव्हा खालच्या न्यायालयांना कोणता निकाल पाळायचा हे ठरवावे लागते.

संदर्भ: तेजस हे लाइट कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट आणि नियोजित AMCA ही भारताची देशात विकसित केलेली लढाऊ विमान कार्यक्रम आहेत, जे आयात केलेल्या विमानांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आहेत. एअर चीफ मार्शल हे हवाई दलाचे प्रमुख असतात, आणि प्रत्येक नवे प्रमुख या प्रकल्पांची दिशा ठरवतात.

संदर्भ: INDIA आघाडी ही 2023 मध्ये स्थापन झालेली विरोधी पक्षांची गट आहे, जी भाजप-प्रणित NDA विरुद्ध राष्ट्रीय निवडणुका एकत्र लढवण्यासाठी तयार झाली. JD(U) हा बिहारमधील पक्ष असून तो आधी INDIA आघाडीचा भाग होता आणि नंतर NDA मध्ये परतला.

Context: Maruti Suzuki is India's largest carmaker, so its monthly figures are often read as a signal of demand across the auto market. Sales usually rise around Diwali and the festive season, when many buyers make big purchases.

Context: Personalised cancer vaccines are designed around a patient's own tumour, and most are still in research or early trials rather than routine treatment. Claims from startups should be read alongside peer-reviewed evidence.

संदर्भ: El Niño म्हणजे मध्य आणि पूर्व पॅसिफिकचे नैसर्गिक तापमानवाढीचे चक्र, जे जगभरातील पाऊस आणि उष्णतेचे नमुने बदलते. ते अनेकदा भारतीय मान्सूनला कमजोर करते, म्हणून शेतकरी आणि पाणी नियोजक याकडे बारकाईने लक्ष ठेवतात.

संदर्भ: न्यूयॉर्क सिटी मॅरेथॉन ही सहा वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्सपैकी एक आहे, त्यामुळे पदार्पणातच जिंकणे दुर्मिळ असून त्याकडे मोठे लक्ष वेधले जाते. आल्मग्रेन पूर्णवेळ धावपटू होण्यापूर्वी आर्थिक विश्लेषक आणि डेटा सायंटिस्ट म्हणून काम करत होता.

संदर्भ: युनिव्हर्सिटी ग्रँट्स कमिशन (UGC) ही देशपातळीवरील संस्था आहे जी विद्यापीठांसाठी मानके ठरवते आणि त्यातील अनेक विद्यापीठांना निधी देते, त्यामुळे तिच्या नियमांचा परिणाम देशभरातील कॅम्पसवर होतो. इक्विटी नियमांवर अनेकदा चर्चा होते, कारण ते विद्यार्थी आणि कर्मचाऱ्यांशी कसे वागायचे हे ठरवतात.

संदर्भ: काश्मीरमधील पाम्पोर भाग केशरासाठी ओळखला जातो. केशर हा क्रोकस फुलांपासून बनणारा मसाला असून वजनाच्या हिशोबाने जगातील सर्वात महाग मसाल्यांपैकी एक आहे. इराण हा केशराचा मोठा उत्पादक देश आहे, त्यामुळे तिथला पुरवठा अडचणीत आला तर इतर देशांतील खरेदीदारांवरही परिणाम होतो.

संदर्भ: World Bank ही जागतिक कर्ज देणारी संस्था असून ती देशांसाठी गरिबीचे अंदाज प्रसिद्ध करते, अनेकदा आंतरराष्ट्रीय मर्यादा सुमारे $2.15 प्रतिदिन इतकी वापरून. नवीन घरगुती सर्वेक्षणे आल्यावर अत्यंत गरिबीचे आकडे अद्ययावत केले जातात, त्यामुळे त्यातील बदलांवर अनेकदा चर्चा होते.

संदर्भ: अनेक भारतीय शहरांमध्ये पाणीटंचाई ही वारंवार भेडसावणारी समस्या आहे, आणि जेव्हा पाइपलाइन कमी पडतात तेव्हा कोरड्या काळात पाणी पुरवण्यासाठी टँकर हा सामान्य मार्ग आहे.

संदर्भ: NMMS शिष्यवृत्ती ही केंद्र सरकारची योजना आहे, जी कमी उत्पन्न गटातील चांगली कामगिरी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत देते, जेणेकरून ते आपले शिक्षण सुरू ठेवू शकतील.

