बातम्या

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी ही EPFO चालवणारी निवृत्ती बचत योजना आहे, ज्यात कामगारांच्या पगारातील योगदान जमा होते. अनेक वर्षे निष्क्रिय राहिलेली खाती दावा न केलेली राहू शकतात, म्हणून त्यांतील छोट्या रकमा आपोआप निकाली काढल्या जाऊ शकतात.

संदर्भ: 2019 मध्ये मंजूर झालेला CAA, 2015 पूर्वी भारतात आलेल्या, काही विशिष्ट बिगरमुस्लिम गटांमधील पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानमधील स्थलांतरितांना नागरिकत्वाचा मार्ग देतो. हा कायदा अजूनही वादग्रस्त आहे आणि पश्चिम बंगाल हे त्या राज्यांपैकी एक आहे जिथे त्याचा सर्वाधिक परिणाम होतो.

संदर्भ: सौदी अरेबियाचा Public Investment Fund हा सरकारी गुंतवणूकदार असून देश तेलावरील अर्थव्यवस्थेवरील अवलंबित्व कमी करत असताना त्याने अनेक मोठ्या प्रकल्पांना पाठबळ दिले आहे. अरामको ही सरकारी मालकीची मोठी तेल कंपनी आहे, तर Humain ही सौदी AI कंपनी असून ती आखाती देशांमधील AI नेतृत्वाच्या विस्तृत स्पर्धेचा भाग आहे.

संदर्भ: मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्यांनी २०२३ पासून AI संगणनावर मोठा खर्च केला आहे, आणि त्यातून मिळणारा नफा खर्चापेक्षा कमी असू शकतो अशी काही गुंतवणूकदारांना भीती आहे. डेटा सेंटर ही मोठी संगणक इमारती आहेत जिथे AI साधने चालतात, आणि ती अनेकदा उधार घेतलेल्या पैशातून उभारली जातात.

संदर्भ: 3I/ATLAS ही 'Oumuamua आणि Borisov नंतर आपल्या सौरमालेत आंतरतारकीय अवकाशातून आलेल्या मोजक्या ज्ञात वस्तूंपैकी एक आहे. अशा पाहुण्यांमुळे शास्त्रज्ञांना इतर तारा-प्रणालींमधील पदार्थांचा दुर्मिळ नमुना मिळतो.

संदर्भ: Gaia हा ESA चा अवकाश दुर्बीण प्रकल्प असून 2013 पासून Milky Way मधील एक अब्जाहून अधिक ताऱ्यांची स्थिती आणि हालचाल नोंदवत आहे. त्याच्या दीर्घकालीन सर्वेक्षणामुळे खगोलशास्त्रज्ञ ताऱ्यांमध्ये आणि आपल्या आकाशगंगेत कालांतराने होणारे बदल अभ्यासू शकतात.

संदर्भ: WhatsApp Android वर Google Drive आणि iPhone वर iCloud मध्ये आपोआप बॅकअप ठेवते, त्यामुळे डिलीट होण्यापूर्वी सेव्ह केलेल्या सर्वात अलीकडील बॅकअपमधूनच डिलीट झालेले चॅट सहसा परत मिळू शकतात.

संदर्भ: चक्रीवादळांमुळे अनेकदा जोरदार वारे वाहतात, ज्यामुळे वीजवाहिन्या आणि खांब कोसळतात. त्यामुळे घरे आणि पाणी पंपांना बराच काळ वीज मिळत नाही. वीज कंपन्या आधीच कर्मचारी पथके आणि अतिरिक्त उपकरणे तयार ठेवतात, जेणेकरून वीज खंडित होण्याचा कालावधी कमी करता येईल.

संदर्भ: Group I आणि Group II या तमिळनाडूमधील राज्यस्तरीय भरती परीक्षा आहेत, ज्या अनेक सरकारी पदांसाठी घेतल्या जातात. वयोमर्यादा अनेकदा प्रवर्गानुसार वेगळी असते, त्यामुळे वयोमर्यादेतील सवलतीमुळे जे उमेदवार अन्यथा अर्ज करण्यासाठी खूप मोठे ठरले असते, त्यांना संधी मिळू शकते.

पेनी स्टॉक म्हणजे खूप कमी किमतीचे शेअर्स असलेल्या छोट्या कंपन्यांचे शेअर्स, जे अनेकदा चढ-उतार करणारे आणि पडताळणीस कठीण असतात. सेबी ही भारताच्या शेअर बाजारावर देखरेख ठेवणारी नियामक संस्था आहे, आणि डीलिस्टिंग म्हणजे एखाद्या कंपनीचे शेअर्स एक्सचेंजवर व्यवहार बंद होणे.

संदर्भ: world model ही एक AI प्रणाली आहे जी वातावरण कसे वागते हे शिकते, जेणेकरून पुढे काय होईल याचा अंदाज बांधता येईल आणि यंत्रांना कृतींचे नियोजन करता येईल. Google ने यापूर्वीचे Genie मॉडेल संशोधन पूर्वावलोकन म्हणून प्रसिद्ध केले होते, त्यामुळे Genie 4 हे त्याच दिशेने पुढचे पाऊल आहे.

संदर्भ: सिमेंट हे सर्वाधिक वापरले जाणारे बांधकाम साहित्य आहे, आणि ते बनवताना मोठ्या प्रमाणात कार्बन डाय ऑक्साइड बाहेर पडतो. काचेचा कचरा सामान्य असून तो अनेकदा लँडफिलमध्ये जातो, त्यामुळे बांधकामात त्याचा पुनर्वापर केल्यास कचरा आणि उत्सर्जन दोन्ही कमी होण्यास मदत होते.

संदर्भ: चारा म्हणजे जनावरांसाठीचे खाद्य, आणि त्याच्या टंचाईचा फटका दुग्धव्यवसाय आणि छोट्या शेतकरी कुटुंबांना मोठ्या प्रमाणात बसतो. रब्बी हा हिवाळी पेरणीचा हंगाम आहे. Mahabeej ही महाराष्ट्राची राज्य बियाणे महामंडळ संस्था आहे, तर ज्वारी आणि बाजरी ही कणखर भरडधान्ये आहेत ज्यांना कमी पाणी लागते.

संदर्भ: व्यावसायिक सिलिंडरच्या किमती घरी वापरल्या जाणाऱ्या अनुदानित घरगुती सिलिंडरपेक्षा वेगळ्या ठरवल्या जातात. रेस्टॉरंट, हॉटेल आणि छोटी खाणावळ त्यांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात, त्यामुळे वाढलेला खर्च ग्राहकांच्या बिलापर्यंत पोहोचू शकतो.

संदर्भ: Google ने पहिला डेटा-सेंटर उपग्रह कक्षेत ठेवला आहे, त्यामुळे ही चाचणी AI पृथ्वीबाहेरही काम करू शकते का ते तपासते. हायकू म्हणजे तीन ओळींची छोटी कविता, जी बहुधा निसर्गावर असते.

संदर्भ: क्वांटम कंप्युटिंग क्वांटम भौतिकशास्त्राच्या नियमांचा वापर करून माहितीवर प्रक्रिया करते, अशा पद्धतीने जी सामान्य संगणकांना शक्य नाही. केंद्र सरकारने 2023 मध्ये मंजूर केलेले भारताचे राष्ट्रीय क्वांटम मिशन हा राष्ट्रीय कार्यक्रम आहे, ज्यावर अशा राज्यस्तरीय प्रयत्नांची उभारणी होऊ शकते.

नंदिनी हा ब्रँड कर्नाटक मिल्क फेडरेशन चालवते, जी दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या मालकीची सहकारी संस्था आहे. राज्यात दुधाचे दर वेळोवेळी सुधारले जातात, आणि चारा यांसारख्या शेती खर्चाचा त्यात मोठा वाटा असतो.

संदर्भ: COP ही UN ची वार्षिक हवामान परिषद आहे, जिथे देश तापमानवाढीवरील कृतीबाबत वाटाघाटी करतात. 1.5°C चे लक्ष्य 2015 च्या पॅरिस कराराततून आले आहे, ज्याचा उद्देश औद्योगिक क्रांतीपूर्व काळाच्या तुलनेत तापमानवाढ त्या पातळीजवळ ठेवणे हा होता.