संदर्भ: बंगालच्या उपसागरातील चक्रीवादळे अनेकदा शरद ऋतूत तयार होतात आणि किनारपट्टीच्या भारतात जोरदार वारे व पूर आणू शकतात. ओडिशा आणि आंध्र प्रदेश या दोन्ही राज्यांना अलीकडच्या काही वर्षांत मोठ्या वादळांचा सामना करावा लागला आहे, त्यामुळे लवकर इशारे आणि स्थलांतर ही नेहमीची पावले आहेत.

Context: BE FAST stands for balance, eyes, face, arms, speech and time, a memory aid for a stroke's common signs. Stroke is a leading cause of death and disability in India, and early treatment can limit lasting damage.

संदर्भ: AI मॉडेल्स मोठ्या प्रमाणात वेब मजकुरावर प्रशिक्षित केले जातात, आणि बातम्यांच्या साइट्स बऱ्याच काळापासून बॉट्सनी त्यांचा मजकूर कॉपी करण्याबद्दल तक्रार करत आहेत. Robots.txt ही प्रमाणित फाइल आहे जी बॉट्सना कोणती पाने क्रॉल करू नयेत हे सांगते, आणि प्रकाशक सध्या तिचा वापर करतात.

संदर्भ: KYC म्हणजे Know Your Customer, म्हणजे बँका आपले ग्राहक खरोखर कोण आहेत याची खातरजमा करण्यासाठी पाळत असलेली प्रक्रिया. म्यूल खाती अनेकदा चोरलेल्या किंवा उसन्या ओळखपत्रांवर उघडली जातात, आणि भारतात ऑनलाइन फसवणूक वाढत असल्याने न्यायालयाचा हा आढावा खाती कशी उघडली जातात ते बदलू शकतो.

Context: Namibia is an associate nation, not a full Test-playing country, and its cricket has grown through matches against teams like Ireland. A first bilateral ODI series win shows steady progress as it builds toward bigger tournaments.

संदर्भ: सिंधू दोन वेळा ऑलिंपिक पदक विजेती आहे, रिओ 2016 मध्ये रौप्य आणि टोकियो 2020 मध्ये कांस्य पदक. World Tour Finals ही हंगाम संपल्यावर होणारी सर्वोत्तम खेळाडूंची स्पर्धा आहे, त्यामुळे पात्रतेसाठी प्रत्येक रँकिंग गुण महत्त्वाचा असतो.

संदर्भ: फेब्रुवारी 2022 मध्ये पूर्ण प्रमाणात आक्रमण सुरू झाल्यापासून रशिया आणि युक्रेन युद्धात आहेत, आणि दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या ऊर्जा यंत्रणांवर वारंवार हल्ले केले आहेत. हिवाळ्यात घर गरम ठेवणे, पाणीपुरवठा आणि रुग्णालये यासाठी वीज ग्रीड महत्त्वाचे असते.

कर हस्तांतरण म्हणजे केंद्र सरकार संघाच्या कर उत्पन्नातील जो हिस्सा राज्य सरकारांना देते, तो राज्ये शाळा, रस्ते आणि आरोग्य यांसाठी वापरतात. केंद्र साधारणपणे नियमित मासिक हप्त्यांमध्ये हे पैसे देते, आणि कधीकधी त्यात अतिरिक्त रक्कम जोडली जाते.

संदर्भ: GST म्हणजे भारताचा वस्तू आणि सेवा कर, जो 2017 मध्ये अनेक राज्य आणि केंद्रीय करांऐवजी लागू झाला. ज्या प्रत्येक राज्यात व्यवसाय विक्री करतो, तिथे त्या राज्याची स्वतंत्र नोंदणी लागू शकते, त्यामुळे सोप्या नियमांचा छोट्या ऑनलाइन विक्रेत्यांना मोठा फायदा होऊ शकतो.

संदर्भ: अनेक महिला शेतीचे काम करतात, पण सरकारी नोंदींमध्ये त्यांना अनेकदा शेतकरी म्हणून धरले जात नाही, कारण सहसा जमिनीच्या मालकीवरून मान्यता ठरते. ही मान्यता शेती योजना, कर्ज आणि लाभांपर्यंत पोहोचण्यावर परिणाम करू शकते.

संदर्भ: YouTube कडे वयाच्या सेटिंग्ज आणि आशयाचे नियम आहेत, पण AI साधनांमुळे कोणीही झटपट गाणी आणि व्हिडिओ बनवू शकतो, त्यामुळे फिल्टर्सना वेग राखणे कठीण जाते. भोजपुरी आणि पंजाबी संगीत भारतात प्रचंड लोकप्रिय असल्याने असा आशय मोठ्या कुटुंब प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचू शकतो.

अशा नोकरी मेळ्यांमध्ये अनेक कंपन्या आणि नोकरी शोधणारे एकाच ठिकाणी येतात, त्यामुळे उमेदवारांच्या त्याच जागी मुलाखती होऊ शकतात. दुसरी फेरी पार करणाऱ्या उमेदवारांना अंतिम निवडीपूर्वी सहसा आणखी मुलाखतींना सामोरे जावे लागते.

संदर्भ: Karim Abdul-Jabbar हे सहा वेळा NBA चॅम्पियन होते आणि लीगमधील सर्वाधिक गुण मिळवणाऱ्यांपैकी एक होते, त्यामुळे त्यांच्या विक्रमाची बरोबरी करणे महत्त्वाचे आहे. 76ers आणि Knicks दोन्ही Eastern Conference मधील संघ असल्याने या सामन्याचा गुणतालिकेवरही परिणाम होतो.

संदर्भ: Ballon d'Or हा फुटबॉलमधील जगातील सर्वोत्तम खेळाडूला दरवर्षी दिला जाणारा पुरस्कार आहे, जो पत्रकार मतदानाने ठरवतात. Real Madrid हा स्पेनमधील सर्वात मोठ्या क्लबपैकी एक असून मोठ्या स्पर्धांमध्ये नियमितपणे दावेदार असतो.

ऑटोमॅटिक इमर्जन्सी ब्रेकिंग सिस्टीम सेन्सरच्या मदतीने संभाव्य अपघात ओळखते. चालकाने वेळेत प्रतिसाद दिला नाही तर ती ब्रेक लावते. भारतात रस्ते अपघातातील मृत्यूंची संख्या जगात सर्वाधिक आहे, त्यामुळे वाहन सुरक्षा नियम हा सरकारच्या सतत लक्ष केंद्रित असलेला विषय आहे.

संदर्भ: केरळ जलविद्युत धरणांवर आणि इतर राज्यांकडून वीज विकत घेण्यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे, त्यामुळे जास्त मागणीच्या काळात वीज कमी पडणे ही वारंवार येणारी समस्या ठरली आहे. वीज कपातीचा फटका घरांना, रुग्णालयांना आणि छोट्या व्यवसायांना सारखाच बसतो.

चक्रीवादळे उबदार समुद्रावर तयार होतात आणि जोरदार वारे व मुसळधार पाऊस आणतात; भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर प्रत्येक हंगामात अशी अनेक वादळे येतात. Red alert ही सर्वोच्च इशारा पातळी असून, अधिकाऱ्यांना गंभीर नुकसानीची अपेक्षा असते तेव्हा ती दिली जाते.

संदर्भ: कर्जाची परतफेड न झाल्यामुळे बिल्डरचे काम थांबले, तेव्हा अनेक घर खरेदीदारांना फ्लॅटसाठी वर्षानुवर्षे वाट पाहावी लागली आहे. भारताच्या दिवाळखोरी कायद्यानुसार, एका विकासकाच्या अपयशामुळे त्याचे सर्व प्रकल्प गोठू शकतात, म्हणून नवे नियम चांगल्या प्रकल्पांसाठी अरुंद पण स्वतंत्र मार्ग देतात.

संदर्भ: US आणि Iran अनेक वर्षांपासून Iran च्या अणुकार्यक्रमावरून आणि मध्य पूर्वेतील प्रभावावरून एकमेकांच्या विरोधात आहेत. आखातातील तणावाचा परिणाम तेलाच्या किमती आणि भारतासाठी महत्त्वाच्या शिपिंग मार्गांवरही होऊ शकतो.

संदर्भ: कॅनडा आणि अमेरिका हे जवळचे व्यापारी भागीदार आहेत, आणि आयात शुल्क म्हणजे आयात वस्तूंवर लावलेला कर, ज्यामुळे खरेदीदारांसाठी किंमती वाढतात. ट्रम्प यांनी 2025 मध्ये पदभार स्वीकारल्यानंतर नवीन आयात शुल्क लागू केल्यापासून या दोन शेजारी देशांमधील व्यापारी संबंध हा मोठा मुद्दा बनला आहे.