संदर्भ: EPFO योजनेअंतर्गत पेन्शनधारकांना दरवर्षी आपण जिवंत असल्याचे सिद्ध करावे लागते, तेव्हाच त्यांना मासिक पेन्शन मिळत राहते, आणि त्यासाठी सामान्यतः जीवन प्रमाणपत्र हाच पुरावा असतो. हे काम ऑनलाइन केल्याने कार्यालयात खेटे घालावे लागत नाहीत, आणि याचा सर्वात जास्त फायदा ज्येष्ठ नागरिकांना होतो.

संदर्भ: बुरशी मातीत राहते आणि झाडांच्या मुळांशी भागीदारी करते. अनेक झाडे पोषक तत्वे आणि पाण्यासाठी त्यावर अवलंबून असतात. शास्त्रज्ञ दीर्घकाळापासून या जमिनीखालील जाळ्यांचा अभ्यास करत आहेत, ज्यांना काही लोक wood wide web म्हणतात, जरी हे नाव वादग्रस्त आहे.

संदर्भ: वीज वितरक कंपन्या वीज उत्पादकांकडून वीज विकत घेतात, आणि खरेदीचा खर्च वाढल्यास ते ग्राहकांच्या बिलात अधिभार जोडून जास्तीची रक्कम वसूल करू शकतात. त्यामुळे वीजेचे दर आणि अधिभार एका बिलिंग चक्रातून पुढच्या चक्रात बदलू शकतात.

संदर्भ: महागाई भत्ता म्हणजे मूळ पगार आणि निवृत्तीवेतनात जोडली जाणारी रक्कम, जी वाढत्या किमतींची भरपाई करण्यासाठी असते आणि राज्ये ती वेळोवेळी सुधारतात. केंद्र सरकारही आपला DA दर वर्षातून दोनदा सुधारते, त्यामुळे राज्यांच्या वाढीकडे इतर राज्यांतील कर्मचारीही लक्ष ठेवतात.

संदर्भ: NoRKA म्हणजे Non-Resident Keralites' Affairs विभाग, जो परदेशात काम करणाऱ्या केरळी लोकांसाठी आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी कल्याणकारी योजना चालवतो. केरळ मोठ्या प्रमाणात आखाती देशांतील केरळी प्रवाशांनी घरी पाठवलेल्या पैशांवर अवलंबून आहे, त्यामुळे या योजनांमधील बदल अनेक कुटुंबांवर परिणाम करतात.

संदर्भ: मिथेन हा हरितगृह वायू आहे, जो कमी काळात कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा खूप जास्त उष्णता अडकवतो. पाणथळ जागा आणि तळी हे त्याचे नैसर्गिक स्रोत आहेत, त्यामुळे त्याचा अभ्यास हवामान नियोजनासाठी उपयोगी ठरतो.

उल्कापिंड म्हणजे अवकाशातून पृथ्वीवर येऊन पडणारे दगड. अनेक मंगळावरील उल्कापिंड सहारासारख्या वाळवंटात सापडतात, कारण तिथे ते शोधणे सोपे असते. त्यांचा अभ्यास केल्याने शास्त्रज्ञांना मंगळावर यान न पाठवता त्या ग्रहाबद्दल माहिती मिळते.

संदर्भ: नॅशनल कॉन्फरन्स हा प्रादेशिक पक्ष आहे, जो जम्मू आणि काश्मीरमध्ये निवडून आलेले सरकार चालवतो. सत्ताधारी पक्षाच्याच आमदारांकडून सरकार पाडण्याची धमकी येणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे विधानसभेत सरकारचे बहुमत टिकणार की नाही यावर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: अवकाश धूळ म्हणजे ग्रह आणि ताऱ्यांमध्ये तरंगणारे सूक्ष्म कण, आणि तिचा अभ्यास केल्याने सौरमालेची निर्मिती कशी झाली हे शास्त्रज्ञांना समजण्यास मदत होते. Nasa ही अमेरिकेची अवकाश संस्था आहे, जी अनेक आंतरराष्ट्रीय विज्ञान मोहिमा आणि प्रकल्प चालवते.

संदर्भ: FASTag हा वाहनांवर लावला जाणारा इलेक्ट्रॉनिक टॅग आहे, ज्यामुळे महामार्गावरील टोल नाक्यांवर न थांबता टोल आपोआप भरता येतो. भारतातील टोल नाके अडथळ्याविना इलेक्ट्रॉनिक वसुलीकडे वळत असल्यामुळे आता अनेक वाहने बँक खात्यांशी जोडलेल्या टॅगवर अवलंबून असतात.

संदर्भ: Ebola हा दुर्मिळ पण गंभीर विषाणू असून रक्त किंवा शरीरातील इतर द्रवांच्या संपर्कातून पसरतो. 2014-2016 मधील पश्चिम आफ्रिकेच्या उद्रेकात 11,000 हून अधिक लोक मरण पावले, आणि DR Congo मध्ये या उद्रेकाआधीही Ebola चे अनेक उद्रेक झाले आहेत.

Context: BS-VI is the latest emission standard for vehicles in India, and older vehicles that fall below it release more pollution. Delhi's air typically worsens in winter as cold air traps smoke and dust, so these curbs return every year.

Swift हा 2004 मध्ये gamma-ray bursts चा अभ्यास करण्यासाठी प्रक्षेपित केला होता. gamma-ray bursts म्हणजे दूरच्या अवकाशातून येणारे शक्तिशाली प्रकाशझोत. बहुतेक उपग्रह पुनःप्रवेशावेळी जळून जातात, पण मोठे भाग टिकून जमिनीपर्यंत पोहोचू शकतात.

RBI ही मध्यवर्ती बँक आहे जी भारतातील बँकांचे नियमन करते आणि बँकिंगचे नियम ठरवते. आता बँकांकडे ग्राहकांचा मोठ्या प्रमाणात डिजिटल डेटा असतो आणि त्या ऑनलाइन पेमेंट चालवतात, त्यामुळे सुरक्षेत त्रुटी आल्यास सामान्य लोकांची बचत आणि खाती धोक्यात येऊ शकतात.

संदर्भ: मतदार याद्यांमध्ये कोण मतदान करू शकते याची नोंद असते, आणि निवडणूक आयोगाची ऑनलाइन ECINET प्रणाली अधिकृत कर्मचाऱ्यांना त्या नोंदी जोडण्या व अद्ययावत करण्याची परवानगी देते. लॉगिन तपशिलांचा गैरवापर महत्त्वाचा आहे, कारण चुकीच्या नोंदींमुळे कोणाला मतदान करता येईल यावर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: POCSO म्हणजे Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012, आणि NDPS म्हणजे Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985. या कायद्यांखालील खटले नियमित न्यायालयांपेक्षा लवकर निकाली निघावेत म्हणून विशेष न्यायालये स्थापन केली जातात.

संदर्भ: दिल्लीची हवेची गुणवत्ता हिवाळ्यात अनेकदा खालावते, आणि तेव्हा प्राधिकरणे Graded Response Action Plan (GRAP) अंतर्गत टप्प्याटप्प्याने प्रदूषणविरोधी निर्बंध लागू करतात. प्रवेशद्वारांवरील तपासणी हा हे निर्बंध अमलात आणण्याचा एक मार्ग आहे.

संदर्भ: अल्फाबेटकडे गुगलसोबत YouTube आणि Android देखील आहेत. मोठ्या टेक कंपन्या AI चिप्स आणि डेटा सेंटरवर प्रचंड खर्च करत आहेत, आणि त्या गुंतवणुकीतून पैसे कधी मिळतील, असा प्रश्न गुंतवणूकदार सतत विचारत आहेत. अशा तीव्र चढ-उतारांमागे अनेकदा हा मोठा वाद असतो, केवळ एका तिमाहीचा निकाल नाही.

संदर्भ: या किंमती तेल विपणन कंपन्या ठरवतात आणि त्या महिन्याने सुधारल्या जातात. त्यांचा परिणाम हॉटेल, वाहतूक आणि विमान कंपन्यांच्या खर्चावर होतो. असे बदल बिले आणि तिकिटांच्या दरातून ग्राहकांपर्यंत पोहोचतात, त्यामुळे छोट्या वाढीही व्यवसायांसाठी मोठ्या ठरू शकतात.

Jal Jeevan Mission ही केंद्र सरकारची योजना असून ती राज्यांच्या सहकार्याने ग्रामीण घरांपर्यंत नळाद्वारे पाणी पोहोचवण्यासाठी राबवली जाते. तिची वेळमर्यादा अनेकदा निधीवर अवलंबून असते, त्यामुळे पैशांची अडचण आली तर पूर्णत्वाच्या तारखा पुढे ढकलल्या जाऊ शकतात.

संदर्भ: मतदार यादी म्हणजे प्रत्येक राज्यात मतदानासाठी पात्र लोकांची अधिकृत यादी, आणि ती अचूक ठेवणे अमेरिकेच्या निवडणुकांमधील दीर्घकाळचा वादाचा विषय आहे. बिगर-नागरिक संघराज्य निवडणुकांमध्ये मतदान करू शकत नाहीत, त्यामुळे या यादीच्या तपासणीचा मुद्दा राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील आहे.

बाय नाऊ, पे लेटर सेवेत खरेदीची रक्कम हप्त्यांमध्ये विभागता येते, आणि वेळेवर पैसे भरल्यास अनेकदा व्याज लागत नाही. पेमेंट चुकल्यास शुल्क लागू शकते, त्यामुळे वापरण्यापूर्वी अटी तपासणे फायदेशीर आहे.

संदर्भ: भारतात अन्नसुरक्षेचे नियम Food Safety and Standards Act, 2006 मध्ये ठरवले आहेत आणि ते राज्यांचे अन्न सुरक्षा विभाग लागू करतात, त्यामुळे महाराष्ट्रातील FDA सारख्या राज्य संस्था स्थानिक अंमलबजावणी सांभाळतात.

संदर्भ: भारताचा निवडणूक आयोग मतदार यादी अद्ययावत करतो, आणि राष्ट्रीय पुनरिक्षणात नावे जोडली किंवा काढली जाऊ शकतात. विरोधी पक्ष या प्रक्रियेला आव्हान देत आहेत, त्यामुळे हा मोर्चा निवडणुका कशा घेतल्या जातात यावरील दीर्घ लढ्याचा भाग आहे.

संदर्भ: Digi Yatra ही सरकारी योजना आहे, जी चेहरा ओळख आणि डिजिटल ओळखपत्रांचा वापर करून विमानतळावरील तपासणी नाक्यांवरून प्रवाशांना लवकर पुढे जाण्यास मदत करते. आतापर्यंत ती मुख्यतः देशांतर्गत प्रवाशांसाठी होती, त्यामुळे ही चाचणी परदेशी प्रवाशांसाठीही ही प्रणाली चालते का हे तपासते.

संदर्भ: कन्नड ही कर्नाटकाची भाषा आहे, आणि कन्नड गट बेंगळुरूसारख्या राज्यातील IT केंद्रांमध्ये स्थानिकांना अधिक नोकऱ्या मिळाव्यात यासाठी दीर्घकाळ आग्रह धरत आहेत. ध्वजाच्या नियमामुळे त्या नोकरी-चर्चेत राज्याच्या ओळखीचा मुद्दाही जोडला गेला आहे.

Wales ची आरोग्य सेवा इंग्लंडपासून वेगळी चालते, आणि कर्करोगावरील उपचार स्कॅन वाचणाऱ्या रेडिओलॉजिस्टवर अवलंबून असतात. त्यामुळे तुटवड्यामुळे निदान आणि उपचार दोन्ही मंदावतात. कन्सल्टंट म्हणजे वरिष्ठ तज्ज्ञ डॉक्टर, आणि UK मध्ये NHS मध्ये कर्मचाऱ्यांच्या कमतरतेच्या बातम्या बऱ्याच काळापासून येत आहेत.

लुसी 2021 मध्ये गुरूच्या ट्रोजन लघुग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी प्रक्षेपित करण्यात आले होते. हे लघुग्रह खडकाळ पिंडांचे गट असून ते या विशाल ग्रहाच्या कक्षेतच फिरतात. शास्त्रज्ञांच्या मते हे लघुग्रह सुरुवातीच्या सौरमालेतील अवशेष असू शकतात, ज्यामुळे ग्रह कसे तयार झाले हे समजण्यास मदत होऊ शकते.

संदर्भ: बंगालच्या उपसागरातील चक्रीवादळे अनेकदा शरद ऋतूत तयार होतात आणि किनारपट्टीच्या भारतात जोरदार वारे व पूर आणू शकतात. ओडिशा आणि आंध्र प्रदेश या दोन्ही राज्यांना अलीकडच्या काही वर्षांत मोठ्या वादळांचा सामना करावा लागला आहे, त्यामुळे लवकर इशारे आणि स्थलांतर ही नेहमीची पावले आहेत.

संदर्भ: क्वाड ही भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांची अनौपचारिक भागीदारी असून ती इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रासाठी एकत्र काम करण्यासाठी स्थापन झाली आहे. आर्थिक दबाव म्हणजे व्यापार किंवा पैशाच्या माध्यमातून टाकलेला दबाव. हा गट AI आणि महत्त्वाच्या खनिजांवरील आपले काम वाढवत आहे.

संदर्भ: INDIA आघाडी ही 2023 मध्ये स्थापन झालेली विरोधी पक्षांची गट आहे, जी भाजप-प्रणित NDA विरुद्ध राष्ट्रीय निवडणुका एकत्र लढवण्यासाठी तयार झाली. JD(U) हा बिहारमधील पक्ष असून तो आधी INDIA आघाडीचा भाग होता आणि नंतर NDA मध्ये परतला.

Context: Maruti Suzuki is India's largest carmaker, so its monthly figures are often read as a signal of demand across the auto market. Sales usually rise around Diwali and the festive season, when many buyers make big purchases.

संदर्भ: काश्मीरमधील पाम्पोर भाग केशरासाठी ओळखला जातो. केशर हा क्रोकस फुलांपासून बनणारा मसाला असून वजनाच्या हिशोबाने जगातील सर्वात महाग मसाल्यांपैकी एक आहे. इराण हा केशराचा मोठा उत्पादक देश आहे, त्यामुळे तिथला पुरवठा अडचणीत आला तर इतर देशांतील खरेदीदारांवरही परिणाम होतो.

संदर्भ: NMMS शिष्यवृत्ती ही केंद्र सरकारची योजना आहे, जी कमी उत्पन्न गटातील चांगली कामगिरी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत देते, जेणेकरून ते आपले शिक्षण सुरू ठेवू शकतील.

संदर्भ: World Bank ही जागतिक कर्ज देणारी संस्था असून ती देशांसाठी गरिबीचे अंदाज प्रसिद्ध करते, अनेकदा आंतरराष्ट्रीय मर्यादा सुमारे $2.15 प्रतिदिन इतकी वापरून. नवीन घरगुती सर्वेक्षणे आल्यावर अत्यंत गरिबीचे आकडे अद्ययावत केले जातात, त्यामुळे त्यातील बदलांवर अनेकदा चर्चा होते.

संदर्भ: नंदिनी हा कर्नाटकातील सहकारी दूध ब्रँड आहे आणि अनेक कुटुंबे तो रोज खरेदी करतात, त्यामुळे दरातील बदलाचा घरच्या बजेटवर थेट परिणाम होतो. दूध दराचे निर्णय अनेकदा शेतकऱ्यांची कमाई विरुद्ध ग्राहकांची परवडणारी क्षमता यावर वादविवाद घडवतात.

संदर्भ: KMF म्हणजे कर्नाटक मिल्क फेडरेशन, ही राज्यातील मोठी दूध सहकारी संस्था असून ती Nandini या ब्रँड नावाखाली दूध विकते. अशा दर बदलांमागे अनेकदा शेतकरी आणि वाहतुकीचा वाढता खर्च असतो, त्यामुळे घरगुती मासिक बजेटवर त्याचा परिणाम जाणवतो.

Context: Personalised cancer vaccines are designed around a patient's own tumour, and most are still in research or early trials rather than routine treatment. Claims from startups should be read alongside peer-reviewed evidence.

Context: AI data centres on Earth use large amounts of electricity and cooling, which is a growing concern for tech firms. Putting computing in orbit is an untested idea that companies are exploring as a possible alternative.

संदर्भ: युनिव्हर्सिटी ग्रँट्स कमिशन (UGC) ही देशपातळीवरील संस्था आहे जी विद्यापीठांसाठी मानके ठरवते आणि त्यातील अनेक विद्यापीठांना निधी देते, त्यामुळे तिच्या नियमांचा परिणाम देशभरातील कॅम्पसवर होतो. इक्विटी नियमांवर अनेकदा चर्चा होते, कारण ते विद्यार्थी आणि कर्मचाऱ्यांशी कसे वागायचे हे ठरवतात.