रעम हा इस्रायलच्या नेसेटमधील अरब पक्ष आहे, आणि कतार हे आखाती देश आहे जे गाझा चर्चांमध्ये दीर्घकाळ मध्यस्थी करत आले आहे. निवडणूक प्रचारात परदेशी पैसा हा संवेदनशील विषय असल्याने या चौकशीकडे लक्ष वेधले जात आहे.

संदर्भ: Hylo Open ही जर्मनीत होणारी आंतरराष्ट्रीय बॅडमिंटन स्पर्धा असून ती BWF World Tour मालिकेचा भाग आहे. Lakshya Sen हा भारतीय खेळाडू असून बऱ्याच काळापासून देशातील अव्वल पुरुष एकेरी खेळाडूंमध्ये त्याची गणना होते.

संदर्भ: रणजी ट्रॉफी ही भारतातील देशांतर्गत संघांची सर्वोच्च प्रथम श्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, आणि प्रत्येक सामन्यातील गुण ठरवतात की कोण बाद फेरीत पोहोचणार. मुंबईने इतर कोणत्याही संघापेक्षा जास्त वेळा हे जेतेपद जिंकले आहे.

संदर्भ: GST हा भारताचा एकच वस्तू आणि सेवा कर आहे, जो केंद्र आणि राज्यांचे अर्थमंत्री असलेल्या परिषदेत ठरतो. अनेक व्यवसायांच्या मते, एकाच प्रकल्पासाठी अनेक यंत्रणांचे नियम लागू होतात आणि त्यामुळे कामांना उशीर होतो, म्हणूनच परवानग्यांमधील सुधारणांची चर्चा सतत होते.

संदर्भ: Char Dham हे हिमालयातील मोठे तीर्थयात्रा मार्ग आहे, जिथे हेलिकॉप्टर यात्रेकरूंना कठीण प्रदेशातून घेऊन जातात. भारताचे विमान वाहतूक नियामक DGCA विमान सुरक्षेचे नियम ठरवते, आणि अशा कर्मचारी बदलांमुळे चालकांकडून खर्चाबाबत चिंता व्यक्त होणे सामान्य आहे.

संदर्भ: ही निदर्शने Gen Z आंदोलनाच्या लाटेचा भाग आहेत. ही लाट जर्मनीमध्ये ३४ शहरांपर्यंत पसरली असून, याबद्दल आम्ही आधी बातमी दिली होती. जर्मनीत आंदोलन करणे कायदेशीर आहे, पण पोलिसांशी झालेल्या चकमकींमुळे आंदोलने कशी हाताळली जातात, याबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

संदर्भ: 1984 म्हणजे पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या हत्येनंतर दिल्ली आणि इतर ठिकाणी झालेली शीखविरोधी हिंसा. INDIA आघाडी ही 2023 मध्ये स्थापन झालेली विरोधी पक्षांची युती आहे.

Midterm निवडणुका अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या चार वर्षांच्या कार्यकाळाच्या साधारण मध्यावर होतात. त्या ठरवतात की पुढील दोन वर्षे Congress वर कोणत्या पक्षाचे नियंत्रण असेल. प्रत्येक सभागृहावर कोणाचे नियंत्रण आहे, त्यावरून राष्ट्राध्यक्षांना कायदे मंजूर करून घेणे आणि नियुक्त्यांना मान्यता मिळवणे किती सोपे जाईल, हे ठरते.

संदर्भ: FSSAI ही देशातील राष्ट्रीय नियामक संस्था आहे. ती संपूर्ण भारतात रेस्टॉरंट आणि पॅकबंद अन्नासाठी अन्न सुरक्षेचे नियम ठरवते आणि त्यांची अंमलबजावणी करते. परवाना निलंबन ही त्यांची सर्वात कठोर कारवाई आहे, आणि कारणे दाखवा नोटीस म्हणजे अंतिम निर्णयापूर्वी व्यवसायाला उत्तर देण्याची संधी.

संदर्भ: पंजाब हे अंमली पदार्थांच्या सेवनाशी झगडणारे राज्य म्हणून व्यापकपणे ओळखले जाते, विशेषतः तरुणांमध्ये. तिथे हा मुद्दा प्रचाराचा मोठा विषय राहिला आहे. शाह हे केंद्रीय गृहमंत्री आहेत, जे देशाची अंतर्गत सुरक्षा आणि पोलीस व्यवस्था सांभाळतात.

संदर्भ: GST म्हणजे वस्तू आणि सेवा कर, जो 2017 मध्ये अनेक जुन्या राज्य आणि केंद्रीय करांच्या जागी लागू झालेला भारतातील बहुतेक विक्रीवरील एकच कर आहे. एकूण आकडे परताव्यांपूर्वीचे असतात, त्यामुळे ते किती पैसा येत आहे हे दाखवतात, सरकारकडे शेवटी किती रक्कम राहते हे नाही.

संदर्भ: भारतात इंधनाच्या किमती दररोज बदलण्याच्या पद्धतीने ठरवल्या जातात. स्थानिक कर आणि वाहतुकीचा खर्च यांमुळे शहरांनुसार दर वेगळे असतात. CNG हा स्वच्छ वायू असून अनेक गाड्या आणि रिक्षांमध्ये वापरला जातो, त्यामुळे त्याच्या किमतीतील बदलाचा थेट परिणाम दररोज प्रवास करणाऱ्यांवर होतो.

जनगणना दर दहा वर्षांनी एकदा लोकसंख्येची नोंद करते, आणि तिच्या माहितीमुळे सरकारला सेवा आणि साधनसंपत्तीचे नियोजन करण्यास मदत होते. गणनाकार हे क्षेत्रीय कर्मचारी असतात जे घरोघरी जाऊन उत्तरे गोळा करतात.

संदर्भ: कतारची राजधानी Doha वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यातील अप्रत्यक्ष चर्चेसाठी एक भेटीचे ठिकाण बनले आहे. मध्यावधी निवडणुकांनंतर धोरणात बदल झाला तर चर्चा कशा पुढे जातील यावर मुत्सद्दी अमेरिकन राजकारणावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.

संदर्भ: अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव बऱ्याच काळापासून सुरू आहे, आणि जगातील बहुतांश तेल ज्या मार्गावरून जाते त्या Strait of Hormuz वरून संघर्षाची ठिणगी पडत आली आहे. भारत बहुतेक कच्चे तेल आयात करतो, त्यामुळे तिथे संघर्ष झाला तर देशात इंधनाचे दर वाढू शकतात.

संदर्भ: कूक आयलंड्स हा दक्षिण पॅसिफिकमधील लहान बेटांचा समूह असून तो न्यूझीलंडशी जोडलेला आहे. ट्रान्झिट व्हिसा म्हणजे दुसऱ्या ठिकाणी जाताना एखाद्या देशातून जाण्याची परवानगी.

रणजी ट्रॉफी गटांमध्ये खेळवली जाते, आणि गुणतालिकेत वरच्या स्थानावर असलेल्या संघांना बाद फेरीत जाण्याची अधिक संधी असते. प्रत्येक संघ एका राज्य क्रिकेट संघटनेचे प्रतिनिधित्व करतो, त्यामुळे स्थानिक चाहते या निकालांचा बारकाईने मागोवा घेतात.

कचथीवू हे पाल्क सामुद्रधुनीतील एक छोटे बेट आहे, जे भारताने 1974 मध्ये श्रीलंकेला दिले. सागरी सीमा ओलांडून मासेमारी करताना तमिळनाडूचे मच्छीमार अनेकदा ताब्यात घेतले जातात.

संदर्भ: Iran च्या नेत्याकडे देशाचा अंतिम अधिकार असतो. अमेरिका आणि Iran यांच्यात Iran च्या अणू कार्यक्रमावरून दीर्घकाळ तणाव आहे. Strait of Hormuz हा महत्त्वाचा तेल मार्ग आहे आणि भारताचे बरेचसे कच्चे तेल त्यामधून जाते, त्यामुळे तो भारतासाठी महत्त्वाचा आहे.

संदर्भ: WTA ही महिलांची व्यावसायिक टेनिस टूर आहे, आणि Chennai ने अनेक वर्षे या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे. पाऊस किंवा उष्णतेमुळे सामने उशिरा सुरू होऊ शकतात किंवा लहान होऊ शकतात, म्हणून आयोजक अनेकदा हवामानातील बदलांसाठी नियोजन करतात.