संदर्भ: सिंधू दोन वेळा ऑलिंपिक पदक विजेती आहे, रिओ 2016 मध्ये रौप्य आणि टोकियो 2020 मध्ये कांस्य पदक. World Tour Finals ही हंगाम संपल्यावर होणारी सर्वोत्तम खेळाडूंची स्पर्धा आहे, त्यामुळे पात्रतेसाठी प्रत्येक रँकिंग गुण महत्त्वाचा असतो.

संदर्भ: निवृत्तीवेतन सुरू ठेवण्यासाठी निवृत्तीवेतनधारकांना दरवर्षी आपण हयात असल्याचा पुरावा द्यावा लागतो, आणि त्यासाठी लाइफ सर्टिफिकेट हा नेहमीचा पुरावा असतो. फेस ऑथेंटिकेशनमुळे निवृत्तीवेतनधारकांना बँक किंवा पेन्शन कार्यालयात प्रत्यक्ष जाण्याऐवजी कॅमेऱ्याच्या साहाय्याने आपली ओळख पटवता येते.

संदर्भ: फेब्रुवारी 2022 मध्ये पूर्ण प्रमाणात आक्रमण सुरू झाल्यापासून रशिया आणि युक्रेन युद्धात आहेत, आणि दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या ऊर्जा यंत्रणांवर वारंवार हल्ले केले आहेत. हिवाळ्यात घर गरम ठेवणे, पाणीपुरवठा आणि रुग्णालये यासाठी वीज ग्रीड महत्त्वाचे असते.

Context: BE FAST stands for balance, eyes, face, arms, speech and time, a memory aid for a stroke's common signs. Stroke is a leading cause of death and disability in India, and early treatment can limit lasting damage.

संदर्भ: El Niño म्हणजे मध्य आणि पूर्व पॅसिफिकचे नैसर्गिक तापमानवाढीचे चक्र, जे जगभरातील पाऊस आणि उष्णतेचे नमुने बदलते. ते अनेकदा भारतीय मान्सूनला कमजोर करते, म्हणून शेतकरी आणि पाणी नियोजक याकडे बारकाईने लक्ष ठेवतात.

चक्रीवादळे उबदार समुद्रावर तयार होतात आणि जोरदार वारे व मुसळधार पाऊस आणतात; भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर प्रत्येक हंगामात अशी अनेक वादळे येतात. Red alert ही सर्वोच्च इशारा पातळी असून, अधिकाऱ्यांना गंभीर नुकसानीची अपेक्षा असते तेव्हा ती दिली जाते.

कर हस्तांतरण म्हणजे केंद्र सरकार संघाच्या कर उत्पन्नातील जो हिस्सा राज्य सरकारांना देते, तो राज्ये शाळा, रस्ते आणि आरोग्य यांसाठी वापरतात. केंद्र साधारणपणे नियमित मासिक हप्त्यांमध्ये हे पैसे देते, आणि कधीकधी त्यात अतिरिक्त रक्कम जोडली जाते.

संदर्भ: अनेक महिला शेतीचे काम करतात, पण सरकारी नोंदींमध्ये त्यांना अनेकदा शेतकरी म्हणून धरले जात नाही, कारण सहसा जमिनीच्या मालकीवरून मान्यता ठरते. ही मान्यता शेती योजना, कर्ज आणि लाभांपर्यंत पोहोचण्यावर परिणाम करू शकते.

अशा नोकरी मेळ्यांमध्ये अनेक कंपन्या आणि नोकरी शोधणारे एकाच ठिकाणी येतात, त्यामुळे उमेदवारांच्या त्याच जागी मुलाखती होऊ शकतात. दुसरी फेरी पार करणाऱ्या उमेदवारांना अंतिम निवडीपूर्वी सहसा आणखी मुलाखतींना सामोरे जावे लागते.

संदर्भ: AI मॉडेल्स मोठ्या प्रमाणात वेब मजकुरावर प्रशिक्षित केले जातात, आणि बातम्यांच्या साइट्स बऱ्याच काळापासून बॉट्सनी त्यांचा मजकूर कॉपी करण्याबद्दल तक्रार करत आहेत. Robots.txt ही प्रमाणित फाइल आहे जी बॉट्सना कोणती पाने क्रॉल करू नयेत हे सांगते, आणि प्रकाशक सध्या तिचा वापर करतात.

संदर्भ: कतारची राजधानी Doha वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यातील अप्रत्यक्ष चर्चेसाठी एक भेटीचे ठिकाण बनले आहे. मध्यावधी निवडणुकांनंतर धोरणात बदल झाला तर चर्चा कशा पुढे जातील यावर मुत्सद्दी अमेरिकन राजकारणावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.

संदर्भ: रणजी ट्रॉफी ही भारतातील देशांतर्गत संघांची सर्वोच्च प्रथम श्रेणी क्रिकेट स्पर्धा आहे, आणि प्रत्येक सामन्यातील गुण ठरवतात की कोण बाद फेरीत पोहोचणार. मुंबईने इतर कोणत्याही संघापेक्षा जास्त वेळा हे जेतेपद जिंकले आहे.

संदर्भ: ही निदर्शने Gen Z आंदोलनाच्या लाटेचा भाग आहेत. ही लाट जर्मनीमध्ये ३४ शहरांपर्यंत पसरली असून, याबद्दल आम्ही आधी बातमी दिली होती. जर्मनीत आंदोलन करणे कायदेशीर आहे, पण पोलिसांशी झालेल्या चकमकींमुळे आंदोलने कशी हाताळली जातात, याबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

संदर्भ: YouTube कडे वयाच्या सेटिंग्ज आणि आशयाचे नियम आहेत, पण AI साधनांमुळे कोणीही झटपट गाणी आणि व्हिडिओ बनवू शकतो, त्यामुळे फिल्टर्सना वेग राखणे कठीण जाते. भोजपुरी आणि पंजाबी संगीत भारतात प्रचंड लोकप्रिय असल्याने असा आशय मोठ्या कुटुंब प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचू शकतो.

Midterm निवडणुका अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या चार वर्षांच्या कार्यकाळाच्या साधारण मध्यावर होतात. त्या ठरवतात की पुढील दोन वर्षे Congress वर कोणत्या पक्षाचे नियंत्रण असेल. प्रत्येक सभागृहावर कोणाचे नियंत्रण आहे, त्यावरून राष्ट्राध्यक्षांना कायदे मंजूर करून घेणे आणि नियुक्त्यांना मान्यता मिळवणे किती सोपे जाईल, हे ठरते.

संदर्भ: Char Dham हे हिमालयातील मोठे तीर्थयात्रा मार्ग आहे, जिथे हेलिकॉप्टर यात्रेकरूंना कठीण प्रदेशातून घेऊन जातात. भारताचे विमान वाहतूक नियामक DGCA विमान सुरक्षेचे नियम ठरवते, आणि अशा कर्मचारी बदलांमुळे चालकांकडून खर्चाबाबत चिंता व्यक्त होणे सामान्य आहे.

संदर्भ: पंजाब हे अंमली पदार्थांच्या सेवनाशी झगडणारे राज्य म्हणून व्यापकपणे ओळखले जाते, विशेषतः तरुणांमध्ये. तिथे हा मुद्दा प्रचाराचा मोठा विषय राहिला आहे. शाह हे केंद्रीय गृहमंत्री आहेत, जे देशाची अंतर्गत सुरक्षा आणि पोलीस व्यवस्था सांभाळतात.

संदर्भ: GST म्हणजे भारताचा वस्तू आणि सेवा कर, जो 2017 मध्ये अनेक राज्य आणि केंद्रीय करांऐवजी लागू झाला. ज्या प्रत्येक राज्यात व्यवसाय विक्री करतो, तिथे त्या राज्याची स्वतंत्र नोंदणी लागू शकते, त्यामुळे सोप्या नियमांचा छोट्या ऑनलाइन विक्रेत्यांना मोठा फायदा होऊ शकतो.