संदर्भ: भारतात प्राण्यांचा वापर करून होणाऱ्या संशोधनासाठी फार पूर्वीपासून नियम आहेत, आणि नियामक ते वेळोवेळी अद्ययावत करतात. असे सुरक्षा उपाय किती कठोर असावेत यावरून प्राणी कल्याण गट आणि शास्त्रज्ञ अनेकदा एकमेकांशी भिडतात.

Context: Big tech firms are spending huge sums on AI data centres and chips, so investors are worried whether those costs will pay off; the Nasdaq is the US index heavy in technology shares.

संदर्भ: Indraprastha Gas दिल्लीच्या बऱ्याच भागात city gas पुरवठा करणारी कंपनी आहे, आणि Northern Railway ही Indian Railways च्या विभागांपैकी एक आहे. पाईपमधून वाहणारा Piped Natural Gas हा शहरांनी स्वच्छ इंधनाकडे वळण्याच्या प्रयत्नात LPG सिलिंडर आणि डिझेलऐवजी अधिकाधिक वापरला जात आहे.

संदर्भ: लुला हे अनुभवी ब्राझिलियन नेते असून 2003 ते 2010 या काळात ते अध्यक्षही होते. बोल्सा फामिलिया ही गरीब कुटुंबांसाठी रोख मदत देणारी योजना आहे. ती 2003 मध्ये सुरू झाली आणि ब्राझीलमध्ये ती व्यापकपणे ओळखली जाते.

Context: Chemotherapy often causes nausea and vomiting, and doctors have commonly used steroids such as dexamethasone to control it. Steroids can have side effects, so a non-steroid option that works as well could matter for patients.

संदर्भ: हरियाणाने भारतातील अनेक अव्वल कुस्तीपटू दिले आहेत आणि गावातील आखाडे, म्हणजे कुस्तीचे मातीचे मैदान, हा या खेळात येण्याचा सामान्य मार्ग आहे. वरिष्ठ जागतिक विजेतेपद हा या खेळातील सर्वोच्च सन्मानांपैकी एक आहे, त्यामुळे हा विजय मोठा टप्पा आहे.

Context: Google Cloud rents computing power and software to businesses, and the AI race has pushed big tech firms to spend heavily on data centres. Search ads bring in most of Alphabet's money, so changes there matter.

संदर्भ: कृष्णा आणि भीमा या दख्खनमधील प्रमुख नद्या आहेत. कर्नाटक आणि महाराष्ट्र या नद्यांचे पाणी सामायिक करतात, त्यामुळे नदी वळवण्याच्या योजनांमुळे दोन राज्यांमध्ये अनेकदा वाद होतात.

संदर्भ: केंद्र सरकार बहुतांश मोठे कर गोळा करते, पण त्यातील ठरावीक हिस्सा राज्यांसोबत वाटते. राज्य सरकारे हा पैसा शाळा, रुग्णालये आणि रस्त्यांसाठी खर्च करतात. असे अतिरिक्त हप्ते नियमित हस्तांतरणाच्या वर दिले जातात.

संदर्भ: नेपाळमधील डोंगराळ आणि ट्रेकिंगच्या भागांना दरवर्षी अनेक भारतीय प्रवासी भेट देतात. हवामान, कठीण भूप्रदेश आणि दुर्गम ठिकाणांमुळे तिथे बचावकार्य संथ होऊ शकते. प्रवासाचे नियोजन करताना मार्गदर्शक आणि स्थानिक इशारे सहसा महत्त्वाचे असतात.

संदर्भ: Asian Champions Trophy ही आशियातील अव्वल संघांची हॉकी स्पर्धा आहे, आणि तिचे निकाल मोठ्या स्पर्धांआधी प्रत्येक देश किती बलवान आहे हे दाखवतात.

संदर्भ: नंदन नीलेकणी हे Infosys चे सह-संस्थापक असून आधार योजनेचे शिल्पकार आहेत. 2024 मधील NEET पेपरफुटी प्रकरणानंतर भारतातील राष्ट्रीय परीक्षा कशा चालवल्या जातात याचा आढावा घेण्यासाठी ही समिती नेमली होती.

संदर्भ: 2018 मध्ये फ्रान्समधील 'यलो वेस्ट' आंदोलनही राहणीमानाच्या खर्चावरूनच सुरू होऊन देशभर पसरले होते, त्यामुळे तिथे अशा संतापाचा इतिहास आहे. पॅरिस ही राजधानी असून मोठी रस्त्यावरची आंदोलने येथे नेहमी होतात.

संदर्भ: पंजाबमधील शेतकरी कापणीनंतर शेत लवकर मोकळे करण्यासाठी भाताचे पेंढे अनेकदा जाळतात, आणि दरवर्षी शरद ऋतूत त्यातील धुरामुळे दिल्ली आणि आसपासच्या भागातील हवेची गुणवत्ता खालावते. दिल्लीने हिवाळ्यासाठी प्रदूषणविरोधी निर्बंध जाहीर केले आहेत, त्यामुळे हा त्याच हंगामी लढ्याचा भाग आहे.

संदर्भ: नंदन नीलेकणी हे प्रसिद्ध भारतीय तंत्रज्ञान उद्योजक आणि इन्फोसिसचे सह-संस्थापक आहेत. शालेय आणि भरती परीक्षांमधील पेपरफुटी ही भारतात वारंवार उद्भवणारी चिंता आहे, म्हणूनच या समितीचे काम विद्यार्थ्यांसाठी आणि पालकांसाठी महत्त्वाचे आहे.

संदर्भ: H-1B हा अमेरिकेचा कामासाठीचा व्हिसा आहे, जो अनेक भारतीय सॉफ्टवेअर अभियंते आणि इतर कुशल कामगार वापरतात, तर ग्रीन कार्ड कायमस्वरूपी निवासाची परवानगी देते. प्रत्येक नवीन काँग्रेस आणि प्रशासन हे नियम बदलू शकते, त्यामुळे निवडणुकीच्या निकालांना अर्जदारांसाठी महत्त्व आहे.

संदर्भ: लावा हा भारतीय स्मार्टफोन ब्रँड असून तो बजेट फोनसाठी ओळखला जातो. ही वाढ त्या विभागात येते जिथे ग्राहक किमतींबाबत सर्वात जास्त संवेदनशील असतात. मिड-रेंज फोन त्या विभागाच्या थोडे वर असतात, म्हणून त्यांचे ग्राहकही किमतींवर बारीक लक्ष ठेवू शकतात.

संदर्भ: ओचलान यांना 1999 मध्ये केनियामध्ये पकडण्यात आले आणि तेव्हापासून ते तुर्कस्तानमधील एका बेटावरील तुरुंगात आहेत. PKK ने दशकभर तुर्की सरकारविरुद्ध लढा दिला, आणि त्यांच्या सहभागाने 2024 मध्ये शांतता चर्चा सुरू झाली.

संदर्भ: नागरी संस्था शहरे आणि गावांमधील रस्ते, पाणी आणि कचरा संकलन यांसारख्या रोजच्या सेवा चालवतात. Pulivendula हा विधानसभा मतदारसंघ Jagan Mohan Reddy यांच्याशी जोडलेला आहे, जे आंध्र प्रदेशात YSRCP या विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतात आणि पूर्वी मुख्यमंत्री होते.

संदर्भ: पर्माफ्रॉस्ट म्हणजे वर्षभर गोठलेली राहणारी जमीन. हिमालयात ती उतार स्थिर ठेवण्यास मदत करते. वाढत्या तापमानाची चिंता या पर्वतीय प्रदेशासाठी सतत वाढत आहे, कारण हाच प्रदेश गंगेसारख्या मोठ्या नद्यांना पाणी पुरवतो.

Ebola हा दुर्मिळ पण घातक विषाणू आहे, जो बाधित व्यक्तींच्या रक्त किंवा शरीरातील द्रवांच्या थेट संपर्कातून पसरतो. पहिल्या नोंदवलेल्या उद्रेकानंतर 1976 पासून DR Congo मध्ये Ebola चे अनेक उद्रेक झाले आहेत, त्यामुळे हा देश प्रतिसाद पथकांसाठी दीर्घकाळ लक्ष केंद्रित राहिला आहे.

रणजी ट्रॉफीचे गुण सामन्यांच्या निकालावरून मिळतात, त्यामुळे कमी विजय असलेला संघ लवकर मागे पडू शकतो. Andhra हा दक्षिणेकडील राज्य संघ आहे, आणि हे सामने यजमान संघाच्या मैदानावर होत असल्याने घरच्या कामगिरीला महत्त्व आहे.