संदर्भ: FSSAI ही देशातील राष्ट्रीय नियामक संस्था आहे. ती संपूर्ण भारतात रेस्टॉरंट आणि पॅकबंद अन्नासाठी अन्न सुरक्षेचे नियम ठरवते आणि त्यांची अंमलबजावणी करते. परवाना निलंबन ही त्यांची सर्वात कठोर कारवाई आहे, आणि कारणे दाखवा नोटीस म्हणजे अंतिम निर्णयापूर्वी व्यवसायाला उत्तर देण्याची संधी.

संदर्भ: GST म्हणजे वस्तू आणि सेवा कर, जो 2017 मध्ये अनेक जुन्या राज्य आणि केंद्रीय करांच्या जागी लागू झालेला भारतातील बहुतेक विक्रीवरील एकच कर आहे. एकूण आकडे परताव्यांपूर्वीचे असतात, त्यामुळे ते किती पैसा येत आहे हे दाखवतात, सरकारकडे शेवटी किती रक्कम राहते हे नाही.

संदर्भ: कर्जाची परतफेड न झाल्यामुळे बिल्डरचे काम थांबले, तेव्हा अनेक घर खरेदीदारांना फ्लॅटसाठी वर्षानुवर्षे वाट पाहावी लागली आहे. भारताच्या दिवाळखोरी कायद्यानुसार, एका विकासकाच्या अपयशामुळे त्याचे सर्व प्रकल्प गोठू शकतात, म्हणून नवे नियम चांगल्या प्रकल्पांसाठी अरुंद पण स्वतंत्र मार्ग देतात.

संदर्भ: Iran च्या नेत्याकडे देशाचा अंतिम अधिकार असतो. अमेरिका आणि Iran यांच्यात Iran च्या अणू कार्यक्रमावरून दीर्घकाळ तणाव आहे. Strait of Hormuz हा महत्त्वाचा तेल मार्ग आहे आणि भारताचे बरेचसे कच्चे तेल त्यामधून जाते, त्यामुळे तो भारतासाठी महत्त्वाचा आहे.

संदर्भ: KYC म्हणजे Know Your Customer, म्हणजे बँका आपले ग्राहक खरोखर कोण आहेत याची खातरजमा करण्यासाठी पाळत असलेली प्रक्रिया. म्यूल खाती अनेकदा चोरलेल्या किंवा उसन्या ओळखपत्रांवर उघडली जातात, आणि भारतात ऑनलाइन फसवणूक वाढत असल्याने न्यायालयाचा हा आढावा खाती कशी उघडली जातात ते बदलू शकतो.

संदर्भ: WTA ही महिलांची व्यावसायिक टेनिस टूर आहे, आणि Chennai ने अनेक वर्षे या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे. पाऊस किंवा उष्णतेमुळे सामने उशिरा सुरू होऊ शकतात किंवा लहान होऊ शकतात, म्हणून आयोजक अनेकदा हवामानातील बदलांसाठी नियोजन करतात.

संदर्भ: भारतात इंधनाच्या किमती दररोज बदलण्याच्या पद्धतीने ठरवल्या जातात. स्थानिक कर आणि वाहतुकीचा खर्च यांमुळे शहरांनुसार दर वेगळे असतात. CNG हा स्वच्छ वायू असून अनेक गाड्या आणि रिक्षांमध्ये वापरला जातो, त्यामुळे त्याच्या किमतीतील बदलाचा थेट परिणाम दररोज प्रवास करणाऱ्यांवर होतो.

ऑटोमॅटिक इमर्जन्सी ब्रेकिंग सिस्टीम सेन्सरच्या मदतीने संभाव्य अपघात ओळखते. चालकाने वेळेत प्रतिसाद दिला नाही तर ती ब्रेक लावते. भारतात रस्ते अपघातातील मृत्यूंची संख्या जगात सर्वाधिक आहे, त्यामुळे वाहन सुरक्षा नियम हा सरकारच्या सतत लक्ष केंद्रित असलेला विषय आहे.

Context: Chemotherapy often causes nausea and vomiting, and doctors have commonly used steroids such as dexamethasone to control it. Steroids can have side effects, so a non-steroid option that works as well could matter for patients.

संदर्भ: केंद्र सरकार बहुतांश मोठे कर गोळा करते, पण त्यातील ठरावीक हिस्सा राज्यांसोबत वाटते. राज्य सरकारे हा पैसा शाळा, रुग्णालये आणि रस्त्यांसाठी खर्च करतात. असे अतिरिक्त हप्ते नियमित हस्तांतरणाच्या वर दिले जातात.

संदर्भ: हरियाणाने भारतातील अनेक अव्वल कुस्तीपटू दिले आहेत आणि गावातील आखाडे, म्हणजे कुस्तीचे मातीचे मैदान, हा या खेळात येण्याचा सामान्य मार्ग आहे. वरिष्ठ जागतिक विजेतेपद हा या खेळातील सर्वोच्च सन्मानांपैकी एक आहे, त्यामुळे हा विजय मोठा टप्पा आहे.

संदर्भ: अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव बऱ्याच काळापासून सुरू आहे, आणि जगातील बहुतांश तेल ज्या मार्गावरून जाते त्या Strait of Hormuz वरून संघर्षाची ठिणगी पडत आली आहे. भारत बहुतेक कच्चे तेल आयात करतो, त्यामुळे तिथे संघर्ष झाला तर देशात इंधनाचे दर वाढू शकतात.

जनगणना दर दहा वर्षांनी एकदा लोकसंख्येची नोंद करते, आणि तिच्या माहितीमुळे सरकारला सेवा आणि साधनसंपत्तीचे नियोजन करण्यास मदत होते. गणनाकार हे क्षेत्रीय कर्मचारी असतात जे घरोघरी जाऊन उत्तरे गोळा करतात.

संदर्भ: नेपाळमधील डोंगराळ आणि ट्रेकिंगच्या भागांना दरवर्षी अनेक भारतीय प्रवासी भेट देतात. हवामान, कठीण भूप्रदेश आणि दुर्गम ठिकाणांमुळे तिथे बचावकार्य संथ होऊ शकते. प्रवासाचे नियोजन करताना मार्गदर्शक आणि स्थानिक इशारे सहसा महत्त्वाचे असतात.

संदर्भ: कूक आयलंड्स हा दक्षिण पॅसिफिकमधील लहान बेटांचा समूह असून तो न्यूझीलंडशी जोडलेला आहे. ट्रान्झिट व्हिसा म्हणजे दुसऱ्या ठिकाणी जाताना एखाद्या देशातून जाण्याची परवानगी.

संदर्भ: नंदन नीलेकणी हे प्रसिद्ध भारतीय तंत्रज्ञान उद्योजक आणि इन्फोसिसचे सह-संस्थापक आहेत. शालेय आणि भरती परीक्षांमधील पेपरफुटी ही भारतात वारंवार उद्भवणारी चिंता आहे, म्हणूनच या समितीचे काम विद्यार्थ्यांसाठी आणि पालकांसाठी महत्त्वाचे आहे.

संदर्भ: भारतात प्राण्यांचा वापर करून होणाऱ्या संशोधनासाठी फार पूर्वीपासून नियम आहेत, आणि नियामक ते वेळोवेळी अद्ययावत करतात. असे सुरक्षा उपाय किती कठोर असावेत यावरून प्राणी कल्याण गट आणि शास्त्रज्ञ अनेकदा एकमेकांशी भिडतात.

संदर्भ: नागरी संस्था शहरे आणि गावांमधील रस्ते, पाणी आणि कचरा संकलन यांसारख्या रोजच्या सेवा चालवतात. Pulivendula हा विधानसभा मतदारसंघ Jagan Mohan Reddy यांच्याशी जोडलेला आहे, जे आंध्र प्रदेशात YSRCP या विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतात आणि पूर्वी मुख्यमंत्री होते.

संदर्भ: पर्माफ्रॉस्ट म्हणजे वर्षभर गोठलेली राहणारी जमीन. हिमालयात ती उतार स्थिर ठेवण्यास मदत करते. वाढत्या तापमानाची चिंता या पर्वतीय प्रदेशासाठी सतत वाढत आहे, कारण हाच प्रदेश गंगेसारख्या मोठ्या नद्यांना पाणी पुरवतो.

रणजी ट्रॉफीचे गुण सामन्यांच्या निकालावरून मिळतात, त्यामुळे कमी विजय असलेला संघ लवकर मागे पडू शकतो. Andhra हा दक्षिणेकडील राज्य संघ आहे, आणि हे सामने यजमान संघाच्या मैदानावर होत असल्याने घरच्या कामगिरीला महत्त्व आहे.

संदर्भ: T20 हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात लहान प्रकार आहे आणि अशा मालिकांमध्ये मोठ्या स्पर्धांपूर्वी नवीन खेळाडू आणि संयोजनांची चाचपणी केली जाते. 3-2 च्या निकालाचा अर्थ असा की मालिकेचा निर्णय शेवटच्या सामन्यानेच झाला.

संदर्भ: नंदन नीलेकणी हे Infosys चे सह-संस्थापक असून आधार योजनेचे शिल्पकार आहेत. 2024 मधील NEET पेपरफुटी प्रकरणानंतर भारतातील राष्ट्रीय परीक्षा कशा चालवल्या जातात याचा आढावा घेण्यासाठी ही समिती नेमली होती.

संदर्भ: Oil Palm हे खाद्यतेलाचे मोठे स्रोत आहे, आणि भारत बहुतांश स्वयंपाकाचे तेल आयात करतो, त्यामुळे देशांतर्गत पाम उत्पादनाचा पुरवठ्यावर परिणाम होतो. Andhra Pradesh हे Oil Palm घेणारे प्रमुख राज्यांपैकी एक आहे.

संदर्भ: T20 आंतरराष्ट्रीय हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात छोटा प्रकार आहे, ज्यात प्रत्येक संघ सामन्यात 20 षटके फलंदाजी करतो. सूर्यकुमार यादव हा भारताच्या सर्वात प्रसिद्ध T20 फलंदाजांपैकी एक आहे, त्यामुळे त्याचा टप्पा ओलांडणे ही उल्लेखनीय कामगिरी आहे.

कचथीवू हे पाल्क सामुद्रधुनीतील एक छोटे बेट आहे, जे भारताने 1974 मध्ये श्रीलंकेला दिले. सागरी सीमा ओलांडून मासेमारी करताना तमिळनाडूचे मच्छीमार अनेकदा ताब्यात घेतले जातात.

संदर्भ: 2018 मध्ये फ्रान्समधील 'यलो वेस्ट' आंदोलनही राहणीमानाच्या खर्चावरूनच सुरू होऊन देशभर पसरले होते, त्यामुळे तिथे अशा संतापाचा इतिहास आहे. पॅरिस ही राजधानी असून मोठी रस्त्यावरची आंदोलने येथे नेहमी होतात.

संदर्भ: पंजाबमधील शेतकरी कापणीनंतर शेत लवकर मोकळे करण्यासाठी भाताचे पेंढे अनेकदा जाळतात, आणि दरवर्षी शरद ऋतूत त्यातील धुरामुळे दिल्ली आणि आसपासच्या भागातील हवेची गुणवत्ता खालावते. दिल्लीने हिवाळ्यासाठी प्रदूषणविरोधी निर्बंध जाहीर केले आहेत, त्यामुळे हा त्याच हंगामी लढ्याचा भाग आहे.

Context: Google Cloud rents computing power and software to businesses, and the AI race has pushed big tech firms to spend heavily on data centres. Search ads bring in most of Alphabet's money, so changes there matter.

Context: Foxconn is the Taiwanese company that assembles many Apple devices, including in India. Foldable phones use flexible screens, which have been a known durability concern for the whole industry.

Context: Big tech firms are spending huge sums on AI data centres and chips, so investors are worried whether those costs will pay off; the Nasdaq is the US index heavy in technology shares.

संदर्भ: लावा हा भारतीय स्मार्टफोन ब्रँड असून तो बजेट फोनसाठी ओळखला जातो. ही वाढ त्या विभागात येते जिथे ग्राहक किमतींबाबत सर्वात जास्त संवेदनशील असतात. मिड-रेंज फोन त्या विभागाच्या थोडे वर असतात, म्हणून त्यांचे ग्राहकही किमतींवर बारीक लक्ष ठेवू शकतात.

संदर्भ: FPI म्हणजे परदेशी गुंतवणूकदार जे भारतीय शेअर्स आणि बॉण्ड्सची खरेदी-विक्री करतात. त्यांनी मोठ्या प्रमाणात पैसे काढले तर स्थानिक गुंतवणूकदार खरेदी करत असतानाही बाजार खाली येऊ शकतो. त्यांच्या हालचाली जागतिक व्याजदर आणि अमेरिकी डॉलरवर अवलंबून असतात, त्यामुळे एका महिन्यावरून पूर्ण चित्र समजत नाही.

Ranji Trophy ही भारतातील प्रमुख प्रथम श्रेणी देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धा आहे, जिथे गट सामन्यांचे निकाल ठरवतात की कोणता संघ बाद फेरीत पोहोचेल. Kolkata मधील Eden Gardens हे भारतातील सर्वात प्रसिद्ध क्रिकेट मैदानांपैकी एक असून Bengal चे घरचे मैदान आहे.

संदर्भ: काळा समुद्र हा युक्रेन आणि रशियामधून धान्य निर्यातीचा महत्त्वाचा मार्ग आहे, त्यामुळे जहाजवाहतुकीतील अडथळ्यांमुळे धान्य आयात करणाऱ्या देशांमध्ये अन्नाच्या किमती वाढू शकतात. फेब्रुवारी 2022 मध्ये युद्ध सुरू झाले आणि तेव्हापासून जागतिक व्यापारावर त्याचा परिणाम झाला आहे.

संदर्भ: ग्राहक आयोग खराब किंवा उशिरा मिळालेल्या सेवांबाबतच्या तक्रारी ऐकतात आणि उपाययोजनेचा आदेश देऊ शकतात. शेतकरी सिंचनासाठी सोलर पंप वापरतात, आणि अनेकदा सरकारी योजना त्यासाठी आर्थिक मदत करतात.

संदर्भ: नियोक्ते वेळेची नोंद आणि कामाच्या नोंदी फार पूर्वीपासून वापरत आले आहेत, आणि आता अनेक कंपन्या कामाचे मोजमाप करण्यासाठी सॉफ्टवेअर वापरतात. भारतातील IT क्षेत्रात रिमोट आणि हायब्रिड कामाचे प्रमाण वाढल्यापासून कामाच्या ठिकाणी देखरेखीबद्दलची चर्चाही वाढली आहे.

संदर्भ: पंजाबमध्ये विधानसभा निवडणूक पुढील वर्षी होणार आहे, आणि पक्षाची पहिली उमेदवार यादी अनेकदा कोणाची जागा कायम राहते आणि कोणाला वगळले जाते, हे दाखवते. आमदार पक्ष बदलतात तेव्हा मतदानापूर्वी पक्षाची आकडेवारी बदलू शकते.

संदर्भ: भारताची बुलेट ट्रेन योजना ही मोठ्या शहरांना हाय-स्पीड रेल्वेने जोडण्याचा दीर्घकालीन प्रकल्प आहे. वंदे भारत गाड्या हा देशातील सध्याचा वेगवान पर्याय असल्याने त्यांची तुलना केली आहे.

संदर्भ: Oppo ही चिनी स्मार्टफोन कंपनी आहे आणि तिची Find मालिका ही प्रीमियम श्रेणी आहे. खरेदीदार अनेकदा तिची तुलना इतर ब्रँडच्या टॉप फ्लॅगशिप फोनशी करतात.

संदर्भ: H-1B हा अमेरिकेचा कामासाठीचा व्हिसा आहे, जो अनेक भारतीय सॉफ्टवेअर अभियंते आणि इतर कुशल कामगार वापरतात, तर ग्रीन कार्ड कायमस्वरूपी निवासाची परवानगी देते. प्रत्येक नवीन काँग्रेस आणि प्रशासन हे नियम बदलू शकते, त्यामुळे निवडणुकीच्या निकालांना अर्जदारांसाठी महत्त्व आहे.

Ebola हा दुर्मिळ पण घातक विषाणू आहे, जो बाधित व्यक्तींच्या रक्त किंवा शरीरातील द्रवांच्या थेट संपर्कातून पसरतो. पहिल्या नोंदवलेल्या उद्रेकानंतर 1976 पासून DR Congo मध्ये Ebola चे अनेक उद्रेक झाले आहेत, त्यामुळे हा देश प्रतिसाद पथकांसाठी दीर्घकाळ लक्ष केंद्रित राहिला आहे.

संदर्भ: भारतातील अनेक शहरी घरांमध्ये मोलकरीण आणि स्वयंपाकी खासगी एजन्सीमार्फत नेमले जातात, आणि या एजन्सींवर सहसा सरकारी देखरेख कमी असते. पोलीस पडताळणीचा उद्देश घरात प्रवेश करण्यापूर्वी कामगाराची पार्श्वभूमी तपासणे हा आहे.

अचानक पूर म्हणजे असे पूर जे अचानक येतात आणि वेगाने वाहतात. जोरदार पावसानंतर काही मिनिटांत किंवा तासाभरात ते तयार होऊ शकतात. नैऋत्य भाग कोरड्या हवामानासाठी ओळखला जातो, त्यामुळे जोरदार पावसानंतर भिजलेली जमीन अचानक पूर येण्याची शक्यता वाढवते.

संदर्भ: इराण, अमेरिका आणि Israel यांच्यात इराणच्या अणू कार्यक्रमावरून दीर्घकाळापासून तणाव आहे. सर्वोच्च नेत्याकडे इराणच्या लष्करावर आणि राज्याच्या निर्णयांवर अंतिम अधिकार असतो, त्यामुळे त्यांच्या आदेशांना मोठे महत्त्व असते.

संदर्भ: एल निनो म्हणजे प्रशांत महासागराच्या काही भागाचे ठराविक काळाने होणारे तापमानवाढीचे चक्र. त्याचा संबंध भारतातील मान्सूनच्या कमी पावसाशी अनेकदा जोडला जातो, त्यामुळे पाणी आणि वीज वाचवणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.

संदर्भ: ऑइल बीटल हे असे कीटक आहेत ज्यांच्या अळ्या घरट्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी जंगली मधमाश्यांवर स्वार होतात. जंगली फुलांची कुरणे आणि त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या मधमाश्या नाहीशा झाल्यामुळे अनेक प्रजाती कमी झाल्या आहेत, त्यामुळे अशा पुनःशोधांकडे संवर्धनवादी बारकाईने लक्ष देतात.

संदर्भ: वाढत्या राहणीमान खर्चामुळे अनेक देशांमध्ये आंदोलने झाली आहेत आणि फ्रान्समध्ये विद्यार्थीही या व्यापक चळवळीत सहभागी झाले आहेत. शाळांमधील आंदोलनांमुळे वर्ग विस्कळीत होऊ शकतात आणि शाळांच्या परिस्थितीबाबत सार्वजनिक चर्चा अनेकदा सुरू होते.

संदर्भ: T20 आंतरराष्ट्रीय हा क्रिकेटचा सर्वात लहान प्रकार आहे, ज्यात प्रत्येक संघ 20 षटके फलंदाजी करतो. अशा मालिकेतील सामने अनेकदा एकूण निकाल ठरवतात, त्यामुळे प्रत्येक विकेट महत्त्वाची असते.

Context: Indian Oil is a state-run company that sells LPG, the cooking gas used in most Indian homes. When under-recoveries rise, oil firms lose money on each cylinder, which can lead to higher prices or government support.

संदर्भ: WTT Feeder स्पर्धा ही खालच्या स्तरावरील स्पर्धा असते, जी जागतिक टेबल टेनिस संघटना World Table Tennis चालवते. यातून खेळाडूंना रँकिंग गुण मिळतात आणि मोठ्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांकडे जाण्याचा मार्ग खुला होतो.

संदर्भ: काश्मीर हा भारतातील सफरचंद उत्पादनाचा मुख्य प्रदेश असून त्याच्या बागा देशभरातील बाजारपेठांना पुरवठा करतात. स्कॅब हा एक बुरशीजन्य रोग असून तो फळांवर डाग सोडतो, ज्यामुळे फळाचा दर्जा आणि बाजारभाव घसरतो.

संदर्भ: भारत रस्ते, पूल आणि रेल्वे प्रकल्पांवर मोठा खर्च करत आहे, त्यामुळे बांधकामाचा दर्जा अनेक प्रवासी आणि मालवाहतूक मार्गांवर परिणाम करतो. अलीकडच्या काळात पूल कोसळल्याच्या घटनांमुळे तपासणी आणि देखभालीकडे वारंवार लक्ष वेधले गेले आहे.

पार्श्वभूमी: २०२३ मध्ये पॅरिसजवळ पोलिसांनी वाहतूक तपासणी दरम्यान एका किशोरवयीन मुलाचा मृत्यू झाल्यानंतर फ्रान्समध्ये मोठे दंगे झाले होते. त्यानंतर युरोपमधील सरकारांनी तरुण लोक आणि त्यांच्या कुटुंबांना सार्वजनिक अशांततेसाठी कसे जबाबदार धरता येईल, यावर चर्चा केली आहे.

संदर्भ: ज्वारी, ज्याला सॉर्गम असेही म्हणतात, हे कर्नाटकातील अनेक भागांत मोठ्या प्रमाणात खाल्ले जाणारे मुख्य धान्य आहे. पाऊस कमी पडला की उत्पादन घटते आणि पुरवठा कमी होतो, म्हणून दर वाढतात.

संदर्भ: चेन्नई हे मोठे आणि वेगाने वाढणारे शहर आहे, आणि तिथली नागरी संस्था रस्ते, गटारे आणि उद्याने यांची देखभाल करते. दाट लोकवस्तीच्या भारतीय शहरांमध्ये हिरवी जागा आणि खेळाची मैदाने अनेकदा कमी पडतात, त्यामुळे नव्या जागांचा दैनंदिन जीवनावर परिणाम होतो.

Context: Tax devolution is the share of central tax revenue that the Union government passes on to states. Extra instalments like this help states meet their spending needs, and the Finance Commission sets the broad formula.

संदर्भ: कन्नड ध्वज हे कर्नाटकच्या प्रादेशिक ओळखीचे प्रतीक आहे, आणि राज्याची चिन्हे व कन्नड भाषेच्या वापराबाबतची चर्चा राज्यात बऱ्याच काळापासून सुरू आहे. या प्रस्तावातून दिसते की राज्य सरकारे अधिकृत नियमांद्वारे स्थानिक सार्वजनिक जीवनाला आकार देऊ शकतात.

संदर्भ: क्वाड हा भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांचा अनौपचारिक गट असून तो हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील सामायिक हितसंबंधांवर काम करतो. लिथियम आणि दुर्मिळ मृदा धातूंसारखी महत्त्वाची खनिजे बॅटऱ्या आणि इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये वापरली जातात, त्यामुळे त्यांचा पुरवठा सरकारांसाठी वाढती चिंता बनली आहे.

संदर्भ: जनगणना ही भारताची अधिकृत लोकसंख्या मोजणी आहे, आणि ती 2021 पासून पुढे ढकलली गेली होती. मागील संपूर्ण जनगणनेत जातीची नोंद झाली नव्हती, आणि नव्या फेरीत पहिल्यांदाच ती समाविष्ट केली जाणार आहे.

संदर्भ: NavIC ही भारताची स्वतःची प्रादेशिक उपग्रह नेव्हिगेशन प्रणाली आहे, जी भारत आणि जवळच्या भागांत ठिकाण व वेळेची सेवा देण्यासाठी बनवली आहे. GPS प्रमाणेच तिला कक्षेत उपग्रहांचा समूह लागतो, त्यामुळे प्रत्येक नवीन प्रक्षेपण ती सुरू ठेवण्यास मदत करते.

IPL ही भारतातील मोठी देशांतर्गत Twenty20 क्रिकेट स्पर्धा आहे, आणि ती सुरू होण्यापूर्वी मैदाने तयार असणे आवश्यक असते. आउटफिल्ड म्हणजे पिचभोवतीचा गवताचा भाग, आणि सँड-बेस्ड आउटफिल्ड पाणी लवकर निचरा होण्यासाठी बनवले जातात.

संदर्भ: 2022 मध्ये महागाई वाढल्यापासून जर्मनीतील लोकांमध्ये ऊर्जा आणि अन्नपदार्थांच्या वाढत्या किमतींमुळे राग आहे. फ्रँकफर्ट आणि बर्लिनसारख्या मोठ्या शहरांतील अशांतता दाखवते की हा दबाव किती व्यापकपणे जाणवत आहे.

Colon cancer is cancer of the large intestine, one of the more common cancers worldwide. Gut bacteria live in the digestive system, and scientists have long studied whether some of them can contribute to disease.

संदर्भ: University of Calicut ही केरळमधील राज्य विद्यापीठ असून ते राज्यभरातून तसेच Lakshadweep सारख्या बेटांवरून विद्यार्थ्यांना आकर्षित करते. वसतिगृहे बंद झाल्यावर विद्यार्थ्यांना पटकन राहण्याची जागा शोधावी लागते, ज्याचा अभ्यास आणि प्रवासाच्या योजनांवर परिणाम होऊ शकतो.

संदर्भ: सेस म्हणजे एखाद्या विशिष्ट कारणासाठी वसूल केलेला अतिरिक्त शुल्क, जो वस्तूवरील नियमित करापेक्षा वेगळा असतो. TASMAC ही तामिळनाडूतील सरकारी मालकीची दारू विक्री करणारी संस्था आहे, आणि दारू विक्रीतून राज्याच्या महसुलाचा मोठा वाटा येतो.

संदर्भ: INDIA गट हा विरोधी पक्षांचा एकत्र आलेला गट आहे, जो राष्ट्रीय पातळीवर सत्ताधारी BJP-प्रणीत NDA ला आव्हान देण्यासाठी एकत्र काम करतो. Gyanesh Kumar हे Chief Election Commissioner आहेत, आणि ही रॅली विरोधी पक्ष आणि Election Commission यांच्यातील निवडणूक प्रक्रियेवरील वादांनंतर झाली आहे.

FSSAI म्हणजे Food Safety and Standards Authority of India, जी देशभरातील अन्नाचे नियम ठरवते आणि रेस्टॉरंट व अन्न व्यवसायांचे परवाने देते. कारणे दाखवा नोटीस हे एक औपचारिक पहिले पाऊल आहे, ज्यात अंतिम दंड ठरवण्यापूर्वी व्यवसायाला उत्तर देण्यास सांगितले जाते.

संदर्भ: काचेचा कचरा पुनर्वापरासाठी कठीण असतो, म्हणून त्याचे बांधकाम साहित्यात रूपांतर केल्यास कचराभूमीवरील भार कमी होऊ शकतो. काचेसह बनवलेल्या काँक्रीटमध्ये रासायनिक अभिक्रिया होऊन ते तडकू शकते, अशी चिंता बराच काळ होती, म्हणून दीर्घकालीन तपासणी महत्त्वाची आहे.

संदर्भ: डिजिटल अरेस्ट घोटाळ्यांमध्ये फसवणूक करणारे पोलीस, CBI किंवा कर अधिकारी असल्याचे भासवतात आणि पीडितांना व्हिडिओ कॉलवर ठेवून पैसे हस्तांतरित करायला लावतात. अशी प्रकरणे भारतभर वाढली असून, संशयास्पद हस्तांतरणांची नोंद करण्यासाठी बँकांनी अधिक काही करावे का, असा प्रश्न न्यायालये विचारत आहेत.

संदर्भ: हॅरिसन मलयाळम ही केरळमधील एक मोठी चहा-कॉफी लागवड करणारी कंपनी आहे. तिथल्या अनेक इस्टेट जमिनी दशकांपूर्वी जुन्या वसाहतकालीन व्यवस्थेखाली भाड्याने दिल्या गेल्या होत्या. अशा प्रकरणांमध्ये जमीन आणि वन नियम अनेकदा एकमेकांत मिसळतात, म्हणूनच अशा नोंदींकडे लक्ष वेधले जाते.

संदर्भ: brain atlas हा एक संदर्भ नकाशा असतो, जो मेंदूच्या आत वेगवेगळे भाग कुठे आहेत ते दाखवतो, रस्त्याच्या नकाशासारखा. मेंदूचे आजार आणि मेंदू कसा काम करतो याचा अभ्यास करण्यासाठी शास्त्रज्ञ असे नकाशे वापरतात.

संदर्भ: फ्यूजनमध्ये हलके अणू एकत्र जोडले जाऊन ऊर्जा बाहेर पडते, हीच प्रक्रिया सूर्याला ऊर्जा देते. अजून कोणत्याही देशाने फ्यूजन वीज प्रकल्प चालवून ग्रीडला वीज पुरवलेली नाही. खाजगी कंपन्या या शर्यतीत उतरत आहेत, आणि भारताचा प्रयत्न हे त्याचे एक उदाहरण आहे.

संदर्भ: बँक फसवणुकीत अनेकदा खातेधारकाने अधिकृत न केलेले व्यवहार होतात, आणि नुकसान कमी करण्यासाठी बँकेला लवकर कळवणे हे सहसा पहिले पाऊल असते. जे ग्राहक लवकर कृती करतात त्यांना पैसे परत मिळवण्याची शक्यता सहसा अधिक असते.

Statue of Unity हा सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा मोठा पुतळा असून नर्मदा जिल्ह्यातील गुजरातच्या सर्वात मोठ्या पर्यटन आकर्षणांपैकी एक आहे. पर्यटकांनी जास्त वेळ थांबावे आणि स्थानिक ठिकाणी जास्त खर्च करावा यासाठी सरकारे अनेकदा जवळपास हॉटेल आणि आकर्षणे उभारतात.

संदर्भ: DGCA ही भारताची नागरी विमान वाहतूक नियामक संस्था आहे. डोंगराळ आणि हवामानाच्या दृष्टीने अवघड भागांत उड्डाण करणाऱ्या हेलिकॉप्टरसाठी दोन-वैमानिक कॉकपिट ही सामान्य सुरक्षा उपाययोजना आहे. उत्तराखंडमधील चार धाम यात्रेत यात्रेच्या हंगामात छोट्या हेलिकॉप्टर फेऱ्यांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागते.

संदर्भ: ATP ही पुरुषांच्या व्यावसायिक टेनिस टूरची संस्था आहे, जी बहुतेक स्पर्धा आणि क्रमवारी चालवते. दुहेरी जोड्यांना साधारणपणे एकेरीतील स्टार खेळाडूंपेक्षा खूप कमी कमाई होते, त्यामुळे ड्रॉ आणि बक्षीस रकमेतील कपातीचा त्यांना सर्वात जास्त फटका बसतो.

Context: Madhyamam is a Malayalam news daily based in Kerala, and this dispute is over unpaid wages that have built up for months. Long pay delays often lead to strikes, and unions usually push for talks between the staff and management.

संदर्भ: भारत विरुद्ध न्यूझीलंड T20 मालिकेतील हा पाचवा आणि शेवटचा सामना आहे, त्यामुळे निकालावर मालिका कशी संपते ते ठरेल. T20 हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात लहान प्रकार आहे, ज्यात प्रत्येक संघाला 20 षटके मिळतात.

संदर्भ: शेतकरी अनेकदा कापणीनंतर लगेच paddy विकतात, तेव्हा किमती कमी असू शकतात. म्हणून योग्य साठवणुकीमुळे विक्री होईपर्यंत धान्य सुरक्षित राहते. NABARD ही सरकार-समर्थित बँक असून ती संपूर्ण भारतातील ग्रामीण आणि शेती प्रकल्पांना निधी देते.

Context: The INDIA bloc is an alliance of opposition parties formed in 2023 to contest national elections together. Ramlila Maidan is a large central Delhi venue often used for major public rallies.

संदर्भ: MLC निवडणुका बिहार विधान परिषदेचे सदस्य निवडतात. JD(U) आणि भाजप दोन्ही NDA आघाडीचा भाग आहेत आणि ही आघाडी राज्य सरकार चालवते.

संदर्भ: आंध्र प्रदेशात TDP च्या नेतृत्वाखालील सरकार आहे, तर YSRCP हा मुख्य विरोधी पक्ष आहे. पुलिवेंदुला हा बऱ्याच काळापासून रेड्डी कुटुंबाचा बालेकिल्ला असल्याने तिथल्या स्थानिक लढतींकडे नेहमी बारकाईने लक्ष दिले जाते.

WalletHub ही अमेरिकेतील वैयक्तिक वित्तविषयक वेबसाइट आहे, त्यामुळे तिची क्रमवारी तिने निवडलेल्या निकषांवर आधारित असते. अशा क्रमवारींमध्ये अनेक घटकांचा विचार होत असल्याने, राहण्याचा खर्च जास्त असेल तर जास्त पगार तितकासा महत्त्वाचा ठरत नाही.